Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Ertapenem

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania ertapenemu

Ertapenem, antybiotyk z grupy karbapenemów, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania z uwagi na możliwość wystąpienia różnych działań niepożądanych oraz interakcji. Lekarze przepisujący Ertapenem AptaPharma lub Ertapenem Eugia powinni uwzględnić liczne kwestie bezpieczeństwa, które zostaną omówione poniżej.^{1 2}

Reakcje nadwrażliwości

Podczas stosowania ertapenemu, podobnie jak w przypadku innych antybiotyków beta-laktamowych, mogą wystąpić ciężkie reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje anafilaktyczne, które w niektórych przypadkach mogą prowadzić do zgonu. Ryzyko wystąpienia takich reakcji zwiększa się u pacjentów, u których w wywiadzie stwierdzono nadwrażliwość na liczne alergeny. Przed wdrożeniem leczenia ertapenemem należy zebrać szczegółowy wywiad dotyczący uprzednich reakcji nadwrażliwości na penicyliny, cefalosporyny i inne antybiotyki beta-laktamowe, a także na inne alergeny.^{3 4}

W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej na ertapenem należy natychmiast przerwać podawanie produktu leczniczego. Ciężkie reakcje anafilaktyczne wymagają podjęcia natychmiastowego leczenia ratunkowego.^{5 6}

Ryzyko nadkażeń

Podczas długotrwałego stosowania ertapenemu istnieje ryzyko nadmiernego namnożenia drobnoustrojów niewrażliwych na tę substancję. Z tego powodu ważne jest regularne ocenianie stanu klinicznego pacjenta. W przypadku stwierdzenia zakażenia innym drobnoustrojem w trakcie terapii ertapenemem, należy wdrożyć odpowiednie leczenie dostosowane do czynnika etiologicznego.^{7 8}

Zapalenie jelita grubego związane z antybiotykoterapią

W trakcie stosowania ertapenemu obserwowano występowanie zapalenia jelita grubego oraz rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego związanego z przyjmowaniem antybiotyku. Nasilenie tych powikłań może być różne – od łagodnego do zagrażającego życiu. Dlatego należy uwzględnić taką diagnozę u pacjentów, u których po podaniu leków przeciwbakteryjnych występuje biegunka.^{9 10}

W przypadku podejrzenia lub potwierdzenia zapalenia jelita grubego związanego z antybiotykoterapią należy rozważyć przerwanie leczenia ertapenemem i zastosowanie swoistego leczenia przeciwko Clostridium difficile. Nie należy podawać leków, które hamują perystaltykę jelit, gdyż mogą one pogorszyć stan kliniczny pacjenta.^{11 12}

Napady drgawek

W badaniach klinicznych u dorosłych pacjentów leczonych ertapenemem w dawce 1 g raz na dobę obserwowano napady drgawek zarówno w trakcie leczenia, jak i w okresie 14 dni po zakończeniu terapii. Napady drgawek występowały najczęściej u pacjentów spełniających następujące kryteria:

• w podeszłym wieku
• z wcześniejszymi zaburzeniami ośrodkowego układu nerwowego (OUN), takimi jak zmiany chorobowe mózgu lub przebyte napady drgawek
• z zaburzoną czynnością nerek

^{13 14}

Podobne przypadki odnotowano również po wprowadzeniu leku do obrotu, co potwierdza konieczność monitorowania pacjentów podczas terapii ertapenemem, zwłaszcza tych z wymienionymi czynnikami ryzyka.^{15 16}

Jednoczesne stosowanie z kwasem walproinowym

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania ertapenemu z kwasem walproinowym i/lub walproinianem sodowym ze względu na możliwe interakcje. Badania wskazują, że ertapenem może obniżać stężenie kwasu walproinowego we krwi, co może prowadzić do pogorszenia kontroli napadów padaczkowych u pacjentów leczonych z powodu epilepsji.^{17 18}

Suboptymalna ekspozycja

Na podstawie dostępnych danych nie można wykluczyć, że podczas zabiegów chirurgicznych trwających dłużej niż 4 godziny pacjenci mogą być narażeni na suboptymalne stężenie ertapenemu, co może skutkować ryzykiem niepowodzenia leczenia. Chociaż takie przypadki zdarzają się rzadko, zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności w tej sytuacji klinicznej.^{19 20}

Stosowanie w szczególnych populacjach pacjentów

Doświadczenie kliniczne dotyczące stosowania ertapenemu w leczeniu ciężkich zakażeń jest ograniczone. W badaniach klinicznych oceniających skuteczność ertapenemu w różnych typach zakażeń u dorosłych stwierdzono następujące odsetki pacjentów z ciężkimi postaciami chorób:

