Właściwości farmakokinetyczne
Benzoesan sodu

Benzoesan sodu – wprowadzenie

Benzoesan sodu (łac. Natrii benzoas, E211) jest substancją czynną wykorzystywaną w kilku produktach leczniczych, w tym w preparatach Tussipect i Zinnat. W leku Tussipect tabletki drażowane występuje w dawce 16,7 mg na tabletkę, natomiast w leku Zinnat tabletki powlekane jego zawartość jest znacznie mniejsza i stanowi: 0,00152 mg w tabletce 125 mg, 0,00203 mg w tabletce 250 mg oraz 0,00506 mg w tabletce 500 mg.^{1 2}

Profil farmakokinetyczny benzoesanu sodu

Bezpośrednie dane dotyczące farmakokinetyki benzoesanu sodu jako samodzielnej substancji w analizowanych produktach leczniczych są ograniczone. Należy zauważyć, że dla leku Tussipect tabletki drażowane nie prowadzono szczegółowych badań farmakokinetycznych obejmujących benzoesanu sodu, a dostępne informacje pochodzą głównie z analiz poszczególnych substancji czynnych wchodzących w skład preparatu.³

Wchłanianie benzoesanu sodu

W przypadku leku Zinnat, który zawiera benzoesan sodu w znacznie mniejszych ilościach niż Tussipect, absorpcja substancji czynnych zachodzi głównie w przewodzie pokarmowym. Należy zauważyć, że optymalne wchłanianie substancji czynnych z leku Zinnat następuje po podaniu wkrótce po posiłku.⁴

Dystrybucja w organizmie

W kontekście dystrybucji benzoesanu sodu, nie dysponujemy bezpośrednimi danymi dla tej substancji w analizowanych preparatach. Bazując jednak na ogólnych danych dotyczących farmakokinetyki substancji czynnych zawartych w preparacie Zinnat, możemy zauważyć, że substancje czynne mogą osiągać stężenia terapeutyczne w różnych tkankach i płynach ustrojowych, takich jak migdałki, tkanka zatok przynosowych, błona śluzowa oskrzeli, kość, płyn opłucnowy, płyn stawowy, maź stawowa, płyn otrzewnowy, żółć, plwocina oraz ciało szkliste.⁵

Metabolizm benzoesanu sodu

Bezpośrednie informacje na temat metabolizmu benzoesanu sodu w analizowanych lekach nie zostały przedstawione w dostępnych charakterystykach produktów leczniczych.⁶

Eliminacja benzoesanu sodu

W odniesieniu do eliminacji, możemy zauważyć, że w przypadku preparatu Tussipect zawierającego oprócz benzoesanu sodu również inne substancje czynne, takie jak kwas glicyryzynowy i kwas glicyretynowy (pochodzące z lukrecji), małe stężenia tych składników w moczu sugerują pokarmową drogę wydalania. Ta informacja może pośrednio wskazywać na podobny mechanizm eliminacji dla innych składników, w tym benzoesanu sodu.⁷

W przypadku leku Zinnat, główna substancja czynna (cefuroksym) wydalana jest w procesie przesączania kłębuszkowego i wydzielania cewkowego z klirensem nerkowym w przedziale 125 do 148 ml/min/1,73 m². Okres półtrwania w surowicy wynosi między 1 a 1,5 godziny.⁸

Farmakokinetyka benzoesanu sodu w szczególnych grupach pacjentów

Wpływ płci na farmakokinetykę

W dostępnych charakterystykach produktów leczniczych nie ma bezpośrednich informacji dotyczących wpływu płci na farmakokinetykę benzoesanu sodu. Jednakże, w przypadku leku Zinnat, nie obserwowano różnic w farmakokinetyce głównej substancji czynnej (cefuroksymu) między mężczyznami i kobietami.⁹

Farmakokinetyka u pacjentów w podeszłym wieku

Bezpośrednie dane dotyczące farmakokinetyki benzoesanu sodu u pacjentów w podeszłym wieku nie są dostępne. W przypadku leku Zinnat, u pacjentów w podeszłym wieku z prawidłową czynnością nerek, nie jest konieczne zachowanie szczególnej ostrożności podczas stosowania dawek do 1 g na dobę. Należy jednak pamiętać, że pacjenci w podeszłym wieku mogą mieć zmniejszoną wydolność nerek, co może wpływać na farmakokinetykę substancji wydalanych przez nerki.¹⁰

Farmakokinetyka u dzieci

Dane dotyczące farmakokinetyki benzoesanu sodu u dzieci nie są bezpośrednio przedstawione w dostępnych charakterystykach produktów leczniczych. W przypadku leku Zinnat, farmakokinetyka głównej substancji czynnej (cefuroksymu) u starszych niemowląt (w wieku powyżej 3 miesięcy) oraz u dzieci jest podobna do obserwowanej u dorosłych. Nie ma dostępnych danych z badań klinicznych dotyczących stosowania cefuroksymu aksetylu u dzieci w wieku poniżej 3 miesięcy.^{3 miesięcy) oraz u dzieci, farmakokinetyka cefuroksymu jest podobna do obserwowanej u dorosłych. Nie ma dostępnych danych z badań klinicznych, dotyczących stosowania cefuroksymu aksetylu u dzieci w wieku poniżej 3 miesięcy.”>11}

