Leksykon składników

Składniki, strona 21 z 53

• nafazolina azotan

  Nafazolina azotan (nafazolini nitras) to związek z grupy imidazolin, który działa jako α-adrenomimetyk. Poprzez selektywne pobudzanie receptorów α-adrenergicznych w naczyniach krwionośnych błony śluzowej nosa i spojówek, powoduje ich zwężenie, co skutkuje zmniejszeniem przekrwienia, obrzęku i wydzieliny. Efekt obkurczenia naczyń następuje szybko, zwykle w ciągu 5-10 minut od aplikacji i może utrzymywać się przez 2-6 godzin.

• wyciąg płynny ze świeżych liści aloesu drzewiastego

  Wyciąg płynny ze świeżych liści aloesu drzewiastego (Aloe arborescens) jest substancją o szerokim spektrum działania leczniczego. Zawiera kompleks biologicznie aktywnych związków, w tym polisacharydy, antranoidy, enzymy, witaminy i minerały, które wykazują działanie przeciwzapalne, immunomodulujące, przeciwbakteryjne oraz wspomagające gojenie ran. Mechanizm działania opiera się głównie na stymulacji procesów regeneracyjnych tkanek oraz modulacji odpowiedzi immunologicznej organizmu.

• ryluzol

  Ryluzol to substancja czynna o działaniu neuroprotekcyjnym, stosowana głównie w leczeniu stwardnienia zanikowego bocznego (SLA, choroba Lou Gehriga). Działa poprzez hamowanie uwalniania kwasu glutaminowego w ośrodkowym układzie nerwowym oraz blokowanie receptorów glutaminianergicznych, co zmniejsza toksyczne działanie nadmiaru glutaminianu na komórki nerwowe. Dodatkowo ryluzol wykazuje właściwości blokujące kanały sodowe zależne od napięcia.

• fenylobutazon

  Fenylobutazon to niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) z grupy pochodnych pirazolonu. Działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo i przeciwgorączkowo poprzez hamowanie enzymu cyklooksygenazy (COX), co prowadzi do zmniejszenia syntezy prostaglandyn odpowiedzialnych za rozwój stanu zapalnego, bólu i gorączki.

• nonivamid

  Nonivamid (znany również jako kapsaicyna syntetyczna lub PAVA) to substancja czynna stosowana w preparatach dermatologicznych o działaniu miejscowo drażniącym i przeciwbólowym. Jest syntetycznym analogiem kapsaicyny, naturalnie występującej w papryce chili, jednak charakteryzuje się większą stabilnością chemiczną i dłuższym okresem działania.

• nalewka z ziela konwalii

  Nalewka z ziela konwalii, znana również jako nalewka konwaliowa (Tinctura Convallariae), to preparat otrzymywany z rośliny konwalia majowa (Convallaria majalis). Ta substancja zawiera glikozydy kardenolidowe, głównie konwalatoksynę, konwalozyd i konwalamarynę, które wykazują działanie kardiotonicze podobne do digoksyny, ale o mniejszym potencjale toksycznym.

• deksrazoksan

  Deksrazoksan jest substancją czynną używaną głównie jako kardioprotektant, chroniący serce przed kardiotoksycznością powodowaną przez antracykliny, takie jak doksorubicyna czy epirubicyna, stosowane w chemioterapii nowotworów. Mechanizm działania deksrazoksanu polega na chelatowaniu jonów żelaza, co zapobiega tworzeniu się kompleksów żelazo-antracyklina generujących wolne rodniki, które uszkadzają mięsień sercowy.

• propyfenazon

  Propyfenazon to niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) należący do grupy pochodnych pirazolonu. Działa przeciwbólowo, przeciwgorączkowo i przeciwzapalnie poprzez hamowanie cyklooksygenazy (COX), enzymu odpowiedzialnego za produkcję prostaglandyn – mediatorów stanu zapalnego. W przeciwieństwie do innych NLPZ, propyfenazon wykazuje silniejsze działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe niż przeciwzapalne.

• owoc kminku

  Owoc kminku to surowiec zielarski pochodzący z rośliny Carum carvi L., należącej do rodziny selerowatych (Apiaceae). Zawiera olejek eteryczny (3-7%), którego głównymi składnikami są karwon (50-60%) i limonen (30-45%), a także flawonoidy, kwasy fenolowe i związki kumarynowe. Działa rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, żółciopędnie, wiatropędnie oraz przeciwbakteryjnie.

