Działania niepożądane
Dziurawiec

Dziurawiec (Hypericum perforatum L.) jest składnikiem preparatów leczniczych, takich jak Hepatosan fix i Krople żołądkowe, wykazującym liczne korzyści terapeutyczne, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości. Najbardziej charakterystycznym działaniem niepożądanym jest nadwrażliwość na światło słoneczne, szczególnie u osób o jasnej karnacji, manifestująca się objawami podobnymi do poparzenia słonecznego podczas ekspozycji na intensywne promieniowanie UV. Ponadto, preparaty z dziurawcem mogą wywoływać zaburzenia psychiczne, takie jak stany niepokoju, oraz liczne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, w tym bóle w nadbrzuszu i brzuchu, refluks żołądkowo-przełykowy, zgagę, wzdęcia, biegunkę ze skurczami brzucha i nudności. W Kroplach żołądkowych zgaga może wystąpić jako efekt niepożądany u osób wrażliwych. Reakcje skórne alergiczne oraz zmęczenie również należą do możliwych działań niepożądanych, choć ich częstość występowania pozostaje nieustalona.

  1. Działania niepożądane dziurawca
    1. Reakcje fotouczulające i fototoksyczne
    2. Zaburzenia psychiczne
    3. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
    4. Reakcje skórne i nadwrażliwość
    5. Zmęczenie i zaburzenia ogólne
  2. Tabela działań niepożądanych dziurawca
  3. Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych
    1. Profilaktyka reakcji fotouczulających
    2. Zgłaszanie działań niepożądanych
    3. Konieczność konsultacji medycznej
    4. Kolejne rozdziały

Działania niepożądane dziurawca

Dziurawiec (Hypericum perforatum L.) jest substancją roślinną wykorzystywaną w różnych preparatach leczniczych, między innymi w produkcie Hepatosan fix (w postaci ziela dziurawca) oraz w Kroplach żołądkowych (jako intractum Hyperici). Pomimo licznych korzyści terapeutycznych, stosowanie preparatów zawierających dziurawiec może wiązać się z wystąpieniem działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania.1

Reakcje fotouczulające i fototoksyczne

Jednym z najbardziej charakterystycznych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem dziurawca jest nadwrażliwość na światło słoneczne (reakcje fotouczulające). Problem ten dotyczy szczególnie osób o jasnej karnacji. U pacjentów narażonych na intensywne promieniowanie słoneczne po stosowaniu preparatów z dziurawcem mogą wystąpić objawy przypominające poparzenie słoneczne.2 3

Zaburzenia psychiczne

Stosowanie dziurawca może także prowadzić do wystąpienia zaburzeń psychicznych. Z nieustaloną częstością obserwuje się stany niepokoju u pacjentów przyjmujących preparaty zawierające tę substancję. Jest to bezpośrednio związane z farmakologicznym działaniem składników czynnych zawartych w zielu dziurawca na ośrodkowy układ nerwowy.4

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Dziurawiec może wywoływać liczne zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. U pacjentów stosujących preparaty z tą substancją obserwuje się następujące dolegliwości o nieznanej częstości występowania:5

  • Bóle w nadbrzuszu
  • Bóle brzucha
  • Refluks żołądkowo-przełykowy
  • Zgaga
  • Wzdęcia
  • Biegunka ze skurczami brzucha
  • Nudności

6

Należy zaznaczyć, że w przypadku Kropli żołądkowych, które zawierają intractum z dziurawca, u osób wrażliwych może wystąpić zgaga jako efekt niepożądany.7

Reakcje skórne i nadwrażliwość

Stosowanie preparatów zawierających dziurawiec może prowadzić do różnych reakcji skórnych. Z nieustaloną częstością występują skórne reakcje alergiczne związane z obecnością ziela dziurawca w składzie produktów leczniczych.8

Zmęczenie i zaburzenia ogólne

Wśród zaburzeń ogólnych i stanów w miejscu podania obserwuje się zmęczenie o nieznanej częstości występowania, które jest bezpośrednio związane z zawartością ziela dziurawca w produktach leczniczych.9

Tabela działań niepożądanych dziurawca

Układ/narząd Działanie niepożądane Częstotliwość występowania Charakterystyka Czynniki ryzyka
Skóra i tkanka podskórna Nadwrażliwość na światło Nieznana Objawy zbliżone do poparzenia słonecznego podczas ekspozycji na intensywne promieniowanie Jasna karnacja, ekspozycja na intensywne światło słoneczne
Skóra i tkanka podskórna Skórne reakcje alergiczne Nieznana Wysypka, świąd, zaczerwienienie, pokrzywka Predyspozycje do alergii
Układ psychiczny Niepokój Nieznana Lęk, pobudzenie psychoruchowe Nie określono
Przewód pokarmowy Bóle w nadbrzuszu Nieznana Dyskomfort i dolegliwości bólowe w górnej części jamy brzusznej Nie określono
Przewód pokarmowy Bóle brzucha Nieznana Dolegliwości bólowe w różnych częściach jamy brzusznej Nie określono
Przewód pokarmowy Refluks żołądkowo-przełykowy Nieznana Cofanie się treści żołądkowej do przełyku Predyspozycje do refluksu
Przewód pokarmowy Zgaga Nieznana Uczucie pieczenia za mostkiem Osoby wrażliwe
Przewód pokarmowy Wzdęcia Nieznana Uczucie rozpierania jamy brzusznej spowodowane nadmierną ilością gazów Nie określono
Przewód pokarmowy Biegunka ze skurczami brzucha Nieznana Częste oddawanie luźnych stolców z towarzyszącym bólem spastycznym Nie określono
Przewód pokarmowy Nudności Nieznana Uczucie dyskomfortu w nadbrzuszu z tendencją do wymiotów Nie określono
Zaburzenia ogólne Zmęczenie Nieznana Uczucie osłabienia, wyczerpania Nie określono

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych związanych ze stosowaniem preparatów zawierających dziurawiec, należy rozważyć następujące działania:10 11

Profilaktyka reakcji fotouczulających

Ze względu na ryzyko wystąpienia nadwrażliwości na światło słoneczne, pacjentom przyjmującym preparaty zawierające dziurawiec, zwłaszcza osobom o jasnej karnacji, należy zalecić:12 13

  • Unikanie nadmiernej ekspozycji na światło słoneczne
  • Stosowanie kremów z wysokim filtrem UV
  • Noszenie odzieży ochronnej podczas przebywania na słońcu
  • Unikanie korzystania z solariów

14 15

Zgłaszanie działań niepożądanych

Istotnym elementem monitorowania bezpieczeństwa stosowania dziurawca jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania preparatów zawierających tę substancję. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.16 17

Dane kontaktowe do zgłaszania działań niepożądanych:

  • Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
  • Telefon: + 48 22 49 21 301
  • Faks: + 48 22 49 21 309
  • E-mail: [email protected]
  • Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

18 19

Działania niepożądane można również zgłaszać bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie do obrotu danego produktu leczniczego zawierającego dziurawiec.20 21

Konieczność konsultacji medycznej

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych niewymienionych w charakterystyce produktu leczniczego, pacjent powinien skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Ma to szczególne znaczenie w przypadku nasilonych reakcji skórnych, intensywnych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego lub zaburzeń psychicznych.22

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl