Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Izosorbidu monoazotan, będący substancją czynną leku Mononit (dostępnego w dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg), posiada szereg przeciwwskazań, które należy bezwzględnie uwzględnić przed włączeniem terapii. Właściwa ocena stanu pacjenta oraz znajomość poniższych przeciwwskazań pozwala uniknąć potencjalnie niebezpiecznych sytuacji klinicznych.¹

Nadwrażliwość i uczulenia

Leku Mononit nie należy stosować u pacjentów wykazujących nadwrażliwość na substancję czynną (izosorbidu monoazotan), inne azotany lub jakąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. Reakcje nadwrażliwości mogą manifestować się w różny sposób, od łagodnych objawów skórnych po poważne reakcje anafilaktyczne.²

Zaburzenia układu krążenia

Stosowanie izosorbidu monoazotanu jest przeciwwskazane w następujących stanach kardiologicznych:

• Ostra niewydolność krążenia – obejmująca wstrząs lub zapaść naczyniową, ze względu na ryzyko dalszego pogłębienia hipotonii³
• Wstrząs kardiogenny – szczególnie gdy kontrapulsacja wewnątrzaortalna lub leki o działaniu inotropowym dodatnim nie zapewniają wystarczająco wysokiego ciśnienia końcowo-rozkurczowego w lewej komorze serca⁴
• Kardiomiopatia przerostowa z zawężeniem drogi odpływu z lewej komory serca – podanie azotanów może zwiększyć gradient w drodze odpływu i pogorszyć stan pacjenta⁵
• Zaciskające zapalenie osierdzia – ze względu na specyfikę hemodynamiki w tym schorzeniu⁶
• Tamponada serca – azotany mogą pogorszyć stan hemodynamiczny⁷
• Znaczne niedociśnienie – definiowane jako ciśnienie skurczowe poniżej 90 mm Hg⁸
• Ciężka hipowolemia – ze względu na ryzyko krytycznego spadku ciśnienia⁹

Interakcje lekowe stanowiące przeciwwskazanie

Istnieją dwie grupy leków, których jednoczesne stosowanie z izosorbidu monoazotanem jest bezwzględnie przeciwwskazane:

• Inhibitory 5-fosfodiesterazy (syldenafil, wardenafil, tadalafil) – ich połączenie z azotanami może prowadzić do gwałtownego i niebezpiecznego spadku ciśnienia tętniczego. Mechanizm tej interakcji opiera się na wzajemnym potencjalizowaniu efektu wazodylatacyjnego¹⁰
• Riociguat – stymulator rozpuszczalnej cyklazy guanylanowej, którego jednoczesne stosowanie z azotanami w dowolnej postaci znacząco zwiększa ryzyko niedociśnienia¹¹

Inne przeciwwskazania

Ciężka niedokrwistość – stosowanie izosorbidu monoazotanu jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężką niedokrwistością, definiowaną jako stężenie hemoglobiny w zakresie 6,5-7,9 g/dl. Niedokrwistość tego stopnia ogranicza zdolność krwi do transportu tlenu, a dodatkowy efekt wazodylatacyjny azotanów może prowadzić do pogłębienia hipoksji tkankowej.¹²

Szczególne uwagi kliniczne

Należy podkreślić, że u pacjentów z wieloma współistniejącymi schorzeniami kardiologicznymi, ocena przeciwwskazań powinna być szczególnie staranna. W przypadkach wątpliwych konieczna jest dokładna ocena stosunku korzyści do ryzyka związanego z terapią izosorbidu monoazotanem. Szczególnie istotne jest monitorowanie parametrów hemodynamicznych u pacjentów z granicznymi wartościami ciśnienia tętniczego oraz u osób w podeszłym wieku, które mogą być bardziej wrażliwe na efekt hipotensyjny leku.

Warto również pamiętać, że pacjenci powinni być poinformowani o konieczności natychmiastowego odstawienia leku i kontaktu z lekarzem w przypadku wystąpienia objawów znacznego spadku ciśnienia tętniczego (zawroty głowy, omdlenia) lub reakcji nadwrażliwości.