• owoc bzu czarnego

  Owoc bzu czarnego (Sambucus nigra) to ciemnofioletowe, kuliste jagody rośliny powszechnie wykorzystywanej w medycynie naturalnej. Zawierają one cenne związki bioaktywne, w tym antocyjany, flawonoidy, kwasy organiczne oraz witaminy A i C, które wykazują działanie przeciwutleniające, przeciwzapalne i immunomodulujące.

• klopamid

  Klopamid to substancja czynna należąca do grupy tiazydopodobnych leków moczopędnych. Mechanizm działania polega na hamowaniu wchłaniania zwrotnego sodu i chlorków w kanaliku dystalnym nefronu, co prowadzi do zwiększonego wydalania tych jonów wraz z wodą. Efektem jest zwiększona diureza oraz obniżenie ciśnienia tętniczego krwi.

• zuklopentyksol

  Zuklopentyksol (Zuclopenthixol) to lek przeciwpsychotyczny z grupy neuroleptyków klasycznych, należący do klasy tioksantenów. Działa poprzez blokowanie receptorów dopaminowych (głównie D2) w mózgu, co pozwala na kontrolę objawów psychotycznych, takich jak urojenia, halucynacje i zaburzenia myślenia. Wykazuje również działanie uspokajające dzięki blokowaniu receptorów adrenergicznych i histaminowych.

• ergotamina winian

  Ergotamina winian to alkaloid sporyszu stosowany w leczeniu migreny i innych rodzajów bólu głowy naczyniowego pochodzenia. Działa poprzez skurcz mięśni gładkich naczyń krwionośnych, co zmniejsza przepływ krwi przez tętnice czaszkowe, a tym samym łagodzi ból migrenowy. Substancja wykazuje działanie agonistyczne na receptory serotoninergiczne, adrenergiczne i dopaminergiczne.

• kofeina bezwodna

  Kofeina bezwodna to alkaloid należący do grupy metyloksantyn, występujący naturalnie w liściach i nasionach różnych roślin, m.in. kawy, herbaty, orzeszków kola i guarany. Działa stymulująco na ośrodkowy układ nerwowy poprzez blokowanie receptorów adenozynowych, co prowadzi do zwiększonej aktywności neuroprzekaźników, takich jak dopamina i noradrenalina. Powoduje to pobudzenie psychofizyczne, zwiększenie czujności oraz poprawę koncentracji.

• alkohol benzylowy

  Alkohol benzylowy (fenylometanol) to organiczny związek chemiczny z grupy alkoholi aromatycznych, który w medycynie pełni funkcję miejscowego środka znieczulającego oraz konserwantu. Działa jako środek bakteriostatyczny, hamując wzrost mikroorganizmów, co sprawia, że jest często wykorzystywany jako substancja pomocnicza w preparatach farmaceutycznych.

• wyciąg ze świeżego kwiatostanu głogu

  Wyciąg ze świeżego kwiatostanu głogu jest preparatem roślinnym pozyskiwanym z roślin z rodzaju Crataegus (głóg), głównie z gatunków Crataegus monogyna, Crataegus laevigata i innych gatunków europejskich. Zawiera kompleks bioaktywnych związków, w tym flawonoidów (m.in. witeksyna, hiperozydy) oraz procyjanidyn, które wykazują działanie kardiotoniczne, poprawiające mikrokrążenie wieńcowe oraz łagodne działanie hipotensyjne.

• wyciąg ze świeżego ziela melisy

  Wyciąg ze świeżego ziela melisy (Melissa officinalis) to substancja roślinna o działaniu uspokajającym, przeciwlękowym i spazmolitycznym. Działa głównie poprzez oddziaływanie na receptory GABA w ośrodkowym układzie nerwowym, co przyczynia się do redukcji nadmiernego pobudzenia nerwowego. Ponadto, zawarte w melisie olejki eteryczne (cytral, cytronelal, geraniol) oraz polifenole wykazują działanie rozkurczające mięśnie gładkie przewodu pokarmowego.