• W badaniach dotyczących pozaszpitalnego zapalenia płuc – 25% pacjentów miało ciężki przebieg choroby (zdefiniowany wskaźnikiem nasilenia zapalenia płuc > III)
• W badaniach dotyczących ostrych zakażeń ginekologicznych – 26% pacjentek miało ciężki przebieg choroby (zdefiniowany jako gorączka ≥ 39ºC i/lub bakteriemia), a u 10 pacjentek występowała bakteriemia
• W badaniach dotyczących zakażeń w obrębie jamy brzusznej – u 30% pacjentów występowało uogólnione zapalenie otrzewnej, a u 39% zakażenia o innym umiejscowieniu niż wyrostek robaczkowy, dotyczące żołądka, dwunastnicy, jelita cienkiego, jelita grubego i pęcherzyka żółciowego

^{III). W badaniu klinicznym dotyczącym leczenia ostrych zakażeń ginekologicznych u dorosłych pacjentów, u 26% ocenianych pacjentów leczonych ertapenemem przebieg choroby był ciężki (zdefiniowany jako gorączka ≥ 39ºC i (lub) bakteriemia), u 10 pacjentek występowała bakteriemia. W badaniu klinicznym dotyczącym leczenia zakażeń występujących w obrębie jamy brzusznej u osób dorosłych, u 30% spośród ocenianych pacjentów leczonych ertapenemem występowało uogólnione zapalenie otrzewnej, a u 39% zakażenia o innym umiejscowieniu niż wyrostek robaczkowy, w tym żołądka, dwunastnicy, jelita cienkiego, jelita grubego i pęcherzyka żółciowego.”>21 III). W badaniu klinicznym dotyczącym leczenia ostrych zakażeń ginekologicznych u osób dorosłych, u 26% ocenianych pacjentek leczonych ertapenemem przebieg choroby był ciężki (zdefiniowany jako gorączka ≥ 39°C i (lub) bakteriemia); u 10 pacjentek występowała bakteriemia. W badaniu klinicznym dotyczącym leczenia zakażeń występujących w obrębie jamy brzusznej u osób dorosłych, u 30% spośród ocenianych pacjentów leczonych ertapenemem występowało uogólnione zapalenie otrzewnej, a u 39% zakażenia o innym umiejscowieniu niż wyrostek robaczkowy, w tym: żołądka, dwunastnicy, jelita cienkiego, jelita grubego i pęcherzyka żółciowego.”>22}

Liczba pacjentów włączonych do badań ze wskaźnikiem APACHE II ≥ 15 była ograniczona, co oznacza, że skuteczność leczenia ertapenemem w tej grupie pacjentów nie została w pełni określona. Należy to uwzględnić przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych u pacjentów z wysokim wskaźnikiem APACHE II.^{23 24}

Skuteczność w leczeniu specyficznych zakażeń

Nie określono skuteczności stosowania ertapenemu w leczeniu pozaszpitalnego zapalenia płuc wywołanego przez penicylinooporne szczepy Streptococcus pneumoniae. Należy to uwzględnić przy doborze antybiotykoterapii empirycznej w przypadku podejrzenia tej etiologii zakażenia.^{25 26}

Skuteczność ertapenemu w leczeniu zakażeń rozwijających się w przypadku stopy cukrzycowej z jednoczesnym zapaleniem szpiku kostnego nie została ustalona. W takiej sytuacji klinicznej należy rozważyć zastosowanie alternatywnych schematów antybiotykoterapii lub kombinacji leków przeciwbakteryjnych.^{27 28}

Stosowanie u dzieci

W przypadku produktu Ertapenem Eugia istnieje stosunkowo niewiele danych dotyczących stosowania ertapenemu u dzieci poniżej 2 lat życia. W tej grupie wiekowej wskazana jest szczególna ostrożność podczas określania wrażliwości drobnoustrojów na ertapenem. Brak jest danych dotyczących stosowania produktu u dzieci poniżej 3 miesięcy życia.²⁹

Encefalopatia

W związku ze stosowaniem ertapenemu zgłaszano przypadki encefalopatii. Jeśli podejrzewa się występowanie encefalopatii indukowanej ertapenemem, rozpoznanie można postawić na podstawie występowania następujących objawów:

• mioklonie
• drgawki
• zaburzenia stanu psychicznego
• obniżony poziom świadomości

^{30 31}

W przypadku wystąpienia powyższych objawów należy rozważyć przerwanie leczenia ertapenemem. Szczególnie narażeni na rozwój encefalopatii są pacjenci z zaburzeniami czynności nerek. U tych pacjentów ustępowanie objawów encefalopatii może być długotrwałe.^{32 33}

Zawartość sodu

Produkty lecznicze Ertapenem AptaPharma i Ertapenem Eugia zawierają około 137 mg sodu na fiolkę, co odpowiada około 6,85-7% zalecanej przez WHO maksymalnej dobowej dawki sodu wynoszącej 2 g dla osób dorosłych. Należy to uwzględnić u pacjentów kontrolujących zawartość sodu w diecie, szczególnie w przypadku chorób układu sercowo-naczyniowego i nadciśnienia tętniczego.^{34 35}