Właściwości farmakodynamiczne mupirocyny

Mupirocyna, substancja czynna produktu leczniczego Mupina (20 mg/g maść do nosa), należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako „inne preparaty stosowane do nosa” (kod ATC: R01AX06). Jest to antybiotyk przeznaczony do stosowania miejscowego, który charakteryzuje się unikatowym mechanizmem działania oraz właściwościami przeciwbakteryjnymi wobec określonych patogenów¹.

Mechanizm działania

Mupirocyna jest pozyskiwana w procesie fermentacji przeprowadzanej przez bakterie Pseudomonas fluorescens. Jej działanie przeciwbakteryjne opiera się na hamowaniu enzymu – syntetazy izoleucynowej transferowego RNA, co w konsekwencji prowadzi do blokady syntezy białek bakteryjnych. W zależności od zastosowanego stężenia, mupirocyna wykazuje:

• Działanie bakteriostatyczne przy minimalnych stężeniach hamujących – zatrzymuje wzrost i namnażanie się bakterii
• Działanie bakteriobójcze przy wyższych stężeniach, które występują po miejscowej aplikacji produktu leczniczego

²

Mechanizmy oporności

W przypadku mupirocyny zidentyfikowano dwa główne typy oporności bakteryjnej:

1. Oporność niskiego stopnia u bakterii z rodzaju Staphylococcus – wynika z mutacji punktowych w obrębie genu chromosomalnego ileS, który koduje docelowy enzym (syntetazę izoleucynową tRNA)
2. Oporność wysokiego stopnia u gronkowców – spowodowana przez odrębny enzym syntetazy izoleucynowej tRNA, którego ekspresja jest kodowana przez geny plazmidowe

³

W przypadku bakterii Gram-ujemnych, takich jak przedstawiciele Enterobacteriaceae, obserwuje się oporność wewnętrzną, która wynika głównie ze słabej przepuszczalności ich zewnętrznej błony komórkowej dla cząsteczek mupirocyny⁴.

Dzięki specyficznemu mechanizmowi działania oraz unikalnej strukturze chemicznej, mupirocyna nie wykazuje oporności krzyżowej z innymi antybiotykami stosowanymi w praktyce klinicznej⁵.

Wrażliwość mikrobiologiczna

Należy podkreślić, że częstość występowania nabytej oporności na mupirocynę może różnić się w zależności od lokalizacji geograficznej oraz okresu badania dla określonych gatunków bakterii. Z tego względu zaleca się korzystanie z lokalnych danych dotyczących oporności, szczególnie przy leczeniu ciężkich zakażeń. W przypadkach wątpliwych, gdy lokalna częstość występowania oporności może wpływać na skuteczność leku, rekomendowana jest konsultacja z ekspertem w dziedzinie mikrobiologii⁶.

Spektrum działania przeciwbakteryjnego mupirocyny obejmuje następujące gatunki drobnoustrojów:

* Skuteczność kliniczna została wykazana w zatwierdzonych wskazaniach klinicznych w odniesieniu do izolatów wrażliwych.⁷

Minimalne stężenie hamujące

Dla bakterii Staphylococcus aureus ustalono następujące wartości minimalnego stężenia hamującego (MIC) mupirocyny, które określają wrażliwość lub oporność tych patogenów:

• Szczepy wrażliwe: MIC ≤ 1 mg/l
• Szczepy oporne: MIC > 256 mg/l

⁸