Działania niepożądane
Ertapenem

Działania niepożądane ertapenemu

Ertapenem to antybiotyk z grupy karbapenemów, szeroko stosowany w leczeniu różnych zakażeń bakteryjnych. Jak każdy lek, może powodować działania niepożądane, które wymagają szczegółowego omówienia, ponieważ mają istotne znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta w trakcie terapii tym lekiem. Poniżej przedstawiono kompleksowy przegląd działań niepożądanych ertapenemu, ich charakterystykę oraz częstość występowania.¹

Profil bezpieczeństwa ogólny

W badaniach klinicznych ertapenem otrzymało ponad 2200 pacjentów, z czego ponad 2150 dorosłych otrzymywało dawkę 1 g. Działania niepożądane zdefiniowane jako te, które badacz uznał za przypuszczalnie, prawdopodobnie lub na pewno związane z przyjmowaniem ertapenemu, wystąpiły u około 20% leczonych pacjentów. Z powodu działań niepożądanych leczenie przerwano u 1,3% pacjentów. Dodatkowo w badaniach dotyczących profilaktyki zakażeń miejsca operowanego po zabiegach chirurgicznych okrężnicy lub odbytnicy 476 pacjentów otrzymało pojedynczą dawkę 1 g ertapenemu przed zabiegiem.^{2 3}

Najczęstsze działania niepożądane

U pacjentów otrzymujących wyłącznie ertapenem najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi podczas leczenia oraz do 14 dni po jego zakończeniu były:

• Biegunka (4,8%)
• Powikłania dotyczące żyły, do której podawano lek (4,5%)
• Nudności (2,8%)

^{4 5}

Najczęściej występującymi zmianami w wynikach badań laboratoryjnych u dorosłych pacjentów były:

• Zwiększenie aktywności AlAT (4,6%)
• Zwiększenie aktywności AspAT (4,6%)
• Zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej (3,8%)
• Zwiększenie liczby płytek krwi (3,0%)

^{6 7}

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

W badaniach klinicznych ertapenem podawano również 384 pacjentom pediatrycznym w wieku od 3 miesięcy do 17 lat. Ogólny profil bezpieczeństwa w tej grupie wiekowej był porównywalny z profilem u dorosłych pacjentów. Działania niepożądane odnotowano u około 20,8% pediatrycznych pacjentów leczonych ertapenemem, a leczenie z powodu działań niepożądanych przerwano u 0,5% pacjentów.^{8 9}

U dzieci najczęściej występowały następujące działania niepożądane:

• Biegunka (5,2%)
• Ból w miejscu infuzji (6,1%)

^{10 11}

Najczęstsze zmiany w wynikach badań laboratoryjnych u dzieci obejmowały:

• Zmniejszenie liczby białych krwinek obojętnochłonnych (3,0%)
• Zwiększenie aktywności AlAT (2,9%)
• Zwiększenie aktywności AspAT (2,8%)

^{12 13}

Szczegółowe działania niepożądane według częstości występowania

Poniżej przedstawiono szczegółową listę działań niepożądanych obserwowanych u pacjentów leczonych ertapenemem, z podziałem według częstości występowania i układów/narządów.

Zakażenia i zarażenia pasożytnicze

Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100): kandydoza jamy ustnej, kandydoza, zakażenia grzybicze, rzekomobłoniaste zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy, stan zapalny pochwy.¹⁴

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000): zapalenie płuc, grzybica skóry, zakażenie rany pooperacyjnej, zakażenie dróg moczowych.¹⁵

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Rzadko: neutropenia, małopłytkowość.¹⁶

Zaburzenia układu immunologicznego

Rzadko: alergia.¹⁷

Częstość nieznana: anafilaksja, w tym reakcje anafilaktoidalne.¹⁸

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Niezbyt często: jadłowstręt.¹⁹

Rzadko: hipoglikemia.²⁰

Zaburzenia psychiczne

Niezbyt często: bezsenność, splątanie.²¹

Rzadko: pobudzenie, stany lękowe, depresja.²²

Częstość nieznana: zmiany stanu psychicznego (w tym zachowania agresywne, majaczenie, dezorientacja, inne zmiany psychiczne).²³

Zaburzenia układu nerwowego

Często: ból głowy.²⁴

Niezbyt często: zawroty głowy, senność, zaburzenia smaku, drgawki.²⁵

Rzadko: drżenia, omdlenia.²⁶

Częstość nieznana: omamy, obniżony poziom świadomości, dyskineza, mioklonie, zaburzenia chodu, encefalopatia.²⁷

Zaburzenia oka

Rzadko: zaburzenia twardówki.²⁸

Zaburzenia serca

Niezbyt często: bradykardia zatokowa.²⁹

Rzadko: arytmia, częstoskurcz.³⁰

Zaburzenia naczyniowe

Często: powikłania żylne po podaniu infuzji, zapalenie żył i (lub) zapalenie zakrzepowe żył.³¹

Niezbyt często: niedociśnienie, nagłe zaczerwienienie twarzy, nadciśnienie.³²

Rzadko: krwotok, podwyższone ciśnienie tętnicze.³³

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia

Niezbyt często: duszność, dolegliwości w obrębie przełyku.³⁴

Rzadko: obrzęk śluzówki nosa, kaszel, krwawienie z nosa, rzężenia, świszczący oddech.³⁵

