Właściwości farmakodynamiczne
Morphini sulfas WZF 20 mg/ml
Morfina, naturalny alkaloid opium z grupy N02AA01, jest silnym opioidem o wysokim powinowactwie do receptorów μ w ośrodkowym układzie nerwowym, skutecznie łagodzącym ból nocyceptywny. Jej działanie przeciwbólowe wynika z modulacji uwalniania neuroprzekaźników w aferentnych włóknach nerwowych oraz zwiększonej ekspresji receptorów opioidowych w tkankach zapalnych, co umożliwia także efekt obwodowy. Poza analgezją, morfina wywołuje sedację, zmiany nastroju (dysforia lub euforia), hipotermię oraz dawkozależną depresję oddechową. Na poziomie obwodowym powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych oraz wpływa na mięśniówkę gładką przewodu pokarmowego i dróg moczowych, co klinicznie manifestuje się opóźnionym opróżnianiem żołądka, zaparciami, wzrostem ciśnienia w drogach żółciowych oraz zaburzeniami mikcji.
Właściwości farmakodynamiczne morfiny
Morfina jest naturalnym alkaloidem opium należącym do grupy farmakoterapeutycznej naturalnych alkaloidów opium (kod ATC: N02AA01). Stanowi ona silny opioidowy lek przeciwbólowy, który wykazuje szczególną skuteczność w leczeniu bólów pochodzenia nocyceptywnego. Jej działanie opiera się na interakcji z receptorami opioidowymi zlokalizowanymi w ośrodkowym układzie nerwowym, przy czym cechuje ją szczególne powinowactwo do receptorów μ (mu).1
Mechanizm działania przeciwbólowego
Działanie przeciwbólowe morfiny realizowane jest przede wszystkim poprzez ośrodkowy układ nerwowy. Mechanizm ten obejmuje również modyfikację uwalniania substancji neuroprzekaźnikowych z włókien nerwowych aferentnych. Warto podkreślić, że w tkankach objętych procesem zapalnym dochodzi do migracji i zwiększonej koncentracji receptorów opioidowych, co przyczynia się do obwodowego działania przeciwbólowego morfiny.2
Centralne efekty działania
Poza działaniem przeciwbólowym, morfina wywołuje szereg innych efektów ośrodkowych, takich jak:3
- Senność – działanie sedatywne jest typowym efektem stosowania morfiny
- Zmiany nastroju – mogą obejmować zarówno dysforie, jak i euforie
- Obniżenie temperatury ciała – efekt hipotermiczny
- Depresja oddechowa – zależna od zastosowanej dawki
Obwodowe działanie morfiny
Morfina wywiera istotne działania obwodowe na różne układy i narządy:4
- Układ krążenia – powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych
- Mięśniówka gładka – w przewodzie pokarmowym i drogach moczowych początkowo zwiększa, a następnie obniża napięcie mięśniówki gładkiej, przy jednoczesnym zachowaniu skurczu zwieraczy
Wpływ na przewód pokarmowy
Działanie morfiny na mięśniówkę gładką przewodu pokarmowego i zwieracze może prowadzić do następujących konsekwencji klinicznych:5
- Opóźnienie opróżniania żołądka i przedłużenie czasu przebywania w nim treści pokarmowej
- Zahamowanie perystaltyki jelit, co prowadzi do zaparć
- Zwiększenie ciśnienia w drogach żółciowych, mogące powodować bolesne skurcze
- Zaburzenia oddawania moczu związane z wpływem na drogi moczowe
Inne efekty farmakodynamiczne
Morfina wykazuje również szereg dodatkowych działań farmakodynamicznych:6
- Hamowanie czynności wydzielniczej kory nadnerczy pod wpływem czynników stresowych
- Zmniejszenie duszności w niewydolności lewej komory serca i obrzęku płuc
- Brak wpływu na odruchy ścięgniste (np. rzepkowy oraz ze ścięgna Achillesa) oraz autonomiczne
Działania niepożądane związane z uwalnianiem histaminy
Opioidowe leki przeciwbólowe, w tym morfina, mogą powodować uwalnianie histaminy. U pacjentów z astmą może to skutkować wystąpieniem skurczu oskrzeli, co stanowi istotne ograniczenie w stosowaniu morfiny u tych pacjentów.7
Skład jakościowy i ilościowy produktu leczniczego
| Parametr | Morphini Sulfas WZF 10 mg/ml | Morphini Sulfas WZF 20 mg/ml |
|---|---|---|
| Substancja czynna | 10,0 mg morfiny siarczanu w 1 ml | 20,0 mg morfiny siarczanu w 1 ml |
| Sodu pirosiarczyn (E 223) | 1,0 mg w 1 ml | 1,0 mg w 1 ml |
| Zawartość sodu | 0,148 mmol (3,40 mg) w 1 ml | 0,130 mmol (2,99 mg) w 1 ml |
| Postać farmaceutyczna | Roztwór do wstrzykiwań (bezbarwny lub jasnożółty przezroczysty płyn) | |
8
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania