Specjalne ostrzeżenia
Novynette

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Novynette 0,02 mg + 0,15 mg

Produkt leczniczy Novynette, zawierający 20 mikrogramów etynyloestradiolu i 150 mikrogramów dezogestrelu, wymaga szczególnej uwagi lekarza i pacjentki w aspekcie bezpieczeństwa stosowania. Przed przepisaniem tego złożonego hormonalnego środka antykoncepcyjnego należy szczegółowo przeanalizować potencjalne zagrożenia oraz omówić je z pacjentką. ¹

1. Zaburzenia zakrzepowo-zatorowe

Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE)

Stosowanie złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych wiąże się ze zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE) w porównaniu do sytuacji, gdy terapia nie jest stosowana. Produkt leczniczy Novynette zawiera dezogestrel, co może wiązać się z dwukrotnie większym ryzykiem VTE w porównaniu do produktów zawierających lewonorgestrel, norgestymat lub noretisteron, które charakteryzują się najmniejszym ryzykiem. ²

Decyzja o zastosowaniu produktu Novynette powinna zostać podjęta wyłącznie po szczegółowej rozmowie z pacjentką, zapewniając jej zrozumienie:

• ryzyka VTE związanego z tym produktem leczniczym,
• wpływu istniejących czynników ryzyka na prawdopodobieństwo wystąpienia VTE,
• faktu, że ryzyko VTE jest największe w pierwszym roku stosowania produktu.

³

Istnieją dowody wskazujące, że ryzyko jest również zwiększone, gdy złożone hormonalne środki antykoncepcyjne są przyjmowane ponownie po przerwie w stosowaniu wynoszącej 4 tygodnie lub więcej. ⁴

Dane epidemiologiczne pokazują, że:

• U około 2 na 10 000 kobiet niestosujących złożonych środków antykoncepcyjnych i niebędących w ciąży, w ciągu roku rozwinie się VTE.
• U około 9-12 na 10 000 kobiet stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne zawierające dezogestrel, w ciągu roku rozwinie się VTE.
• U około 6 na 10 000 kobiet stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne zawierające lewonorgestrel, w ciągu roku rozwinie się VTE.

⁵

Należy podkreślić, że liczba przypadków VTE przypadających na okres roku jest mniejsza niż oczekiwana liczba przypadków u kobiet w ciąży lub w okresie poporodowym. VTE może być śmiertelna w 1-2% przypadków. ⁶

U pacjentek stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne niezwykle rzadko zgłaszano przypadki zakrzepicy w innych naczyniach krwionośnych, np. wątrobowych, krezkowych, nerkowych lub w żyłach i tętnicach siatkówki. ⁷

Czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE)

Ryzyko żylnych powikłań zakrzepowo-zatorowych u pacjentek stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne może znacząco wzrosnąć w przypadku występowania dodatkowych czynników ryzyka, szczególnie, jeśli występuje kilka czynników ryzyka jednocześnie. ⁸

2. Nowotwory

Rak szyjki macicy

Badania epidemiologiczne wykazały zwiększone ryzyko raka szyjki macicy u kobiet zakażonych wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), długotrwale stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne. Jednakże nie określono jednoznacznie, w jakim stopniu na wyniki te wpływają inne czynniki, takie jak zachowanie seksualne oraz mnogość partnerów seksualnych czy stosowanie mechanicznych metod antykoncepcji. ⁹

Rak piersi

Metaanaliza 54 badań epidemiologicznych wykazała nieznacznie zwiększone ryzyko raka piersi (RR=1,24) u kobiet stosujących tabletki antykoncepcyjne. To zwiększone ryzyko stopniowo zmniejsza się w ciągu 10 lat po zaprzestaniu stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych. Ponieważ rak piersi rzadko występuje u kobiet poniżej 40. roku życia, ryzyko raka piersi u kobiet obecnie lub w przeszłości stosujących tabletki antykoncepcyjne jest małe w porównaniu do ryzyka wystąpienia raka piersi w ciągu ich całego życia. ¹⁰

