Przedawkowanie
Fluorocholina

Przedawkowanie fluorocholiny (18F) w kontekście farmakologicznym jest mało prawdopodobne ze względu na stosowane dawki diagnostyczne w badaniach PET, które mieszczą się w zakresie od 182 MBq do 15 GBq całkowitej aktywności, w zależności od preparatu (FCH, FLUOROCHOLINE (18F) SYNEKTIK, MonFCH). Głównym zagrożeniem jest nadmierna ekspozycja na promieniowanie jonizujące, emitowane przez izotop 18F o okresie półtrwania około 110 minut i energii pozytonów 0,633-0,634 MeV, co prowadzi do powstania promieniowania gamma o energii 0,511 MeV. W przypadku przedawkowania należy wdrożyć procedury mające na celu przyspieszenie eliminacji radioizotopu, takie jak wymuszona diureza i częste oddawanie moczu, aby zminimalizować dawkę pochłoniętą przez pacjenta.

Przedawkowanie fluorocholiny

Przedawkowanie substancji aktywnej fluorocholina (18F) rozumiane w kontekście farmakologicznym jest zjawiskiem mało prawdopodobnym, szczególnie biorąc pod uwagę dawki stosowane rutynowo w celach diagnostycznych w badaniach PET (pozytonowej tomografii emisyjnej).1 2

Mechanizm przedawkowania radiofarmaceutyka

Przedawkowanie fluorocholiny (18F) należy rozpatrywać głównie w aspekcie ekspozycji na nadmierną dawkę promieniowania jonizującego. Radionuklid fluorku (18F) charakteryzuje się okresem półtrwania wynoszącym 109,8-110 minut i emituje promieniowanie pozytonowe o maksymalnej energii 0,633-0,634 MeV. W wyniku anihilacji pozytonów powstaje promieniowanie gamma o energii 0,511 MeV.3 4

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku stwierdzenia podania pacjentowi nadmiernej dawki promieniowania fluorocholiny (18F), należy wdrożyć procedury mające na celu maksymalne obniżenie dawki pochłoniętej przez pacjenta. Głównym celem postępowania jest przyspieszenie eliminacji radioizotopu z organizmu pacjenta.5 6 7

Zalecane metody postępowania obejmują:

  • Wymuszoną diurezę – zwiększenie objętości wydalanego moczu poprzez zwiększone nawodnienie lub zastosowanie leków moczopędnych
  • Częste oddawanie moczu – skrócenie czasu retencji radiofarmaceutyku w pęcherzu moczowym
  • Oszacowanie zastosowanej dawki skutecznej – pomocne w ocenie potencjalnych skutków radiacyjnych i planowaniu dalszego postępowania8 9 10

Objawy przedawkowania fluorocholiny

Bazując na dostępnych danych z charakterystyk produktów leczniczych zawierających fluorocholinę (FCH, FLUOROCHOLINE (18F) SYNEKTIK, MonFCH), nie opisano specyficznych objawów klinicznych związanych bezpośrednio z przedawkowaniem tej substancji. Należy jednak pamiętać, że potencjalne konsekwencje przedawkowania będą wynikać przede wszystkim z narażenia na nadmierną dawkę promieniowania jonizującego, a nie z działania farmakologicznego samej fluorocholiny.11

Tabela objawów przedawkowania

Objaw Opis Próg dawki Mechanizm
Objawy farmakologiczne Brak specyficznych objawów farmakologicznych przedawkowania fluorocholiny (18F) Nie określono – przedawkowanie w rozumieniu farmakologicznym mało prawdopodobne Nie dotyczy – dawki stosowane diagnostycznie nie wywołują istotnych efektów farmakologicznych
Ekspozycja na promieniowanie Potencjalne konsekwencje związane z narażeniem na nadmierną dawkę promieniowania jonizującego Zależne od wielkości pochłoniętej dawki skutecznej Absorpcja promieniowania jonizującego przez tkanki organizmu
Skutki radiacyjne ostre Teoretycznie możliwe przy znacznym przekroczeniu dawek diagnostycznych (mało prawdopodobne w praktyce klinicznej) Nie określono dla dawek stosowanych w diagnostyce PET Indukowane promieniowaniem uszkodzenia komórkowe
Skutki radiacyjne odległe Potencjalnie zwiększone ryzyko efektów stochastycznych (np. nowotworów) Nie określono progowej dawki – efekt probabilistyczny Indukowane promieniowaniem uszkodzenia DNA

Dawki standardowe i ich przekroczenie

Standardowo stosowane dawki diagnostyczne fluorocholiny (18F) zawierają się w następujących zakresach:

  • FCH: do 10 GBq całkowitej aktywności (1 GBq/ml)12
  • FLUOROCHOLINE (18F) SYNEKTIK: od 0,5 GBq do 15,0 GBq całkowitej aktywności (1 GBq/ml)13
  • MonFCH: od 182 MBq do 3415 MBq całkowitej aktywności (910-3415 MBq/ml)14

Należy pamiętać, że rzeczywista dawka zaaplikowana pacjentowi powinna być dostosowana do jego masy ciała, typu aparatury diagnostycznej oraz protokołu badania. Przedawkowanie w kontekście radiacyjnym należy rozpatrywać jako podanie aktywności znacząco przekraczającej wartości zalecane do danego typu badania diagnostycznego.15

Monitorowanie pacjenta po przedawkowaniu

W przypadku stwierdzenia przedawkowania fluorocholiny (18F), poza wdrożeniem procedur mających na celu przyspieszenie eliminacji radioizotopu z organizmu, istotne jest oszacowanie pochłoniętej dawki promieniowania. Może to być pomocne w ocenie potencjalnego ryzyka dla pacjenta i konieczności wdrożenia ewentualnych procedur monitorujących w dłuższej perspektywie czasowej.16 17 18

Należy podkreślić, że właściwości fizyczne fluorocholiny (18F), szczególnie relatywnie krótki okres półtrwania izotopu 18F (około 110 minut), stanowią naturalny mechanizm ograniczający długotrwałe skutki potencjalnego przedawkowania poprzez stosunkowo szybki zanik aktywności promieniotwórczej w organizmie pacjenta.19 20 21

  1. 18.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl