Właściwości farmakodynamiczne
Rombidux 20 mg

Właściwości farmakodynamiczne rywaroksabanu

Rywaroksaban należy do grupy farmakoterapeutycznej substancji przeciwzakrzepowych, będąc bezpośrednim inhibitorem czynnika Xa. Sklasyfikowany jest pod kodem ATC: B01AF01. ¹

Mechanizm działania

Rywaroksaban charakteryzuje się wysoką selektywnością działania jako bezpośredni inhibitor czynnika Xa, z dobrą biodostępnością po podaniu doustnym. Jego działanie polega na hamowaniu aktywności czynnika Xa, co prowadzi do przerwania zarówno wewnątrz- jak i zewnątrzpochodnej drogi kaskady krzepnięcia krwi. W konsekwencji dochodzi do zahamowania zarówno wytwarzania trombiny, jak i powstawania zakrzepu. Warto podkreślić, że rywaroksaban nie hamuje bezpośrednio trombiny (aktywowanego czynnika II) oraz nie wykazano jego wpływu na płytki krwi. ²

Efekty farmakodynamiczne

Badania farmakodynamiczne u ludzi wykazały, że hamowanie aktywności czynnika Xa przez rywaroksaban ma charakter zależny od dawki. Czas protrombinowy (PT) również zmienia się proporcjonalnie do stężenia substancji czynnej. Przy oznaczeniach z wykorzystaniem odczynnika Neoplastin stwierdzono ścisłą korelację ze stężeniem substancji czynnej w osoczu (wartość współczynnika korelacji r=0,98). Należy zaznaczyć, że wyniki mogą różnić się w zależności od zastosowanego odczynnika. Wartości PT powinny być podawane w sekundach, gdyż Międzynarodowy Współczynnik Znormalizowany (INR) jest zwalidowany i skalibrowany wyłącznie dla kumaryn i nie powinien być stosowany do oceny działania innych antykoagulantów. ³

Wyniki PT w różnych wskazaniach

U pacjentów otrzymujących rywaroksaban w leczeniu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, w tym zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) oraz w profilaktyce ich nawrotów, 5/95 percentyl wyników PT (Neoplastin) mierzonych w czasie maksymalnego działania leku (2-4 godziny po przyjęciu) wynosił:

• dla dawki 15 mg dwa razy na dobę: od 17 do 32 sekund
• dla dawki 20 mg raz na dobę: od 15 do 30 sekund

Natomiast w najniższym punkcie stężenia leku (8-16 godzin po przyjęciu dla dawki 15 mg dwa razy na dobę; 18-30 godzin po przyjęciu dla dawki 20 mg raz na dobę), 5/95 percentyl wyników PT wynosił odpowiednio:

• dla dawki 15 mg dwa razy na dobę: od 14 do 24 sekund
• dla dawki 20 mg raz na dobę: od 13 do 20 sekund

⁴

Z kolei u pacjentów z migotaniem przedsionków niezwiązanym z wadą zastawkową, otrzymujących rywaroksaban w profilaktyce udaru i zatorowości obwodowej, 5/95 percentyl wyników PT (Neoplastin) w czasie maksymalnego działania leku (1-4 godziny po przyjęciu) wynosił:

• dla dawki 20 mg raz na dobę: od 14 do 40 sekund
• dla dawki 15 mg raz na dobę (pacjenci z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek): od 10 do 50 sekund

W najniższym punkcie stężenia (16-36 godzin po przyjęciu tabletki), 5/95 percentyl wyników PT wynosił:

• dla dawki 20 mg raz na dobę: od 12 do 26 sekund
• dla dawki 15 mg raz na dobę (pacjenci z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek): od 12 do 26 sekund

⁵

Odwracanie działań farmakodynamicznych

W badaniach farmakologicznych oceniano możliwości odwracania działania farmakodynamicznego rywaroksabanu u zdrowych osób dorosłych (n=22). Badano wpływ jednokrotnych dawek (50 j.m./kg) dwóch rodzajów koncentratów czynników zespołu protrombiny (PCC):

• trójczynnikowego PCC (zawierającego czynniki II, IX i X) – skracał średnie wartości PT (Neoplastin) o około 1,0 sekundę w ciągu 30 minut
• czteroczynnikowego PCC (zawierającego czynniki II, VII, IX i X) – skracał średnie wartości PT o około 3,5 sekundy

Interesująco, trzyczynnikowy PCC wykazywał silniejsze i szybsze działanie w zakresie odwracania zmian w endogennym wytwarzaniu trombiny w porównaniu z czteroczynnikowym PCC. ⁶

Monitorowanie parametrów układu krzepnięcia

Zaobserwowano, że czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT) oraz HepTest również ulegają wydłużeniu w sposób zależny od dawki rywaroksabanu. Należy jednak podkreślić, że nie zaleca się stosowania tych badań do oceny działania farmakodynamicznego leku.

W codziennej praktyce klinicznej nie ma potrzeby monitorowania parametrów układu krzepnięcia podczas leczenia rywaroksabanem. Jednakże w przypadkach uzasadnionych klinicznie możliwe jest zmierzenie stężenia rywaroksabanu za pomocą skalibrowanego ilościowego testu anty-Xa. ⁷