Badania nie dostarczają dowodów na związek przyczynowo-skutkowy. Obserwowane zwiększone ryzyko może wynikać z wcześniejszego rozpoznania raka piersi u osób stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne, biologicznego oddziaływania tabletek antykoncepcyjnych lub połączenia obu tych przyczyn. Zdiagnozowane przypadki raka piersi u osób stosujących tabletki antykoncepcyjne zazwyczaj są klinicznie mniej zaawansowane w porównaniu do raka piersi zdiagnozowanego u osób ich niestosujących. ¹¹

Nowotwory wątroby

U osób stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne rzadko zgłaszano występowanie nowotworów łagodnych wątroby, a jeszcze rzadziej nowotworów złośliwych wątroby. Nowotwory te w kilku przypadkach prowadziły do groźnych dla życia krwawień do jamy brzusznej. Jeśli u kobiet stosujących tabletki złożone hormonalne środki antykoncepcyjne pojawi się silny ból w nadbrzuszu, hepatomegalia lub jeśli wystąpi krwawienie do jamy brzusznej, to w rozpoznaniu różnicowym należy wziąć pod uwagę nowotwór wątroby. ¹²

3. Inne uwarunkowania

Obrzęk naczynioruchowy

Egzogenne estrogeny mogą wywoływać lub nasilać objawy dziedzicznego i nabytego obrzęku naczynioruchowego. ¹³

Hipertrójglicerydemia

U kobiet z hipertrójglicerydemią lub z dziedzicznym obciążeniem tą chorobą, występuje zwiększone ryzyko zapalenia trzustki, jeśli stosują złożone hormonalne środki antykoncepcyjne. ¹⁴

Nadciśnienie tętnicze

U kobiet stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne zgłaszano nieznaczne zwiększenie ciśnienia krwi, które rzadko miało znaczenie klinicznie. Nie ustalono, czy istnieje związek pomiędzy stosowaniem złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych a istotnym klinicznie nadciśnieniem tętniczym. ¹⁵

Jeśli w trakcie stosowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych rozwinie się nadciśnienie w stopniu istotnym klinicznie, wskazane jest przerwanie stosowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych i rozpoczęcie leczenia nadciśnienia. Po przywróceniu wartości ciśnienia krwi do wartości prawidłowych, ponownie można rozpocząć stosowanie złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych. ¹⁶

Stany chorobowe związane ze stosowaniem złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych

Następujące stany chorobowe mogą wystąpić lub pogorszyć się w czasie ciąży lub podczas stosowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych, chociaż ich związek ze stosowaniem tych środków nie jest jednoznaczny:

• żółtaczka i (lub) świąd skóry z cholestazą
• kamica żółciowa
• porfiria
• toczeń rumieniowaty układowy
• zespół hemolityczno-mocznicowy
• pląsawica Sydenhama
• opryszczka ciężarnych
• utrata słuchu spowodowana otosklerozą

¹⁷

Zaburzenia wątroby

Ostre lub przewlekłe zaburzenia czynności wątroby mogą wywołać konieczność przerwania stosowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych do czasu, kiedy testy czynnościowe wątroby nie powrócą do normy. Ponowne wystąpienie żółtaczki zastoinowej, która poprzednio wystąpiła we wczesnej ciąży lub podczas wcześniejszego stosowania hormonów płciowych, wymaga przerwania stosowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych. ¹⁸

Cukrzyca

Pomimo, że złożone hormonalne środki antykoncepcyjne mogą mieć wpływ na insulinooporność i tolerancję glukozy, nie ma potrzeby zmiany sposobu leczenia u kobiet chorujących na cukrzycę i stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne. Jednak kobiety chorujące na cukrzycę muszą być dokładnie kontrolowane w czasie stosowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych. ¹⁹

Choroby zapalne jelit

Choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego są związane ze stosowaniem złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych. ²⁰

Ostuda

Czasami może wystąpić ostuda, szczególnie u kobiet z ostudą ciężarnych w wywiadzie. Kobiety z tendencją do ostudy w czasie stosowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych powinny unikać ekspozycji na światło słoneczne lub ultrafioletowe. ²¹

