Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Aprotynina

Aprotynina – specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Aprotynina to substancja aktywna, która jest syntetycznym inhibitorem proteaz serynowych, stosowanym w lecznictwie jako składnik klejów tkankowych oraz jako osobny preparat do infuzji. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności dotyczących stosowania aprotyniny, które lekarz powinien uwzględnić przed zaleceniem leczenia tym związkiem.^{1 2}

Ryzyko reakcji alergicznych i anafilaktycznych

Aprotynina, jako białko, może wywoływać reakcje nadwrażliwości typu alergicznego. Reakcje te mogą wystąpić nawet przy ściśle miejscowym stosowaniu preparatu, jak w przypadku klejów tkankowych. Ryzyko wystąpienia reakcji anafilaktycznej wydaje się być większe u pacjentów, u których wcześniej stosowano preparaty zawierające aprotyninę, nawet jeśli była ona dobrze tolerowana.^{1 3}

Objawy nadwrażliwości mogą obejmować pokrzywkę, pokrzywkę uogólnioną, uczucie ucisku w klatce piersiowej, świszczący oddech, obniżenie ciśnienia tętniczego krwi oraz anafilaksję. W przypadku wystąpienia powyższych objawów należy natychmiast przerwać podawanie preparatu i zastosować odpowiednie leczenie.^{1 2}

Alergia na białka bydlęce

Ze względu na to, że syntetyczna aprotynina jest strukturalnie identyczna z aprotyniną pochodzenia bydlęcego, stosowanie preparatów zawierających aprotyninę u pacjentów z alergią na białka bydlęce należy rozważyć ze szczególną ostrożnością.^{1 2}

Dokumentacja stosowania aprotyniny

Ze względu na ryzyko reakcji nadwrażliwości przy ponownej ekspozycji na aprotyninę, należy odnotować w historii choroby pacjenta informacje dotyczące wcześniejszego stosowania aprotyniny lub produktów ją zawierających. Zdecydowanie zaleca się, aby przy każdorazowym podaniu pacjentowi preparatu zawierającego aprotyninę odnotowywać nazwę i numer serii produktu w celu udokumentowania związku między pacjentem a daną serią produktu.^{1 2}

Unikanie podania donaczyniowego

Preparaty zawierające aprotyninę należy stosować wyłącznie na zmianę chorobową. Kategorycznie nie wolno podawać ich donaczyniowo. W przypadku nieumyślnego podania preparatu z aprotyniną do światła naczynia mogą wystąpić zagrażające życiu powikłania zakrzepowo-zatorowe.^{1 2}

Wstrzyknięcie preparatu z aprotyniną do tkanki miękkiej wiąże się z ryzykiem miejscowego uszkodzenia tkanki. Należy bezwzględnie unikać wstrzyknięcia do śluzówki nosa z uwagi na ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych w obszarze tętnicy ocznej.^{1 2}

Stosowanie aprotyniny w kardiochirurgii

W przypadku stosowania aprotyniny jako samodzielnego preparatu (np. Trasylol) w kardiochirurgii, należy pamiętać, że aprotyniny nie należy stosować w przypadku, gdy zabieg pomostowania aortalno-wieńcowego (CABG) jest połączony z innym zabiegiem kardiochirurgicznym, ponieważ nie została ustalona ocena korzyści do ryzyka stosowania aprotyniny w innych zabiegach kardiochirurgicznych.⁴

W dwóch retrospektywnych, nierandomizowanych badaniach w zabiegach pomostowania aortalno-wieńcowego pacjenci, u których zastosowano klej tkankowy wykazywali znamienny statystycznie wzrost ryzyka śmiertelności. Ponieważ badania te nie pozwalają na ustalenie związku przyczynowo-skutkowego, nie można wykluczyć, że to zwiększone ryzyko związane było z użyciem u pacjentów preparatów zawierających aprotyninę. Dlatego też należy zachować szczególną ostrożność, aby unikać nieumyślnego podania produktu donaczyniowo.^{2 3}

