Działania niepożądane
Brymonidyna

Działania niepożądane brymonidyny

Brymonidyna to substancja czynna z grupy agonistów receptorów α2-adrenergicznych, szeroko stosowana w okulistyce głównie w leczeniu jaskry. Podczas stosowania brymonidyny obserwuje się szereg działań niepożądanych, które mogą występować zarówno miejscowo w obrębie oka, jak i ogólnoustrojowo. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę działań niepożądanych związanych ze stosowaniem tej substancji.^{1 2}

Najczęstsze działania niepożądane

Do najczęstszych działań niepożądanych brymonidyny, występujących u 22-25% pacjentów, należą:^{3 4}

• Suchość błony śluzowej jamy ustnej
• Przekrwienie spojówek
• Uczucie pieczenia i kłucia w oku

⁵

Powyższe objawy mają zwykle charakter przemijający i rzadko wymagają przerwania leczenia. Warto jednak podkreślić, że długotrwałe stosowanie brymonidyny może wiązać się z występowaniem reakcji alergicznych ze strony oczu.^{6 7}

Reakcje alergiczne

Objawy reakcji alergicznych w obrębie oczu obserwowano u 12,7% pacjentów uczestniczących w badaniach klinicznych, co skutkowało przerwaniem leczenia u 11,5% badanych. Reakcje alergiczne najczęściej występowały pomiędzy 3. a 9. miesiącem terapii.^{8 9}

Działania niepożądane według częstości występowania

Poniżej przedstawiono szczegółowe zestawienie działań niepożądanych brymonidyny według częstości ich występowania, zgodnie z przyjętą klasyfikacją: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana.<sup data-drug="Brimogen" data-section="Działania niepożądane" title="Aby sklasyfikować występowanie działań niepożądanych, zastosowano następujące terminologie: Bardzo często (≥1/10), Często (≥1/100 to <1/10), Niezbyt często (≥1/1 000 to <1/100), Rzadko (≥1/10 000 to <1/1 000), Bardzo rzadko (10

Bardzo często występujące działania niepożądane (≥1/10)

• Zaburzenia układu nerwowego:
  • Ból głowy
  • Senność
• Zaburzenia oka:
  • Podrażnienie oka (przekrwienie, pieczenie i kłucie, świąd, uczucie obecności ciała obcego, grudki spojówkowe)
  • Niewyraźne/zamglone widzenie
  • Alergiczne zapalenie powiek
  • Alergiczne zapalenie powiek i spojówek
  • Alergiczne zapalenie spojówek
  • Reakcje alergiczne dotyczące oczu
  • Grudkowe zapalenie spojówek
• Zaburzenia żołądka i jelit:
  • Suchość w jamie ustnej
• Zaburzenia ogólne:
  • Zmęczenie

^{11 12}

Często występujące działania niepożądane (≥1/100 do <1/10)

• Zaburzenia układu nerwowego:
  • Zawroty głowy
  • Zaburzenia smaku
• Zaburzenia oka:
  • Miejscowe podrażnienie (obrzęk i przekrwienie powiek, zapalenie powiek, obrzęk spojówek, obecność wydzieliny w worku spojówkowym, ból oka i łzawienie)
  • Światłowstręt
  • Nadżerka i zabarwienie rogówki
  • Suchość oka
  • Zblednięcie spojówek
  • Zaburzenia widzenia
  • Zapalenie spojówek
• Zaburzenia układu oddechowego:
  • Objawy ze strony górnych dróg oddechowych
• Zaburzenia żołądka i jelit:
  • Objawy żołądkowo-jelitowe
• Zaburzenia ogólne:
  • Osłabienie (astenia)

^{13 14}

Niezbyt często występujące działania niepożądane (≥1/1 000 do <1/100)

• Zaburzenia układu immunologicznego:
  • Ogólnoustrojowe reakcje alergiczne
• Zaburzenia psychiczne:
  • Depresja
• Zaburzenia serca:
  • Kołatanie serca/arytmie (w tym bradykardia i tachykardia)
• Zaburzenia układu oddechowego:
  • Suchość błony śluzowej nosa

^{15 16}

Rzadko występujące działania niepożądane (≥1/10 000 do <1/1 000)

• Zaburzenia układu oddechowego:
  • Duszność

^{17 18}

Bardzo rzadko występujące działania niepożądane (<1/10 000)

• Zaburzenia psychiczne:
  • Bezsenność
• Zaburzenia układu nerwowego:
  • Omdlenie
• Zaburzenia oka:
  • Zapalenie tęczówki
  • Zwężenie źrenicy
• Zaburzenia naczyniowe:
  • Nadciśnienie tętnicze
  • Niedociśnienie tętnicze