Depresja

Obniżony nastrój i depresja to dobrze znane działania niepożądane stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Depresja może mieć ciężki przebieg i jest dobrze znanym czynnikiem ryzyka zachowań samobójczych i samobójstw. Jeśli u pacjentki wystąpią zmiany nastroju lub objawy depresji, również krótko po rozpoczęciu leczenia, zaleca się, aby skonsultowała się z lekarzem. ²²

Wymagane badania lekarskie

Przed rozpoczęciem lub wznowieniem stosowania produktu leczniczego Novynette należy:

1. Zebrać kompletny wywiad lekarski (w tym wywiad rodzinny)
2. Sprawdzić, czy pacjentka nie jest w ciąży
3. Dokonać pomiaru ciśnienia tętniczego krwi
4. Przeprowadzić badanie fizykalne

Wszystkie powyższe działania powinny uwzględniać przeciwwskazania oraz ostrzeżenia związane ze stosowaniem produktu. ²³

Szczególnie istotne jest zwrócenie uwagi pacjentki na informacje dotyczące:

• zakrzepicy żył i tętnic
• ryzyka stosowania produktu Novynette w porównaniu z innymi złożonymi hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi
• objawów żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz zaburzeń zakrzepowo-zatorowych tętnic
• znanych czynników ryzyka
• postępowania w przypadku podejrzenia zakrzepicy

²⁴

Należy również polecić kobietom dokładne przeczytanie treści ulotki i stosowanie się do znajdujących się w niej zaleceń. Częstość i rodzaj badań powinny zostać dobrane na podstawie przyjętych zaleceń praktyki i dostosowane do każdej pacjentki. ²⁵

Należy poinformować kobiety, że hormonalne środki antykoncepcyjne nie chronią przed zarażeniem wirusem HIV (AIDS) oraz innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową. ²⁶

Zmniejszona skuteczność antykoncepcyjna

Skuteczność złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych może być zmniejszona w przypadku:

• pominięcia tabletek
• zaburzeń żołądka i jelit
• jednoczesnego stosowania innych produktów leczniczych, zmniejszających stężenie etynyloestradiolu i (lub) etonogestrelu, czynnego metabolitu dezogestrelu w osoczu

²⁷

W czasie przyjmowania produktu leczniczego Novynette nie należy stosować środków zawierających ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum), ze względu na ryzyko zmniejszenia stężenia produktu leczniczego Novynette w osoczu i zmniejszenie skuteczności klinicznej. ²⁸

Zmniejszona kontrola cyklu

W związku ze stosowaniem wszystkich hormonalnych produktów antykoncepcyjnych, szczególnie podczas pierwszych miesięcy, mogą występować nieregularne krwawienia (plamienie, krwawienie śródcykliczne). Ocena tych nieregularnych krwawień jest możliwa dopiero po okresie adaptacji trwającym około trzy cykle. ²⁹

Jeśli nieregularne krwawienia nadal utrzymują się lub pojawią się po poprzednio regularnych cyklach, należy rozważyć niehormonalne przyczyny i zastosować odpowiednie metody diagnostyczne (łącznie z łyżeczkowaniem jamy macicy, jeśli to konieczne), aby wykluczyć nowotwory lub ciążę. ³⁰

U niektórych kobiet w czasie pierwszej przerwy w przyjmowaniu tabletek nie wystąpi krwawienie z odstania. Jeśli złożone hormonalne środki antykoncepcyjne były przyjmowane zgodnie z zaleceniami, jest mało prawdopodobne, aby kobieta była w ciąży. ³¹

Jeśli złożone hormonalne środki antykoncepcyjne nie były przyjmowane zgodnie z zaleceniami w okresie poprzedzającym brak wystąpienia pierwszego krwawienia z odstania lub jeśli nie wystąpiły dwa kolejne krwawienia, to przed rozpoczęciem następnego opakowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych należy wykluczyć ciążę. ³²

Substancje pomocnicze

Produkt leczniczy Novynette zawiera laktozę jednowodną (67,665 mg). Pacjentki z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinny stosować tego produktu leczniczego. ^{33 34}

Wybierając metodę(y) antykoncepcji należy rozważyć wszystkie powyższe informacje. ³⁵