Zaburzenia żołądka i jelit

Często: biegunka, nudności, wymioty.³⁶

Niezbyt często: zaparcia, zarzucanie kwaśnego soku żołądkowego, suchość błony śluzowej jamy ustnej, niestrawność, ból brzucha, odbarwione stolce, smoliste stolce.³⁷

Rzadko: dysfagia, nietrzymanie stolca, zapalenie otrzewnej w obrębie miednicy.³⁸

Częstość nieznana: przebarwienia zębów.³⁹

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Rzadko: zapalenie pęcherzyka żółciowego, żółtaczka, zaburzenia czynności wątroby.⁴⁰

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Często: wysypka, świąd.⁴¹

Niezbyt często: rumień, pokrzywka, pieluszkowe zapalenie skóry, wybroczyny.⁴²

Rzadko: zapalenie skóry, złuszczanie skóry, zapalenie naczyń z nadwrażliwości.⁴³

Częstość nieznana: ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP), wysypka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (zespół DRESS).⁴⁴

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Rzadko: skurcze mięśni, ból barku.⁴⁵

Częstość nieznana: osłabienie mięśni.⁴⁶

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Rzadko: niewydolność nerek, ostra niewydolność nerek.⁴⁷

Ciąża, połóg i okres okołoporodowy

Rzadko: poronienie.⁴⁸

Zaburzenia układu rozrodczego i piersi

Rzadko: krwawienie z dróg rodnych.⁴⁹

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Niezbyt często: wynaczynienie, osłabienie i (lub) zmęczenie, gorączka, obrzęk i (lub) opuchlizna, ból w obrębie klatki piersiowej, pieczenie w miejscu infuzji, świąd w miejscu infuzji, rumień w miejscu infuzji, rumień w miejscu wstrzyknięcia, nadmierne ocieplenie w miejscu infuzji.⁵⁰

Często: ból w miejscu infuzji.⁵¹

Rzadko: stwardnienie w miejscu wstrzyknięcia, złe samopoczucie.⁵²

Zmiany w badaniach laboratoryjnych

Zmiany biochemiczne

Często: zwiększenie aktywności AlAT, AspAT, fosfatazy alkalicznej.⁵³

Niezbyt często: zwiększenie stężenia bilirubiny całkowitej, bilirubiny bezpośredniej, bilirubiny pośredniej, kreatyniny, mocznika i glukozy w surowicy.⁵⁴

Rzadko: zmniejszenie stężenia wodorowęglanów, kreatyniny i potasu w surowicy, zwiększenie aktywności LDH, stężenia fosforu i potasu w surowicy.⁵⁵

Zmiany hematologiczne

Często: zwiększenie liczby płytek krwi, zmniejszenie liczby białych krwinek obojętnochłonnych.⁵⁶

Niezbyt często: zmniejszenie liczby białych krwinek, liczby płytek krwi, granulocytów obojętnochłonnych podzielonych, stężenia hemoglobiny, hematokrytu, zwiększenie liczby granulocytów kwasochłonnych, czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji, czasu protrombinowego, liczby granulocytów obojętnochłonnych podzielonych i krwinek białych.⁵⁷

Rzadko: zmniejszenie liczby limfocytów, zwiększenie liczby granulocytów z jądrem pałeczkowatym, limfocytów, metamielocytów, monocytów, mielocytów, występowanie limfocytów atypowych.⁵⁸

Zmiany w badaniu moczu

Niezbyt często: zwiększenie liczby bakterii, białych krwinek, komórek nabłonka i krwinek czerwonych w moczu, występowanie drożdżaków w moczu.⁵⁹

Rzadko: zwiększenie stężenia urobilinogenu.⁶⁰

Inne zmiany

Niezbyt często: dodatni wynik wykrywający toksyny Clostridium difficile.⁶¹

Potencjalnie niebezpieczne działania niepożądane

Szczególną uwagę należy zwrócić na niektóre działania niepożądane ertapenemu, które mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia pacjenta i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej:

• Reakcje nadwrażliwości – włącznie z reakcjami anafilaktycznymi, które mogą zagrażać życiu i wymagają natychmiastowego przerwania podawania leku oraz wdrożenia odpowiedniego leczenia.
• Zaburzenia neurologiczne – w tym drgawki, encefalopatia, zaburzenia świadomości, które mogą świadczyć o neurotoksyczności ertapenemu.
• Ciężkie reakcje skórne – takie jak AGEP (ostra uogólniona osutka krostkowa) i zespół DRESS (wysypka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi), które są poważnymi, potencjalnie śmiertelnymi powikłaniami.
• Rzekomobłoniaste zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy – związane z zakażeniem Clostridium difficile, które może być zagrażające życiu.
• Zaburzenia hematologiczne – neutropenia i małopłytkowość mogą zwiększać ryzyko infekcji lub krwawień.
• Zaburzenia czynności nerek – w tym ostra niewydolność nerek, która wymaga monitorowania parametrów nerkowych.

⁶²

Tabela działań niepożądanych ertapenemu

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:^{63 64}

• Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Tel.: + 48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.^{65 66}