Ocena ryzyka reakcji alergicznych przed podaniem

W przypadku stosowania aprotyniny jako osobnego preparatu do infuzji (Trasylol), przed rozpoczęciem leczenia należy przeprowadzić odpowiednią ocenę ryzyka wystąpienia reakcji alergicznych. Wszystkim pacjentom leczonym aprotyniną należy najpierw podać dawkę próbną w celu oceny możliwości wystąpienia reakcji alergicznych. Dawkę próbną aprotyniny należy podawać jedynie w przypadku dostępności warunków i sprzętu do leczenia ostrych reakcji anafilaktycznych.⁴

Monitorowanie antykoagulacji podczas krążenia pozaustrojowego

W przypadku stosowania aprotyniny podczas zabiegów z użyciem krążenia pozaustrojowego, ważne jest utrzymanie odpowiedniej antykoagulacji z użyciem heparyny. Aprotynina nie jest substancją umożliwiającą zmniejszenie dawki heparyny.⁴

U pacjentów otrzymujących aprotyninę, którzy są poddawani zabiegom z użyciem krążenia pozaustrojowego, należy monitorować antykoagulację za pomocą jednej z następujących metod:

• Pomiar aktywności anty-Xa
• Pomiar stężenia heparyny we krwi
• Monitorowanie czasu krzepnięcia po aktywacji (ACT)⁴

Należy pamiętać, że aprotynina wpływa na wyniki niektórych testów koagulologicznych. Czas częściowej tromboplastyny (PTT) i czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT) wydłużają się po podaniu dużych dawek heparyny i stają się nieoznaczalne. Dlatego, nie należy wykorzystywać APTT i PTT do monitorowania leczenia przeciwzakrzepowego heparyną u pacjentów otrzymujących aprotyninę.⁴

Ryzyko zaburzenia czynności nerek

Wyniki wcześniej opublikowanych badań obserwacyjnych wskazują, że aprotynina może wywołać zaburzenia czynności nerek, szczególnie u pacjentów, u których wcześniej stwierdzono nieprawidłową czynność nerek. Analiza wszystkich zbiorczych danych z badań z kontrolą placebo u pacjentów poddawanych pomostowaniu aortalno-wieńcowemu wykazała podwyższenie stężenia kreatyniny w surowicy krwi >0,5 mg/dl względem wartości początkowej u pacjentów, u których zastosowano aprotyninę.^{0,5 mg/dl względem wartości początkowej u pacjentów, u których zastosowano aprotyninę.”>4}

Donoszono o zwiększonej śmiertelności oraz zwiększonym ryzyku niewydolności nerek (w porównaniu z danymi kontrolnymi uzyskanymi wcześniej u osób w podobnym wieku) u pacjentów, którym podano aprotyninę w trakcie operacji piersiowego odcinka aorty, u których zastosowano całkowite zatrzymanie krążenia w warunkach głębokiej hipotermii.⁴

Technika aplikacji klejów tkankowych zawierających aprotyninę

Przy stosowaniu klejów tkankowych zawierających aprotyninę, należy przestrzegać następujących zasad:

• Nakładać preparat jedynie na zmianę chorobową w postaci cienkiej warstwy – zbyt gruba warstwa może niekorzystnie wpłynąć na skuteczność produktu oraz na proces gojenia rany.^{1 2}
• Przed aplikacją kleju należy zabezpieczyć/osłonić okolice ciała leżące poza docelowym miejscem nałożenia produktu, aby uniknąć złączenia tkanek w niepożądanych miejscach.^{1 2}

Aplikacja przy użyciu rozpylania

Należy zachować szczególną ostrożność podczas aplikacji klejów fibrynowych zawierających aprotyninę przy użyciu sprężonego powietrza lub gazu. Każde zastosowanie sprężonego powietrza lub gazu wiąże się z potencjalnym ryzykiem zatoru powietrznego lub gazowego, pęknięcia tkanki lub uwięźnięcia sprężonego gazu, które mogą zagrażać życiu lub powodować zgon.^{1 2}

Podczas stosowania urządzeń rozpylających wyposażonych w regulator ciśnienia w celu nanoszenia fibrynowych klejów do tkanek zawierających aprotyninę odnotowano występowanie zagrażających życiu lub powodujących zgon zatorów powietrznych i gazowych. Wydaje się, że to zdarzenie jest związane ze stosowaniem urządzenia rozpylającego przy ustawieniach ciśnienia większych niż zalecane i (lub) bardzo blisko powierzchni tkanki. Ryzyko wydaje się być większe, gdy fibrynowe kleje do tkanek są rozpylane z powietrzem, niż gdy są rozpylane z CO2.^{1 2}