^{19 20}

Działania niepożądane o częstości nieznanej

Poniższe działania niepożądane zaobserwowano w praktyce klinicznej po wprowadzeniu brymonidyny do obrotu. Raporty pochodzą ze spontanicznych zgłoszeń populacji o nieznanej wielkości, dlatego też nie jest możliwe sporządzenie oceny częstości.²¹

• Zaburzenia oka:
  • Zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego (zapalenie błony naczyniowej przedniego odcinka oka)
  • Swędzenie powiek
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej:
  • Reakcje skórne obejmujące rumień
  • Obrzęk twarzy
  • Świąd
  • Wysypka
  • Rozszerzenie naczyń krwionośnych

^{22 23}

Działania niepożądane w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i niemowlęta

U noworodków i niemowląt, którym podawano brymonidynę w leczeniu jaskry wrodzonej, zgłaszano objawy przedawkowania brymonidyny, takie jak:^{24 25}

• Utrata świadomości/przytomności
• Letarg
• Senność
• Obniżenie ciśnienia tętniczego
• Obniżenie napięcia mięśni
• Bradykardia
• Hipotermia
• Sinica
• Bladość
• Zahamowanie oddechu
• Bezdech

W badaniach klinicznych u dzieci w wieku od 2 do 7 lat z jaskrą niedostatecznie kontrolowaną za pomocą beta-adrenolityków, którym podawano brymonidynę jako terapię uzupełniającą, odnotowano częste występowanie senności (55%). U 8% dzieci objaw ten był ciężki i u 13% prowadził do przerwania terapii.²⁶

Warto zauważyć, że częstość występowania senności malała wraz z wiekiem dzieci – najmniejszą częstość odnotowano w grupie 7-latków (25%). Ważnym czynnikiem wpływającym na występowanie senności była masa ciała – objaw ten obserwowano zdecydowanie częściej u dzieci ważących ≤20 kg (63%) w porównaniu do dzieci o masie ciała >20 kg (25%).^{20 kg (25%)”>27 28}

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Ryzyko dla pacjentów dorosłych

Główne niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem brymonidyny u pacjentów dorosłych wynikają przede wszystkim z reakcji alergicznych, które mogą wystąpić nawet po dłuższym czasie stosowania leku (pomiędzy 3. a 9. miesiącem terapii). Reakcje te są główną przyczyną przerwania leczenia brymonidyną.²⁹

Ponadto, stosowanie brymonidyny może wiązać się z wystąpieniem ogólnoustrojowych działań niepożądanych, takich jak obniżenie ciśnienia tętniczego, bradykardia czy senność, które wynikają z aktywacji receptorów α2-adrenergicznych w ośrodkowym układzie nerwowym. Pacjenci leczeni brymonidyną powinni zachować szczególną ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.³⁰

Ryzyko dla dzieci

Stosowanie brymonidyny u dzieci wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony ośrodkowego układu nerwowego. Szczególnie narażone są dzieci o masie ciała poniżej 20 kg, u których senność występowała z częstością 63% w porównaniu do 25% u dzieci o większej masie ciała.^{20 kg (25%)”>31}

U noworodków i niemowląt, którym podawano brymonidynę w leczeniu jaskry wrodzonej, obserwowano objawy przedawkowania, które mogą stanowić poważne zagrożenie dla życia, takie jak bezdech, zahamowanie oddechu czy bradykardia. Z tego powodu brymonidyna jest przeciwwskazana u dzieci poniżej 2 roku życia.³²

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych brymonidyny

<sup data-drug="Luxfen" data-section="Działania niepożądane" title="Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych. Działania niepożądane wymieniono z podziałem według klasyfikacji układów i narządów oraz częstości występowania. Częstość występowania działań niepożądanych uszeregowana jest na podstawie następującej klasyfikacji: Bardzo często (≥ 1/10), Często (≥ 1/100 do < 1/10), Niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100), Rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000), Bardzo rzadko (33 <sup data-drug="Briglau PPH" data-section="Działania niepożądane" title="Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych. W obrębie każdej grupy o określonej częstości występowania objawy niepożądane są wymienione zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem. Częstość występowania działań niepożądanych uszeregowana jest na podstawie następującej klasyfikacji: Bardzo często ( ≥ 1/10), Często ( ≥ 1/100 do < 1/10), Niezbyt często ( ≥ 1/1 000 do < 1/100), Rzadko ( ≥ 1 /10 000 do < 1 /1 000), Bardzo rzadko (34

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.³⁵

Kontakt do zgłaszania działań niepożądanych:
Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych
Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za dany produkt leczniczy zawierający brymonidynę.³⁶