• wyciąg ze świeżego ziela jemioły

  Wyciąg ze świeżego ziela jemioły (Viscum album) jest substancją roślinną stosowaną w medycynie komplementarnej, szczególnie w terapii wspomagającej w onkologii. Główne działanie preparatów z jemioły opiera się na właściwościach immunomodulujących, zwiększających aktywność układu odpornościowego poprzez stymulację produkcji komórek NK (natural killer) oraz limfocytów T.

• krotamiton

  Krotamiton to syntetyczny związek stosowany w dermatologii, który wykazuje działanie przeciwświądowe oraz przeciwpasożytnicze. Jego mechanizm działania opiera się na zaburzaniu funkcjonowania układu nerwowego pasożytów oraz łagodzeniu receptorów odpowiedzialnych za świąd w skórze człowieka. Substancja jest szczególnie skuteczna w leczeniu świerzbu (Sarcoptes scabiei) oraz jako środek łagodzący swędzenie różnego pochodzenia.

• wyciąg suchy z ziela karczocha

  Wyciąg suchy z ziela karczocha (Cynarae folii extractum siccum) jest substancją pochodzenia roślinnego pozyskiwaną z liści karczocha zwyczajnego (Cynara scolymus L.). Główne składniki aktywne wyciągu to cynaryna, kwasy fenolowe, flawonoidy oraz seskwiterpeny, które wykazują działanie żółciopędne, żółciotwórcze, hepatoprotekcyjne oraz wspomagające trawienie.

• azotan mikonazolu

  Azotan mikonazolu to syntetyczny lek przeciwgrzybiczy z grupy imidazoli, szeroko stosowany w leczeniu zakażeń grzybiczych. Działa poprzez hamowanie syntezy ergosterolu, kluczowego składnika błony komórkowej grzybów, co prowadzi do zwiększenia przepuszczalności błony i w konsekwencji do śmierci komórki grzyba. Wykazuje skuteczność wobec dermatofitów, drożdżaków (w tym Candida albicans) oraz niektórych bakterii Gram-dodatnich.

• cykliczny węglan erytromycyny

  Cykliczny węglan erytromycyny to półsyntetyczna pochodna erytromycyny, należąca do grupy antybiotyków makrolidowych. Mechanizm działania polega na hamowaniu syntezy białek bakteryjnych poprzez wiązanie z podjednostką 50S rybosomu bakteryjnego, co prowadzi do zaburzenia procesu translacji. Wykazuje działanie bakteriostatyczne wobec szerokiego spektrum bakterii Gram-dodatnich, niektórych Gram-ujemnych oraz atypowych patogenów, takich jak Mycoplasma, Chlamydia czy Legionella.

• wyciąg płynny złożony z kory dębu

  Wyciąg płynny złożony z kory dębu to preparat fitoterapeutyczny o działaniu przeciwzapalnym, ściągającym, przeciwbakteryjnym i przeciwbiegunkowym. Zawiera garbniki (taniny), które tworzą na błonach śluzowych ochronną warstwę, zmniejszając ich przepuszczalność i hamując rozwój drobnoustrojów. Mechanizm działania polega na wiązaniu się garbników z białkami, co prowadzi do wytrącania ich na powierzchni błon śluzowych.

• ziele mięty pieprzowej

  Ziele mięty pieprzowej (Menthae piperitae herba) to surowiec roślinny pochodzący z mięty pieprzowej (Mentha x piperita L.), który zawiera olejek eteryczny (głównie mentol, menton i mentofuran), flawonoidy, garbniki, kwasy fenolowe i triterpeny. Wykazuje działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, żółciopędne, żółciotwórcze, wiatropędne oraz przeciwbakteryjne. Jest stosowany głównie w zaburzeniach trawiennych, zespole jelita drażliwego, kolkach, stanach skurczowych dróg żółciowych oraz objawowym leczeniu nieżytów górnych dróg oddechowych.

• metyloprednizolon octan

  Metyloprednizolon octan to syntetyczny glikokortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym. Jego mechanizm działania polega na wiązaniu się z receptorami glikokortykosteroidowymi w cytoplazmie komórek, co prowadzi do zahamowania syntezy mediatorów zapalnych, takich jak prostaglandyny i leukotrieny. Ponadto zmniejsza on napływ komórek zapalnych do miejsca zapalenia i hamuje aktywność układu immunologicznego.

• chloramfenikol

  Chloramfenikol to antybiotyk o szerokim spektrum działania, który hamuje syntezę białek bakteryjnych poprzez wiązanie się z podjednostką 50S rybosomu. Mechanizm ten sprawia, że jest skuteczny wobec wielu bakterii Gram-dodatnich, Gram-ujemnych, a także riketsji, mykoplazm i chlamydii.

• kalcyfediol

  Kalcyfediol (25-hydroksycholekalcyferol) to aktywny metabolit witaminy D3, powstający w wątrobie w procesie hydroksylacji. Jest to forma witaminy D częściowo zaktywowana, znajdująca się między cholekalcyferolem (witaminą D3) a kalcytriolem (1,25-dihydroksycholekalcyferolem), który jest najaktywniejszą formą witaminy D. Kalcyfediol odgrywa kluczową rolę w gospodarce wapniowo-fosforanowej organizmu, wpływając na wchłanianie wapnia i fosforu w jelitach oraz na mineralizację kości.

• ziele dziurawca

  Ziele dziurawca (Hypericum perforatum) to roślina lecznicza o udokumentowanych właściwościach przeciwdepresyjnych. Działa poprzez hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny, noradrenaliny i dopaminy, podobnie jak konwencjonalne leki przeciwdepresyjne, ale z mniejszą liczbą działań niepożądanych. Zawiera liczne aktywne związki, w tym hipercynę i hiperforynę, które są odpowiedzialne za jego działanie terapeutyczne.

• diltiazem chlorowodorek

  Diltiazem chlorowodorek to pochodna benzotiazepiny, należąca do grupy antagonistów kanału wapniowego. Działa poprzez blokowanie kanałów wapniowych typu L w błonach komórkowych mięśni gładkich naczyń krwionośnych oraz mięśnia sercowego, co prowadzi do ich rozkurczu. Ma działanie naczyniorozszerzające, obniżające ciśnienie tętnicze oraz zmniejszające obciążenie serca. Dodatkowo spowalnia przewodnictwo przedsionkowo-komorowe, co jest wykorzystywane w leczeniu zaburzeń rytmu serca.

• prometazyna

  Prometazyna to substancja czynna z grupy leków przeciwhistaminowych pierwszej generacji, należąca do pochodnych fenotiazyny. Działa antagonistycznie na receptory histaminowe H₁, wykazując silne działanie przeciwalergiczne, przeciwwymiotne oraz sedatywne. Mechanizm działania polega na blokowaniu receptorów histaminowych, co zapobiega typowym objawom reakcji alergicznych takim jak świąd, obrzęk czy zaczerwienienie skóry.

• prometazyna chlorowodorek

  Prometazyna chlorowodorek to substancja czynna z grupy leków przeciwhistaminowych pierwszej generacji, należąca do pochodnych fenotiazyny. Wykazuje silne działanie przeciwalergiczne poprzez blokowanie receptorów histaminowych H1, hamując objawy reakcji alergicznych takie jak świąd, obrzęk, wysypka czy katar. Dodatkowo posiada właściwości przeciwwymiotne, uspokajające i nasenne, co czyni ją wszechstronnym lekiem stosowanym w różnych schorzeniach.

• dopamina chlorowodorek

  Dopamina chlorowodorek to substancja czynna należąca do grupy katecholamin, która działa jako neuroprzekaźnik w ośrodkowym układzie nerwowym oraz jako lek presyjny stosowany w stanach nagłych. Jej podstawowym mechanizmem działania jest stymulacja receptorów adrenergicznych (głównie α1, α2, β1 i w mniejszym stopniu β2) oraz dopaminergicznych (D1 i D2), co prowadzi do zwiększenia kurczliwości mięśnia sercowego, przyspieszenia akcji serca oraz skurczu naczyń krwionośnych.

• maleinian fluwoksaminy

  Maleinian fluwoksaminy to substancja czynna z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), stosowana głównie w leczeniu zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych (OCD) oraz depresji. Działa poprzez blokowanie zwrotnego wychwytu serotoniny w szczelinie synaptycznej, zwiększając jej stężenie w przestrzeni międzysynaptycznej. To prowadzi do poprawy przekaźnictwa serotoninergicznego w mózgu i łagodzenia objawów zaburzeń psychicznych.

