Właściwości farmakodynamiczne leku Valimar

Metformina chlorowodorek, substancja czynna leku Valimar, należy do grupy farmakoterapeutycznej doustnych leków hipoglikemizujących, pochodnych biguanidu, oznaczonej kodem ATC: A10BA02. Jest to skuteczny lek przeciwcukrzycowy, który redukuje stężenie glukozy w osoczu zarówno na czczo, jak i po posiłku. Istotną cechą metforminy jest brak stymulacji wydzielania insuliny, co eliminuje ryzyko wystąpienia hipoglikemii u pacjentów stosujących ten lek¹.

Mechanizm działania metforminy

Działanie przeciwcukrzycowe metforminy opiera się na trzech podstawowych mechanizmach:²

• Hamowanie produkcji glukozy w wątrobie – metformina zmniejsza wytwarzanie glukozy poprzez hamowanie procesów glukoneogenezy i glikogenolizy³
• Zwiększenie wrażliwości tkanek na insulinę – lek poprawia obwodowy wychwyt glukozy i jej wykorzystanie przez mięśnie, zwiększając wrażliwość komórek na insulinę⁴
• Opóźnienie wchłaniania glukozy – metformina spowalnia proces absorpcji glukozy w jelicie⁵

Na poziomie komórkowym metformina stymuluje wewnątrzkomórkową syntezę glikogenu, oddziałując na enzym syntazę glikogenu. Dodatkowo substancja ta zwiększa zdolności transportowe wszystkich poznanych dotychczas rodzajów nośników glukozy przez błony komórkowe (GLUT – glucose transporters)⁶.

Efekty farmakodynamiczne

Leczenie metforminą wiąże się ze stabilizacją lub niewielkim zmniejszeniem masy ciała pacjentów, co stanowi dodatkową korzyść w terapii cukrzycy. Niezależnie od wpływu na poziom glikemii, metformina wykazuje pozytywne działanie na metabolizm lipidów. W kontrolowanych badaniach klinicznych o średnim i długim okresie obserwacji wykazano, że metformina w tabletkach o natychmiastowym uwalnianiu, stosowana w dawkach terapeutycznych, skutecznie redukuje stężenie cholesterolu całkowitego, frakcji LDL oraz trójglicerydów⁷.

Skuteczność kliniczna

Istotne dane dotyczące skuteczności klinicznej metforminy pochodzą z prospektywnego, randomizowanego badania UKPDS (United Kingdom Prospective Diabetes Study). Badanie to wykazało długotrwałe korzyści intensywnej kontroli glikemii u dorosłych pacjentów z cukrzycą typu 2 i nadwagą, którzy otrzymywali metforminę w tabletkach o natychmiastowym uwalnianiu jako leczenie pierwszego rzutu po nieskutecznej terapii samą dietą⁸.

Analiza wyników uzyskanych u pacjentów z nadwagą leczonych metforminą, po nieskutecznym leczeniu samą dietą, dostarczyła następujących danych:⁹

Wyniki badania UKPDS wykazały zatem:¹⁰

• Istotną redukcję bezwzględnego ryzyka powikłań cukrzycowych w grupie leczonej metforminą (29,8 zdarzeń/1000 pacjento-lat) w porównaniu z grupą stosującą jedynie dietę (43,3 zdarzeń/1000 pacjento-lat, p=0,0023) oraz w porównaniu z łącznymi wynikami dla grup leczonych pochodnymi sulfonylomocznika i insuliną w monoterapii (40,1 zdarzeń/1000 pacjento-lat, p=0,0034)¹¹
• Znaczące zmniejszenie bezwzględnego ryzyka śmiertelności związanej z cukrzycą w grupie leczonej metforminą (7,5 zdarzeń/1000 pacjento-lat) w porównaniu z grupą stosującą samą dietę (12,7 zdarzeń/1000 pacjento-lat, p=0,017)¹²
• Istotne obniżenie bezwzględnego ryzyka śmiertelności ogólnej w grupie leczonej metforminą (13,5 zdarzeń/1000 pacjento-lat) w porównaniu z grupą leczoną samą dietą (20,6 zdarzeń/1000 pacjento-lat, p=0,011) oraz w porównaniu z łącznymi wynikami grup leczonych pochodnymi sulfonylomocznika i insuliną w monoterapii (18,9 zdarzeń/1000 pacjento-lat, p=0,021)¹³
• Znaczącą redukcję bezwzględnego ryzyka zawału mięśnia sercowego w grupie leczonej metforminą (11 zdarzeń/1000 pacjento-lat) w porównaniu z grupą leczoną samą dietą (18 zdarzeń/1000 pacjento-lat, p=0,01)¹⁴

Stosowanie w terapii skojarzonej

Badania dotyczące stosowania metforminy w terapii skojarzonej nie wykazały istotnych korzyści klinicznych przy zastosowaniu leku jako terapii drugiego rzutu w połączeniu z pochodnymi sulfonylomocznika¹⁵.

Metformina była również stosowana u wybranych pacjentów z cukrzycą typu 1 w skojarzeniu z insuliną, jednak oficjalne badania kliniczne nie potwierdziły jednoznacznie korzyści wynikających z takiego połączenia¹⁶.