Podczas nanoszenia kleju za pomocą urządzenia rozpylającego koniecznie należy zastosować ciśnienie z zakresu zalecanego przez producenta urządzenia. Nanoszenie produktu za pomocą urządzenia rozpylającego może być przeprowadzane tylko wtedy, gdy jest możliwa dokładna ocena odległości rozpylania zgodnie z zaleceniami producenta. Nie należy rozpylać produktu z odległości mniejszej niż zalecana.^{1 2}

Podczas rozpylania klejów zawierających aprotyninę należy monitorować zmiany ciśnienia tętniczego, tętna, nasycenia krwi tętniczej tlenem i końcowo-wydechowego stężenia CO2 ze względu na możliwość wystąpienia zatoru powietrznego lub gazowego.^{1 2}

Nie wolno stosować klejów zawierających aprotyninę z systemem Easy Spray/Spray Set w zamkniętych przestrzeniach ciała.^{1 2}

Ryzyko przeniesienia czynników zakaźnych

W przypadku klejów tkankowych zawierających aprotyninę pochodzenia ludzkiego, nie można całkowicie wykluczyć możliwości przeniesienia czynników zakaźnych podczas podawania produktów leczniczych otrzymanych z ludzkiej krwi lub osocza. Dotyczy to także wirusów nieznanych i nowo odkrytych oraz innych patogenów.^{1 2}

Podejmowane standardowe środki uznawane są za skuteczne wobec wirusów otoczkowych, takich jak ludzki wirus niedoboru odporności (HIV), wirus zapalenia wątroby typu B (HBV) oraz wirus zapalenia wątroby typu C (HCV), a także bezotoczkowego wirusa zapalenia wątroby typu A (HAV).^{1 2}

Podejmowane środki mogą mieć ograniczoną wartość wobec bezotoczkowych wirusów, takich jak parwowirus B19. Zakażenie parwowirusem B19 może być poważne w skutkach u kobiet w ciąży (zakażenie płodu) i dla osób z niedoborem odporności lub zwiększoną erytropoezą (np. niedokrwistość hemolityczna).^{1 2}

Interakcje z innymi materiałami medycznymi

Preparaty zawierające oksycelulozę lub oksydowaną celulozę mogą zmniejszać skuteczność preparatów zawierających aprotyninę i nie powinny być stosowane jako materiały nośne.^{1 2}

Szczególne zastrzeżenia dla poszczególnych preparatów

Lek ARTISS nie jest zalecany w zabiegach laparoskopowych. Nie jest wskazany do wspomagania hemostazy i klejenia tkanek w przypadkach, gdy wymagane jest szybkie krzepnięcie kleju. ARTISS nie powinien być stosowany zwłaszcza w zabiegach kardiochirurgicznych, w których zamierza się użyć kleju do zespoleń naczyniowych. Nie jest wskazany do stosowania w neurochirurgii ani do wspomagania szwów w zespoleniach żołądkowo-jelitowych i zespoleniach naczyniowych, ponieważ brak jest danych na poparcie tych wskazań.¹

Reakcje skórne na polisorbat

Należy pamiętać, że polisorbaty (np. polisorbat 80) zawarte w niektórych preparatach z aprotyniną mogą powodować alergię skórną, takie jak wysypka, swędzenie czy kontaktowe zapalenie skóry.^{1 2}

Postępowanie w przypadku wystąpienia reakcji anafilaktycznej

W przypadku wystąpienia reakcji anafilaktycznej/anafilaktoidalnej lub ciężkiej reakcji nadwrażliwości, należy natychmiast przerwać podawanie preparatu. Jeśli to możliwe, nałożony, spolimeryzowany produkt należy usunąć z miejsca podania. Odpowiednie postępowanie medyczne i wyposażenie powinny być dostępne do natychmiastowego zastosowania na wypadek wystąpienia reakcji anafilaktycznej. Należy podjąć działania ratunkowe zgodne z obowiązującymi standardami medycznymi.¹