Farmakokinetyka u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek

W dostępnych charakterystykach produktów leczniczych nie ma bezpośrednich informacji na temat farmakokinetyki benzoesanu sodu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. W przypadku leku Zinnat, nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności cefuroksymu aksetylu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Ponieważ cefuroksym jest wydalany głównie przez nerki, u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami czynności nerek (tj. CrCl <30 ml/min) zalecane jest zmniejszenie dawki cefuroksymu, aby zrównoważyć jego wolniejsze wydalanie. Cefuroksym jest skutecznie usuwany podczas dializy.<sup data-drug="Zinnat" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Zaburzenia czynności nerek: Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności cefuroksymu aksetylu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Cefuroksym jest wydalany głównie przez nerki. Dlatego, tak samo jak w przypadku podobnych antybiotyków, u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami czynności nerek (tj. CrCl 12

Farmakokinetyka u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby

Bezpośrednie dane dotyczące farmakokinetyki benzoesanu sodu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby nie są dostępne. W przypadku leku Zinnat, brak jest dostępnych danych dotyczących pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Cefuroksym jest eliminowany głównie przez nerki i dlatego uważa się, że występowanie zaburzeń czynności wątroby nie ma wpływu na farmakokinetykę cefuroksymu.¹³

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne benzoesanu sodu

W dostępnych charakterystykach produktów leczniczych nie zawarto bezpośrednich informacji dotyczących zależności farmakokinetyczno-farmakodynamicznych benzoesanu sodu. W przypadku leku Zinnat, dla cefalosporyn wykazano, że najważniejszym wskaźnikiem farmakokinetyczno-farmakodynamicznym, powiązanym ze skutecznością in vivo, jest wyrażona procentowo część odstępu między dawkami (%T), w której stężenie niezwiązanego leku pozostaje powyżej minimalnego stężenia hamującego (MIC) cefuroksymu dla docelowego gatunku bakterii (tj. %T>MIC).^MIC).”>14

Porównanie farmakokinetyki poszczególnych składników leków zawierających benzoesan sodu

Farmakokinetyka składników leku Tussipect

W produkcie leczniczym Tussipect, poza benzosanem sodu, znajdują się również inne substancje czynne, dla których dostępne są pewne dane farmakokinetyczne. W przypadku składników korzenia lukrecji, badania wykazały, że po doustnym podaniu 133 mg kwasu glicyryzynowego zdrowym ochotnikom, jego obecność w osoczu wykrywano w 4. godzinie, natomiast po 96 godzinach był on już niewykrywalny. Z kolei stężenie kwasu glicyretynowego w osoczu osiągnęło maksimum w 24. godzinie od podania, a w moczu kwas ten był wykrywalny nawet po 130 godzinach od podania.¹⁵

W przypadku efedryny, wyniki klinicznych badań farmakokinetycznych dowodzą, że zarówno w formie chlorowodorku, siarczanu lub wyciągów z surowca roślinnego, efedryna posiada zbliżone właściwości farmakokinetyczne i farmakologiczne. Całkowita absorpcja po podaniu doustnym zachodzi w ciągu 2-2,5 godziny, a maksymalny poziom w surowicy krwi osiągany jest w ciągu około 3 godzin. Czas półtrwania w surowicy krwi (t1/2) wynosi około 6 godzin. Efedryna nie wiąże się z białkami osocza – cała frakcja we krwi występuje w stanie wolnym, a metabolity są wydalane z moczem. Co istotne, parametry farmakokinetyczne efedryny nie ulegają zmianie po podaniu wielokrotnym.¹⁶

Farmakokinetyka składników leku Zinnat

W produkcie leczniczym Zinnat główną substancją czynną jest cefuroksym w postaci cefuroksymu aksetylu. Po podaniu doustnym cefuroksym aksetyl wchłania się z przewodu pokarmowego i jest szybko hydrolizowany w błonie śluzowej jelita i we krwi, uwalniając do krążenia wolny cefuroksym. Optymalne wchłanianie zachodzi po podaniu leku wkrótce po posiłku.¹⁷

Po podaniu cefuroksymu aksetylu w postaci tabletek, maksymalne stężenia w surowicy (2,1 µg/ml po dawce 125 mg, 4,1 µg/ml po dawce 250 mg, 7,0 µg/ml po dawce 500 mg i 13,6 µg/ml po dawce 1000 mg) występują w przybliżeniu 2 do 3 godzin po podaniu, jeśli lek jest podawany razem z pokarmem. Farmakokinetyka cefuroksymu jest liniowa w całym zakresie dawkowania doustnego od 125 mg do 1000 mg. Nie dochodzi do kumulacji dawek po powtarzanych dawkach doustnych od 250 do 500 mg.¹⁸

Wiązanie cefuroksymu z białkami określono na 33 do 50% w zależności od zastosowanej metodologii. Po zastosowaniu pojedynczej dawki cefuroksymu aksetylu 500 mg w postaci tabletek u 12 zdrowych ochotników, pozorna objętość dystrybucji wyniosła 50 l (CV%=28%).¹⁹