• fluoresceina

  Fluoresceina to organiczny związek chemiczny o właściwościach fluorescencyjnych, szeroko stosowany w diagnostyce okulistycznej. Po wzbudzeniu światłem niebieskim emituje zielone światło, co pozwala na uwidocznienie ubytków nabłonka rogówki, ocenę drożności dróg łzowych oraz diagnostykę schorzeń przedniego odcinka oka.

• aminofluorek

  Aminofluorek to związek organiczny fluoru, który stanowi ważną substancję czynną w preparatach stomatologicznych, głównie w profilaktyce próchnicy zębów. Działa poprzez tworzenie ochronnej warstwy na powierzchni szkliwa, która zapobiega demineralizacji i wspomaga remineralizację uszkodzonych tkanek zęba. W przeciwieństwie do zwykłego fluorku, aminofluorek ma zdolność do silniejszego przylegania do powierzchni zębów dzięki swojej strukturze molekularnej, co zapewnia dłuższy czas działania.

• fluor

  Fluor, znany również jako fluorek, to pierwiastek chemiczny szeroko stosowany w stomatologii i medycynie prewencyjnej do ochrony zębów przed próchnicą. Mechanizm działania fluoru polega na wzmacnianiu szkliwa poprzez przekształcanie hydroksyapatytu w fluoroapatyt, który jest bardziej odporny na działanie kwasów. Dodatkowo fluor hamuje metabolizm bakterii próchnicotwórczych oraz wspomaga remineralizację wczesnych zmian próchnicowych.

• flutamid

  Flutamid to niesteroidowy antyandrogen, który działa poprzez blokowanie receptorów androgenowych, uniemożliwiając testosteronowi i dihydrotestosteronowi (DHT) wiązanie się z nimi. Mechanizm ten prowadzi do zahamowania stymulacji androgenozależnego wzrostu komórek nowotworowych, co jest szczególnie istotne w leczeniu raka gruczołu krokowego.

• sodu benzoesan

  Sodu benzoesan (E211) to organiczny związek chemiczny powszechnie stosowany jako konserwant w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym. Działa poprzez hamowanie wzrostu bakterii i grzybów w środowisku kwaśnym (pH poniżej 4,5), gdzie występuje w formie kwasu benzoesowego przenikającego błony komórkowe mikroorganizmów i zakłócającego ich metabolizm energetyczny.

• nalewka z ziela dziurawca

  Nalewka z ziela dziurawca (Hyperici tinctura) to preparat leczniczy otrzymywany poprzez ekstrakcję alkoholową ziela dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum L.). Główne substancje aktywne zawarte w nalewce to hyperycyna, hyperforyna, flawonoidy, garbniki oraz olejki eteryczne, które wykazują działanie przeciwdepresyjne, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i regenerujące.

• cholina alfosceran

  Cholina alfosceran (znana również jako alfa-GPC) to związek organiczny należący do grupy cholinergików. Jest to naturalna substancja występująca w organizmie, będąca prekursorem acetylocholiny – jednego z najważniejszych neuroprzekaźników w układzie nerwowym. Cholina alfosceran działa poprzez zwiększenie syntezy acetylocholiny w mózgu, co poprawia przekaźnictwo nerwowe i funkcje poznawcze.

• azotan ekonazolu

  Azotan ekonazolu to substancja czynna z grupy pochodnych imidazolu o działaniu przeciwgrzybiczym. Mechanizm działania polega na hamowaniu syntezy ergosterolu, kluczowego składnika błony komórkowej grzybów, co prowadzi do zwiększenia jej przepuszczalności, zaburzenia funkcji i ostatecznie do śmierci komórki grzyba. Wykazuje szerokie spektrum działania przeciwko dermatofitom, drożdżakom (w tym Candida albicans), pleśniom oraz niektórym bakteriom Gram-dodatnim.

• jednowodny siarczan cynku

  Jednowodny siarczan cynku (ZnSO₄·H₂O) to substancja czynna stosowana głównie w preparatach okulistycznych i dermatologicznych. W okulistyce działa jako łagodny środek ściągający i przeciwzapalny, zmniejszający przekrwienie spojówek i rogówki. W dermatologii wykazuje działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze oraz ściągające, co pomaga w leczeniu różnych schorzeń skórnych.

