Wpływ leku Novidin (hydroksychlorochina) na płodność, ciążę i laktację

Lek Novidin zawiera jako substancję czynną siarczan hydroksychlorochiny w dawce 400 mg (co odpowiada 310 mg hydroksychlorochiny). W przypadku stosowania tego leku u kobiet w okresie rozrodczym, ciężarnych lub karmiących piersią należy uwzględnić specyficzne ryzyko i potencjalne korzyści, które zostaną omówione poniżej.¹

Ciąża i stosowanie hydroksychlorochiny

Dane z badań kohortowych wskazują na potencjalne ryzyko związane ze stosowaniem hydroksychlorochiny w okresie ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze. Kohortowe badanie populacyjne obejmujące 2045 ciąż z ekspozycją na hydroksychlorochinę wykazało niewielki wzrost względnego ryzyka (RR – relative risk) wystąpienia wrodzonych wad rozwojowych.²

Ryzyko to jest zróżnicowane w zależności od stosowanej dawki:

• Dla dawki dobowej ≥ 400 mg, RR wynosiło 1,33 (95% CI, 1,08 – 1,65) ³
• Dla dawki dobowej < 400 mg, RR wynosiło 0,95 (95% CI, 0,60 – 1,50) ⁴

Hydroksychlorochina przenika przez barierę łożyskową, przy czym stężenia leku we krwi płodu są zbliżone do stężeń we krwi matki. Z tego powodu należy unikać stosowania siarczanu hydroksychlorochiny w okresie ciąży, chyba że w ocenie lekarza indywidualne potencjalne korzyści przeważają nad potencjalnymi zagrożeniami.⁵

Zalecenia dotyczące stosowania hydroksychlorochiny w ciąży

Jeżeli leczenie hydroksychlorochiną jest konieczne w czasie ciąży, należy stosować najniższą skuteczną dawkę. Jest to szczególnie istotne ze względu na wykazane zależne od dawki ryzyko wad wrodzonych.⁶

W przypadku długotrwałego leczenia w czasie ciąży, należy uwzględnić profil bezpieczeństwa hydroksychlorochiny w monitorowaniu stanu zdrowia dziecka, ze szczególnym uwzględnieniem potencjalnych okulistycznych działań niepożądanych.⁷

Warto zauważyć, że badania na zwierzętach z użyciem strukturalnie pokrewnej chlorochiny wykazały toksyczność reprodukcyjną przy wysokiej ekspozycji matki, co dodatkowo uzasadnia ostrożność w stosowaniu hydroksychlorochiny w okresie ciąży.⁸

Stosowanie hydroksychlorochiny podczas karmienia piersią

Hydroksychlorochina przenika do mleka ludzkiego, jednak w bardzo małych ilościach, stanowiących około 2%-4% dobowej dawki podanej matce.⁹ Dostępne dane dotyczące bezpieczeństwa dla niemowląt podczas długotrwałego leczenia matki są bardzo ograniczone.¹⁰

Podejmując decyzję o stosowaniu leku Novidin w okresie karmienia piersią, lekarz powinien dokładnie rozważyć zarówno ryzyko, jak i korzyści terapeutyczne, uwzględniając konkretne wskazania oraz planowany czas trwania leczenia.¹¹

Stosowanie hydroksychlorochiny w profilaktyce malarii podczas karmienia piersią

W przypadku dawek podawanych raz w tygodniu, stosowanych w profilaktyce malarii, ilość hydroksychlorochiny, na którą narażone jest niemowlę jest wyraźnie ograniczona, a prawdopodobieństwo kumulacji leku i wystąpienia objawów toksyczności znacznie mniejsze.¹²

Hydroksychlorochinę można stosować w profilaktyce malarii w okresie karmienia piersią, gdyż nie jest to uważane za szkodliwe dla dziecka. Należy jednak pamiętać, że ilość leku wydzielana do mleka ludzkiego jest niewystarczająca, aby zapewnić u dziecka jakiekolwiek działanie profilaktyczne przeciw malarii.¹³

Wpływ hydroksychlorochiny na płodność

Obecnie brak jest dostępnych danych klinicznych dotyczących bezpośredniego wpływu hydroksychlorochiny na płodność u ludzi.¹⁴

Badania niekliniczne przeprowadzone na szczurach otrzymujących chlorochinę (substancję chemicznie pokrewną hydroksychlorochinie) wykazały potencjalny negatywny wpływ na płodność męską, w tym:

• Obniżone stężenie testosteronu
• Zmniejszenie masy jąder i najądrzy
• Nieprawidłowości parametrów nasienia

¹⁵

Ze względu na podobieństwo strukturalne chlorochiny i hydroksychlorochiny, wyniki te mogą sugerować potencjalne ryzyko zaburzeń płodności również przy stosowaniu hydroksychlorochiny, jednak brakuje dowodów klinicznych potwierdzających takie działanie u ludzi.