Właściwości farmakodynamiczne leku Ristidic

Rywastygmina, będąca składnikiem aktywnym leku Ristidic, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków psychoanaleptycznych, a dokładniej do inhibitorów cholinoesterazy, sklasyfikowanych kodem ATC: N06DA03. Mechanizm działania rywastygminy polega na hamowaniu aktywności enzymów rozkładających acetylocholinę, co prowadzi do usprawnienia cholinergicznego przekaźnictwa neurosynaptycznego i potencjalnie pozytywnego wpływu na funkcje poznawcze u pacjentów z otępieniem.¹

Mechanizm działania molekularnego

Rywastygmina wykazuje działanie hamujące wobec cholinoesteraz poprzez tworzenie kompleksów za pomocą wiązania kowalencyjnego, co skutkuje ich czasową inaktywacją. Badania kliniczne wykazały, że u zdrowych młodych mężczyzn, podanie doustne 3 mg rywastygminy powoduje zmniejszenie aktywności acetylocholinoesterazy (AChE) w płynie mózgowo-rdzeniowym o około 40% w ciągu 1,5 godziny po podaniu. Następnie obserwuje się powrót aktywności enzymu do wartości wyjściowych po około 9 godzinach od osiągnięcia maksymalnego efektu hamującego.²

W badaniach u pacjentów z chorobą Alzheimera stwierdzono, że hamowanie aktywności acetylocholinoesterazy w płynie mózgowo-rdzeniowym przez rywastygminę jest zależne od dawki w zakresie do 6 mg dwa razy na dobę, co stanowi największą badaną dawkę. Co istotne, zahamowanie aktywności butyrylocholinoesterazy w płynie mózgowo-rdzeniowym u 14 pacjentów z chorobą Alzheimera leczonych rywastygminą wykazywało podobny poziom jak w przypadku hamowania aktywności AChE.³

Skuteczność kliniczna w otępieniu typu alzheimerowskiego

Skuteczność rywastygminy w leczeniu otępienia typu alzheimerowskiego została oceniona przy użyciu trzech niezależnych, specyficznych dla tej patologii narzędzi badawczych. Ocena pacjentów była prowadzona w regularnych odstępach czasu w trakcie 6-miesięcznego okresu leczenia. Zastosowane narzędzia obejmowały:⁴

• Skalę ADAS-Cog (Alzheimer’s Disease Assessment Scale) – oceniającą zdolności poznawcze na podstawie wyników uzyskanych przez pacjenta
• Skalę CIBIC-Plus (Clinician Interview Based Impression of Change) – będącą obszerną oceną całościową pacjenta, przeprowadzaną przez lekarza z uwzględnieniem informacji od opiekuna
• Skalę PDS (Progressive Deterioration Scale) – stanowiącą ocenę przeprowadzaną przez opiekuna, dotyczącą sprawności pacjenta w wykonywaniu codziennych czynności, takich jak higiena osobista, jedzenie, ubieranie się, udział w pracach domowych (np. robienie zakupów), orientowanie się w otoczeniu oraz zaangażowanie w zadania związane z finansami

Badania obejmowały pacjentów, u których wyniki badania MMSE (Mini-Mental State Examination) mieściły się w przedziale 10-24 punktów.⁵

Wyniki badań klinicznych

Analiza wyników pochodzących z dwóch wieloośrodkowych, 26-tygodniowych badań klinicznych z zastosowaniem zmiennych dawek, przeprowadzonych u pacjentów z łagodną do umiarkowanie ciężkiej postacią otępienia typu alzheimerowskiego, dostarczyła istotnych danych na temat skuteczności klinicznej rywastygminy. Klinicznie istotną poprawę stanu pacjenta zdefiniowano a priori jako:⁶

• Poprawę o przynajmniej 4 punkty według skali ADAS-Cog
• Poprawę w skali CIBIC-Plus
• Poprawę o przynajmniej 10% w skali PDS

W badaniach tych dokonano również retrospektywnej analizy reakcji na leczenie, definiując ją jako poprawę o 4 punkty lub większą w skali ADAS-Cog, brak pogorszenia w skali CIBIC-Plus oraz brak pogorszenia w skali PDS. U pacjentów przyjmujących rywastygminę w zakresie dawek od 6 do 12 mg i spełniających tę definicję reakcji na leczenie, średnia dobowa dawka wynosiła 9,3 mg.⁷

Warto podkreślić, że skale stosowane w ocenie skuteczności leczenia otępienia typu alzheimerowskiego są różne i nie można bezpośrednio porównywać wyników uzyskanych po zastosowaniu różnych leków.⁸