Właściwości farmakodynamiczne mirtazapiny

Mirtazapina należy do grupy farmakoterapeutycznej psychoanaleptyki, sklasyfikowanej jako inne leki przeciwdepresyjne (kod ATC: N06AX11). Jest to substancja czynna preparatu Mirtor, dostępnego w tabletkach ulegających rozpadowi w jamie ustnej w dawkach 15 mg, 30 mg oraz 45 mg.¹

Mechanizm działania

Mirtazapina działa jako ośrodkowy presynaptyczny antagonista receptorów α2-adrenergicznych, co prowadzi do wzmożenia ośrodkowego neuroprzekaźnictwa noradrenergicznego i serotonergicznego. Wpływ na przekaźnictwo serotonergiczne jest złożony i selektywny – substancja ta pobudza przede wszystkim receptory 5-HT1, jednocześnie blokując receptory 5-HT2 i 5-HT3.²

Na działanie przeciwdepresyjne mirtazapiny składa się aktywność obu jej enancjomerów:

• Enancjomer S(+) – wykazuje działanie poprzez blokowanie receptorów α2-adrenergicznych oraz 5-HT2
• Enancjomer R(-) – odpowiada za blokowanie receptorów 5-HT3

³

Działanie uspokajające

Charakterystyczne dla mirtazapiny działanie uspokajające wynika z jej antagonistycznego działania wobec receptorów histaminowych H1. Jest to istotny komponent efektu terapeutycznego tego leku, szczególnie u pacjentów z towarzyszącymi zaburzeniami snu.⁴

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Mirtazapina w dawkach terapeutycznych wykazuje jedynie ograniczony wpływ na układ sercowo-naczyniowy, co wynika z praktycznie braku działania przeciwcholinergicznego. Sporadycznie może powodować niedociśnienie ortostatyczne, jednak efekt ten jest zwykle klinicznie nieistotny.⁵

Wpływ na odstęp QTc

Bezpieczeństwo kardiologiczne mirtazapiny w kontekście wpływu na odstęp QTc zostało zbadane w randomizowanym badaniu klinicznym kontrolowanym placebo i moksifloksacyną. W badaniu uczestniczyło 54 zdrowych ochotników, którym podawano mirtazapinę w dawce standardowej (45 mg) oraz ponadterapeutycznej (75 mg). Analiza przeprowadzona przy użyciu liniowego modelowania e-max wykazała, że wydłużenie odstępu QTc pozostawało poniżej progu istotnego klinicznie, co potwierdza bezpieczeństwo kardiologiczne leku w zakresie wpływu na repolaryzację serca.⁶

Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania u dzieci i młodzieży

Przeprowadzono dwa randomizowane, kontrolowane placebo badania kliniczne metodą podwójnie ślepej próby oceniające skuteczność mirtazapiny u dzieci i młodzieży w wieku 7-18 lat z ciężką depresją (n=259). Schemat leczenia obejmował:

1. Pierwsze 4 tygodnie – dawkowanie zmienne (15-45 mg mirtazapiny)
2. Kolejne 4 tygodnie – dawkowanie stałe (15, 30 lub 45 mg mirtazapiny)

⁷

Wyniki badań nie wykazały istotnych różnic między mirtazapiną a placebo w odniesieniu do głównego punktu końcowego oraz wszystkich dodatkowych parametrów oceny skuteczności przeciwdepresyjnej.⁸

W populacji pediatrycznej zaobserwowano natomiast istotne działania niepożądane:

• Znaczne zwiększenie masy ciała (≥7%) stwierdzono u 48,8% pacjentów otrzymujących mirtazapinę w porównaniu do 5,7% w grupie placebo
• Częstsze występowanie pokrzywki (11,8% w grupie mirtazapiny wobec 6,8% w grupie placebo)
• Zwiększona częstość hipertriglicerydemii (2,9% w grupie mirtazapiny wobec 0% w grupie placebo)

⁹