Właściwości farmakodynamiczne

Chloroheksydyna diglukonowa, będąca głównym składnikiem aktywnym produktu leczniczego Paroex (1,2 mg/ml), należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwzakaźnych i odkażających do stosowania miejscowego w jamie ustnej (kod ATC: A01AB03). Substancja ta charakteryzuje się szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, obejmującym zarówno bakterie Gram-dodatnie, jak i Gram-ujemne. ¹

Spektrum działania przeciwbakteryjnego

Należy podkreślić, że działanie przeciwbakteryjne chloroheksydyny wobec niektórych bakterii Gram-ujemnych, w szczególności gatunków Pseudomonas i Proteus, jest znacznie ograniczone. Podobnie ograniczone działanie wykazuje wobec drożdżaków, dermatofitów i mykobakterii. ²

Chloroheksydyna nie wykazuje skuteczności wobec form przetrwalnikowych bakterii, zarodników grzybów, wirusów oraz grzybów gnilnych. ³

Czynniki wpływające na skuteczność

Skuteczność działania chloroheksydyny jest zależna od warunków środowiskowych. Najwyższą aktywność przeciwbakteryjną substancja wykazuje w środowisku o pH obojętnym i lekko zasadowym. W warunkach kwaśnego odczynu pH skuteczność chloroheksydyny ulega znacznemu obniżeniu. ⁴

Istotny wpływ na aktywność przeciwbakteryjną chloroheksydyny mają także substancje organiczne. W obecności mydeł, krwi, ropy (fragmentów komórek) skuteczność chloroheksydyny ulega istotnemu obniżeniu. W takich warunkach wymagane są znacznie wyższe (100-1000-krotnie) stężenia hamujące, co ma istotne znaczenie kliniczne. ⁵

Efekty kliniczne

Badania kliniczne wykazały, że płukanie jamy ustnej z użyciem 10 ml 0,2% roztworu chloroheksydyny prowadzi do znacznego zmniejszenia liczby bakterii w ślinie. Efekt ten utrzymuje się przez okres do 12 godzin po zastosowaniu. Redukcji liczby bakterii towarzyszy zmniejszone tempo tworzenia płytki nazębnej, co ma istotne znaczenie w profilaktyce chorób przyzębia i jamy ustnej. ⁶

Długotrwałe stosowanie

W przypadku długotrwałego stosowania (przez wiele miesięcy) obserwuje się stopniowe zmniejszenie skuteczności działania chloroheksydyny. Zjawisko to jest związane z odwracalną zmianą składu flory bakteryjnej jamy ustnej i płytki nazębnej. ⁷

Należy zwrócić uwagę, że brakuje badań klinicznych oceniających długoterminowe konsekwencje zmian w składzie flory bakteryjnej jamy ustnej wywołanych przewlekłym stosowaniem chloroheksydyny. ⁸