Wpływ leku Okitask (ketoprofen) na płodność, ciążę i laktację

Produkt leczniczy Okitask zawierający 25 mg ketoprofenu (w postaci ketoprofenu z lizyną 40 mg) jako substancję czynną wymaga szczególnej uwagi w kontekście jego stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Lekarz powinien przekazać pacjentce kompletne informacje dotyczące potencjalnych zagrożeń związanych z przyjmowaniem leku w tych okresach, uwzględniając najnowsze dane kliniczne i zalecenia.¹

Wpływ na przebieg ciąży

Mechanizm działania i ryzyko ketoprofenu polega na hamowaniu syntezy prostaglandyn, co może wywierać niekorzystny wpływ zarówno na przebieg ciąży, jak i na rozwój zarodka lub płodu. Badania farmakoepidemiologiczne wskazują na podwyższone ryzyko wystąpienia następujących powikłań po zastosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnej ciąży:²

• Zwiększone ryzyko poronienia
• Zwiększone ryzyko zaburzeń budowy serca
• Zwiększone ryzyko wytrzewienia

Istotnym jest podkreślenie, że bezwzględne ryzyko wad rozwojowych układu sercowo-naczyniowego wzrasta z poziomu poniżej 1% do około 1,5% po ekspozycji na lek z tej grupy. Co więcej, ryzyko to jest proporcjonalne do dawki leku oraz czasu trwania terapii.³

Dane z badań przedklinicznych

Badania na modelach zwierzęcych potwierdziły, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn prowadziło do:⁴

• Zwiększonej utraty płodów przed zagnieżdżeniem jaja płodowego
• Zwiększonej utraty płodów po zagnieżdżeniu jaja płodowego
• Zwiększonej śmiertelności zarodków i płodów

Dodatkowo u zwierząt otrzymujących inhibitory syntezy prostaglandyn w okresie organogenezy zaobserwowano zwiększoną częstość występowania różnych wad wrodzonych, szczególnie w obrębie układu sercowo-naczyniowego.⁵

Stosowanie w pierwszym i drugim trymestrze ciąży

Począwszy od 20. tygodnia ciąży, stosowanie ketoprofenu może prowadzić do małowodzia wynikającego z zaburzeń czynności nerek płodu. Komplikacja ta może wystąpić w krótkim czasie po rozpoczęciu leczenia, jednak zazwyczaj jest odwracalna po jego przerwaniu.⁶

Istnieją również doniesienia o skurczu przewodu Botalla po leczeniu ketoprofenem prowadzonym w drugim trymestrze ciąży. W większości przypadków komplikacja ta ustępuje po przerwaniu leczenia.⁷

Z uwagi na powyższe ryzyko, podczas pierwszego i drugiego trymestru ciąży ketoprofen z lizyną można stosować wyłącznie w przypadku uzasadnionej konieczności medycznej. Gdy lek jest stosowany u kobiet starających się zajść w ciążę lub w trakcie pierwszego i drugiego trymestru, należy przestrzegać następujących zasad:⁸

• Stosować dawkę możliwie najmniejszą
• Utrzymywać czas trwania terapii jak najkrótszy

Począwszy od 20. tygodnia ciąży, po ekspozycji na ketoprofen trwającej kilka dni, należy rozważyć monitorowanie ciąży pod kątem:⁹

• Małowodzia
• Skurczu przewodu Botalla

W przypadku stwierdzenia którejkolwiek z tych komplikacji, należy natychmiast przerwać podawanie ketoprofenu.¹⁰

Stosowanie w trzecim trymestrze ciąży

W trakcie trzeciego trymestru ciąży inhibitory syntezy prostaglandyn, w tym ketoprofen, mogą powodować następujące zagrożenia:¹¹

U płodu:¹²

• Objawy toksyczne ze strony układu sercowo-naczyniowego i oddechowego, związane z przedwczesnym skurczem/zamknięciem przewodu tętniczego i nadciśnieniem płucnym¹³
• Zaburzenia czynności nerek, mogące prowadzić do niewydolności nerek z małowodziem¹⁴

U kobiet i płodu pod koniec ciąży:¹⁵

• Możliwe wydłużenie czasu krwawienia z powodu działania przeciwagregacyjnego, które może wystąpić nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek¹⁶
• Hamowanie skurczów macicy, co może doprowadzić do opóźnienia lub przedłużenia porodu¹⁷

Z uwagi na powyższe zagrożenia, stosowanie ketoprofenu z lizyną jest przeciwwskazane u kobiet w trzecim trymestrze ciąży.¹⁸

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Aktualnie dostępne dane dotyczące przenikania ketoprofenu do mleka kobiecego są niewystarczające. Z uwagi na brak kompletnych informacji, nie zaleca się stosowania ketoprofenu z lizyną u kobiet karmiących piersią.¹⁹

Wpływ na płodność

Długotrwałe stosowanie niektórych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) wiąże się z obniżeniem płodności u kobiet. Efekt ten jest zazwyczaj odwracalny po zakończeniu leczenia.²⁰

Podobnie jak w przypadku innych produktów hamujących syntezę cyklooksygenazy/prostaglandyn, stosowanie ketoprofenu może zaburzać płodność, dlatego nie jest zalecane u kobiet starających się o dziecko.²¹

W przypadku pacjentek, które mają trudności z zajściem w ciążę lub które są poddawane badaniom diagnostycznym w związku z niepłodnością, należy rozważyć całkowite odstąpienie od stosowania ketoprofenu.²²