• L-ornityny L-asparaginian

  L-ornityny L-asparaginian (LOLA) to substancja będąca połączeniem dwóch aminokwasów: L-ornityny i kwasu L-asparaginowego. Jest to związek stosowany głównie w leczeniu chorób wątroby, szczególnie w encefalopatii wątrobowej. LOLA działa poprzez obniżanie poziomu amoniaku we krwi, który jest głównym czynnikiem toksycznym odpowiedzialnym za encefalopatię wątrobową. Mechanizm działania polega na stymulacji cyklu mocznikowego w wątrobie oraz zwiększeniu detoksykacji amoniaku w mięśniach.

• ifosfamid

  Ifosfamid to cytostatyk z grupy leków alkilujących, pochodna oksazafosforyny, stosowany w chemioterapii różnych typów nowotworów. Mechanizm działania opiera się na przyłączaniu grup alkilowych do DNA komórek nowotworowych, co prowadzi do zaburzenia replikacji DNA i ostatecznie do śmierci komórki. Ifosfamid jest prolikiem, który wymaga aktywacji metabolicznej w wątrobie przez enzymy cytochromu P450.

• etomidat

  Etomidat jest krótko działającym lekiem z grupy niebarbiturowych środków nasennych i nasyceniowych stosowanym w anestezjologii. Wywołuje on sen poprzez aktywację receptorów GABA-ergicznych w ośrodkowym układzie nerwowym, prowadząc do szybkiej indukcji znieczulenia ogólnego. Etomidat nie wykazuje działania przeciwbólowego, dlatego stosowany jest w połączeniu z analgetykami opioidowymi.

• potasu cytrynian

  Potasu cytrynian (kalii citras) to organiczna sól potasu i kwasu cytrynowego, stosowana głównie w celu uzupełniania niedoborów potasu w organizmie oraz alkalizacji moczu. Działa poprzez dostarczanie jonów potasu, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania komórek, szczególnie mięśnia sercowego i mięśni szkieletowych, oraz poprzez tworzenie środowiska zasadowego w moczu.

• ketamina

  Ketamina to dysocjacyjny lek znieczulający o złożonym mechanizmie działania, którego głównym punktem uchwytu jest antagonizm wobec receptorów NMDA w ośrodkowym układzie nerwowym. Dzięki blokowaniu tych receptorów, ketamina wykazuje działanie znieczulające, przeciwbólowe, a w niskich dawkach także przeciwdepresyjne.

• noretysteron

  Noretysteron to syntetyczny progestagen, należący do grupy pochodnych 19-nortestosteronu, stosowany w medycynie jako składnik leków hormonalnych. Działa poprzez naśladowanie naturalnego progesteronu, wiążąc się z receptorami progesteronowymi i wywołując podobne efekty biologiczne. Substancja ta hamuje owulację, zagęszcza śluz szyjkowy, zmniejsza kurczliwość macicy oraz wpływa na endometrium, utrudniając implantację zarodka.

• linkomycyna

  Linkomycyna to antybiotyk z grupy linkozamidów, który działa poprzez hamowanie syntezy białek bakteryjnych. Działa bakteriostatycznie lub bakteriobójczo, głównie przeciwko bakteriom beztlenowym i niektórym bakteriom Gram-dodatnim, w tym paciorkowcom, gronkowcom oraz bakteriom beztlenowym jak Bacteroides fragilis. Linkomycyna wiąże się z podjednostką 50S rybosomu bakteryjnego, zapobiegając wydłużaniu łańcucha peptydowego, co prowadzi do zahamowania wzrostu bakterii.

• 2-propanol

  2-propanol, znany również jako izopropanol lub alkohol izopropylowy, jest powszechnie stosowanym związkiem chemicznym o działaniu antyseptycznym i dezynfekcyjnym. Mechanizm działania polega na denaturacji białek mikroorganizmów, co prowadzi do ich śmierci. W stężeniu 60-90% skutecznie eliminuje większość bakterii, wirusów (w tym koronawirusy) oraz grzybów, dlatego jest składnikiem wielu preparatów do dezynfekcji skóry i powierzchni.