Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Dziurawiec

Wpływ dziurawca na płodność, ciążę i laktację – informacje dla lekarzy

Dziurawiec (Hypericum perforatum L.) jest rośliną leczniczą wykorzystywaną w wielu preparatach ziołowych dostępnych na rynku farmaceutycznym. W praktyce medycznej często pojawia się konieczność udzielenia pacjentkom w ciąży lub karmiącym piersią precyzyjnych informacji dotyczących bezpieczeństwa stosowania preparatów zawierających tę substancję. Poniżej przedstawiono szczegółowe dane, które lekarz powinien przekazać pacjentkom znajdującym się w tych szczególnych stanach fizjologicznych.¹

Dziurawiec w analizowanych produktach leczniczych

Analizowane produkty lecznicze zawierające w swoim składzie dziurawiec to Hepatosan fix oraz Krople żołądkowe. W przypadku Hepatosan fix, zioła do zaparzania w saszetkach, każda saszetka 2,0 g zawiera 0,2 g ziela dziurawca (Hypericum perforatum L., herba).² Z kolei Krople żołądkowe zawierają w 100 g preparatu 25,0 g intraktu z dziurawca (Hyperici intractum) w stosunku DER 1:1, gdzie ekstrahent stanowi etanol 70° lub 96% (V/V), w zależności od wersji produktu.³

Stosowanie dziurawca w okresie ciąży

W przypadku obu analizowanych produktów leczniczych zawierających dziurawiec, przeciwwskazane jest stosowanie w okresie ciąży. Na podstawie dostępnych danych klinicznych dla preparatu Hepatosan fix jednoznacznie stwierdzono, że produktu tego nie należy stosować w okresie ciąży.⁴ Również w przypadku Kropli żołądkowych dokumentacja medyczna jasno wskazuje, że ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktu, nie zaleca się jego stosowania w okresie ciąży.⁵

Informując pacjentkę o przeciwwskazaniach do stosowania dziurawca w ciąży, lekarz powinien podkreślić, że wynikają one z braku wystarczających danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania tej substancji w okresie ciąży, a nie z udowodnionych działań teratogennych. Dodatkowo warto zwrócić uwagę, że w składzie Kropli żołądkowych znajduje się także znaczna ilość etanolu (65-75% v/v), co stanowi dodatkowe przeciwwskazanie do stosowania w okresie ciąży.⁶

Stosowanie dziurawca w okresie laktacji

Podobnie jak w przypadku ciąży, stosowanie preparatów zawierających dziurawiec jest przeciwwskazane również w okresie karmienia piersią. Dokumentacja medyczna preparatu Hepatosan fix jednoznacznie stwierdza, że produktu leczniczego nie należy stosować w okresie karmienia piersią.⁷ Również dla Kropli żołądkowych zawierających dziurawiec nie zaleca się stosowania w okresie laktacji ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa.⁸

Przekazując informacje pacjentce karmiącej piersią, lekarz powinien wyjaśnić, że przeciwwskazanie to wynika przede wszystkim z braku odpowiednich badań klinicznych dotyczących przenikania składników aktywnych dziurawca do mleka matki i ich potencjalnego wpływu na organizm dziecka. W przypadku Kropli żołądkowych dodatkowym czynnikiem ryzyka jest zawartość etanolu, który może przenikać do mleka matki.⁹

Wpływ dziurawca na płodność

W odniesieniu do wpływu dziurawca na płodność, obecnie brak jest wystarczających danych klinicznych. W charakterystyce produktu leczniczego Hepatosan fix jednoznacznie wskazano na brak danych dotyczących wpływu na płodność.¹⁰ Podobnie w przypadku Kropli żołądkowych dokumentacja medyczna nie dostarcza informacji na temat potencjalnego wpływu preparatu na płodność zarówno kobiet, jak i mężczyzn.¹¹

Informując pacjentów zainteresowanych wpływem dziurawca na płodność, lekarz powinien podkreślić, że obecnie nie ma wystarczających badań klinicznych, które pozwoliłyby na jednoznaczną ocenę bezpieczeństwa stosowania tej substancji w kontekście płodności. W takich przypadkach należy kierować się zasadą ostrożności i rozważyć potencjalne korzyści w stosunku do możliwych, choć nieudokumentowanych, ryzyk.

Zalecenia dla praktyki klinicznej

Bazując na dostępnych danych z charakterystyk produktów leczniczych zawierających dziurawiec, lekarze powinni przekazywać pacjentkom następujące informacje:

• Preparaty zawierające dziurawiec (Hypericum perforatum L.) nie powinny być stosowane w okresie ciąży
• Stosowanie dziurawca jest przeciwwskazane w okresie karmienia piersią
• Brak jest wystarczających danych dotyczących wpływu dziurawca na płodność
• Preparaty takie jak Krople żołądkowe, ze względu na wysoką zawartość etanolu, stanowią dodatkowe ryzyko w okresie ciąży i laktacji

^12
13

W przypadku gdy pacjentka planująca ciążę, będąca w ciąży lub karmiąca piersią wymaga leczenia dolegliwości, w których standardowo stosuje się preparaty z dziurawcem, lekarz powinien rozważyć alternatywne metody terapeutyczne o udokumentowanym profilu bezpieczeństwa w tych szczególnych stanach fizjologicznych.