Działania niepożądane
Cynaryzyna

Działania niepożądane cynaryzyny – wprowadzenie

Cynaryzyna jest substancją czynną należącą do grupy leków przeciwhistaminowych stosowanych w leczeniu zaburzeń przedsionkowych i naczyniowych. Występuje w preparatach zarówno jako substancja pojedyncza (Cinnarizinum Aflofarm, Cinnarizinum Hasco, Cinnarizinum WZF, w dawce 25 mg), jak i w połączeniu z dimenhydraminą (Arlevert, Artigo, Symtiver, w dawce 20 mg cynaryzyny + 40 mg dimenhydraminy). Jak każdy lek, cynaryzyna może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego one wystąpią. Znajomość tych działań jest kluczowa dla bezpiecznej farmakoterapii.^{1 2}

Najczęstsze działania niepożądane cynaryzyny

W badaniach klinicznych i danych po wprowadzeniu do obrotu produktów zawierających cynarzyną wykazano, że do najczęściej występujących działań niepożądanych należą: senność (w tym ospałość, zmęczenie, męczliwość, oszołomienie), która obserwowana jest u około 8% pacjentów, oraz suchość w jamie ustnej występująca u około 5% pacjentów. Działania te mają zwykle łagodny charakter i ustępują w ciągu kilku dni, nawet przy kontynuowaniu leczenia.^{3 4}

Działania niepożądane według układów i narządów

Zaburzenia układu nerwowego

W obrębie układu nerwowego cynaryzyna może powodować szereg działań niepożądanych. Najczęściej występuje senność, która zaliczana jest do częstych działań niepożądanych (≥1/100 do <1/10). Inne zaburzenia w tym układzie obejmują bóle głowy, parestezje (zaburzenia czucia, takie jak mrowienie, drętwienie), amnezję (zaburzenia pamięci), szum w uszach, drżenia oraz nerwowość. W rzadkich przypadkach mogą wystąpić drgawki.^{5 6}

Szczególnie istotnym aspektem bezpieczeństwa jest ryzyko wystąpienia zaburzeń pozapiramidowych, zwłaszcza podczas długotrwałego stosowania lub stosowania dużych dawek cynaryzyny u osób w podeszłym wieku. Objawy te mogą obejmować: sztywność mięśni, zubożenie mimiki, spowolnienie ruchowe, niepokój ruchowy oraz mimowolne skurcze mięśni i mimowolne ruchy (niekiedy związane z depresją). W przypadku wystąpienia takich objawów należy bezwzględnie przerwać stosowanie leku.^{7 8}

Zaburzenia żołądka i jelit

Wśród działań niepożądanych dotyczących układu pokarmowego najczęściej obserwuje się suchość w jamie ustnej. Ponadto mogą wystąpić: ból brzucha, dyspepsja (niestrawność), nudności, biegunka oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe, które zwykle mają charakter przemijający.^{9 10}

W przypadku stosowania samej cynaryzyny (bez dimenhydraminy) mogą również wystąpić zaparcia oraz uczucie ucisku w klatce piersiowej.¹¹

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Cynaryzyna może powodować następujące działania niepożądane dotyczące skóry: pocenie się, wysypka oraz nadwrażliwość na światło. W rzadkich przypadkach długotrwałego stosowania mogą wystąpić: liszaj płaski, zmiany skórne rumieniowatopodobne lub toczniopodobne.^{12 13 14}

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

W obrębie układu krwiotwórczego cynaryzyna może powodować: leukopenię (zmniejszenie liczby białych krwinek), małopłytkowość (zmniejszenie liczby płytek krwi) oraz bardzo rzadko niedokrwistość aplastyczną. W połączeniu z dimenhydraminą istnieje ryzyko wystąpienia odwracalnej agranulocytozy.^{15 16}

Zaburzenia układu immunologicznego

Obserwowano reakcje nadwrażliwości, w tym przede wszystkim reakcje skórne.^{17 18}

Zaburzenia oka

Cynaryzyna może powodować zaburzenia widzenia. W przypadku jednoczesnego stosowania z dimenhydraminą może dojść do pogorszenia istniejącej jaskry zamykającego się kąta.^{19 20}

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

W zakresie układu moczowego opisywano trudności w oddawaniu moczu.^{21 22}

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Bardzo rzadko obserwowano żółtaczkę cholestatyczną.^{23 24}

Zaburzenia metabolizmu

Podczas długotrwałego leczenia cynaryzyna może powodować zwiększenie masy ciała.^{25 26}

Tabela działań niepożądanych cynaryzyny

^{27 28 29}

Grupy szczególnego ryzyka

Osoby w podeszłym wieku

Pacjenci w podeszłym wieku są szczególnie narażeni na wystąpienie działań niepożądanych związanych ze stosowaniem cynaryzyny. Przede wszystkim dotyczy to zaburzeń pozapiramidowych, które mogą wystąpić podczas długotrwałego stosowania lub przy stosowaniu dużych dawek leku. Mogą one objawiać się sztywnością mięśni, zubożeniem mimiki, spowolnieniem ruchowym, niepokojem ruchowym oraz mimowolnymi skurczami mięśni i ruchami, niekiedy związanymi z depresją. W przypadku wystąpienia takich objawów należy przerwać stosowanie produktu.^{30 31}

Dzieci

W przypadku stosowania cynaryzyny w połączeniu z dimenhydraminą u dzieci opisywano występowanie paradoksalnej pobudliwości.^{32 33}

Zapobieganie i postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

Większość działań niepożądanych cynaryzyny ma łagodny charakter i ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni, nawet przy kontynuowaniu leczenia. Dotyczy to przede wszystkim senności i suchości w jamie ustnej, które należą do najczęściej obserwowanych działań niepożądanych.³⁴

W przypadku pojawienia się zaburzeń pozapiramidowych, szczególnie u osób w podeszłym wieku, należy bezwzględnie przerwać stosowanie leku.³⁵

Istotne znaczenie ma również monitorowanie pacjenta pod kątem innych poważnych działań niepożądanych, takich jak zaburzenia hematologiczne (leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość aplastyczna) czy żółtaczka cholestatyczna.^{36 37}

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.^{38 39}

Dane kontaktowe do zgłaszania działań niepożądanych:
Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych
Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za dany produkt leczniczy.⁴⁰