Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Losartan Hydrochlorotiazyd Krka

Podczas leczenia produktem Losartan Hydrochlorotiazyd Krka należy uwzględnić szereg istotnych ostrzeżeń i środków ostrożności, które wynikają zarówno z właściwości losartanu, jak i hydrochlorotiazydu. Prawidłowe monitorowanie pacjenta oraz odpowiednie postępowanie kliniczne pozwolą na uniknięcie potencjalnych zagrożeń związanych z terapią.¹

Ostrzeżenia związane ze stosowaniem losartanu

Obrzęk naczynioruchowy

Pacjenci z obrzękiem naczynioruchowym w wywiadzie, obejmującym obrzęk twarzy, warg, gardła i/lub języka, powinni być objęci ścisłą obserwacją kliniczną podczas terapii losartanem. Występowanie tego typu reakcji w przeszłości stanowi czynnik ryzyka ponownego wystąpienia tego powikłania.²

Niedociśnienie i zmniejszenie objętości krwi krążącej

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów ze zmniejszoną objętością krwi krążącej i/lub niedoborem sodu, które mogą wystąpić na skutek intensywnego leczenia moczopędnego, ograniczenia podaży soli w diecie, biegunki lub wymiotów. U tych pacjentów istnieje podwyższone ryzyko objawowego niedociśnienia, zwłaszcza po podaniu pierwszej dawki leku. Przed rozpoczęciem terapii produktem Losartan Hydrochlorotiazyd Krka zaleca się wyrównanie istniejących niedoborów elektrolitowych i objętości krwi krążącej.³

Zaburzenia równowagi elektrolitowej

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, zarówno ze współistniejącą cukrzycą, jak i bez cukrzycy, często występują zaburzenia równowagi elektrolitowej, które wymagają szczegółowej diagnostyki i leczenia. U tych pacjentów należy regularnie monitorować:

• Stężenie potasu w osoczu
• Wartości klirensu kreatyniny

Szczególną uwagę należy poświęcić pacjentom z niewydolnością serca oraz klirensem kreatyniny w zakresie 30-50 ml/min, ze względu na podwyższone ryzyko zaburzeń elektrolitowych.⁴

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania losartanu/hydrochlorotiazydu z następującymi produktami:

• Leki moczopędne oszczędzające potas
• Suplementy potasu
• Zamienniki soli kuchennej zawierające potas
• Inne produkty mogące zwiększać stężenie potasu w surowicy krwi (np. produkty zawierające trimetoprim)

Jednoczesne stosowanie powyższych substancji może prowadzić do hiperkaliemii, co stanowi istotne zagrożenie kliniczne.⁵

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności wątroby należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania produktu Losartan Hydrochlorotiazyd Krka. Badania farmakokinetyczne wykazały znaczne zwiększenie stężenia losartanu w osoczu u pacjentów z marskością wątroby. Z uwagi na brak doświadczeń terapeutycznych, produkt Losartan Hydrochlorotiazyd Krka jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby.⁶

Zaburzenia czynności nerek

W następstwie zahamowania aktywności układu renina-angiotensyna-aldosteron mogą wystąpić zaburzenia czynności nerek, włącznie z niewydolnością nerek. Ryzyko to jest szczególnie wysokie u pacjentów, których czynność nerek zależy od aktywności układu renina-angiotensyna-aldosteron, takich jak:

• Pacjenci z ciężką niewydolnością serca
• Pacjenci z wcześniej istniejącymi zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów leczonych losartanem obserwowano zwiększenie stężenia mocznika we krwi oraz kreatyniny w surowicy, szczególnie u osób z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych lub zwężeniem tętnicy doprowadzającej krew do jedynej nerki. U tych pacjentów produkt należy stosować ze szczególną ostrożnością, a zaburzenia czynności nerek mogą ustępować po odstawieniu leku.⁷

Stan po przeszczepieniu nerki

Brak jest danych klinicznych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania losartanu u pacjentów po niedawno przebytym przeszczepieniu nerki.⁸

Pierwotny hiperaldosteronizm

Pacjenci z pierwotnym hiperaldosteronizmem zazwyczaj nie reagują na leki przeciwnadciśnieniowe działające poprzez hamowanie aktywności układu renina-angiotensyna. Z tego powodu nie zaleca się stosowania produktu Losartan Hydrochlorotiazyd Krka w tej grupie pacjentów.⁹

Choroba niedokrwienna serca i choroba naczyniowa mózgu

Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwnadciśnieniowych, nadmierne zmniejszenie ciśnienia tętniczego krwi u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca i chorobą naczyń mózgowych może spowodować zawał mięśnia sercowego lub udar mózgu. Dlatego też należy zachować szczególną ostrożność podczas doboru dawki leku i monitorowania pacjenta.¹⁰

Niewydolność serca

U pacjentów z niewydolnością serca, ze współistniejącymi zaburzeniami czynności nerek lub bez nich, istnieje ryzyko wystąpienia ciężkiego niedociśnienia tętniczego oraz (często ciężkich) zaburzeń czynności nerek. Podobne ryzyko występuje przy stosowaniu innych leków działających na układ renina-angiotensyna.¹¹

Zwężenie zastawki aortalnej, dwudzielnej, kardiomiopatia przerostowa

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania losartanu u pacjentów z:

• Zawężeniem zastawki aortalnej
• Zawężeniem zastawki dwudzielnej
• Kardiomiopatią przerostową z zawężeniem drogi odpływu

Podobne środki ostrożności dotyczą stosowania wszystkich leków rozszerzających naczynia krwionośne u tych grup pacjentów.¹²

Różnice rasowe w odpowiedzi na leczenie

Losartan, podobnie jak inni antagoniści receptora angiotensyny, wykazuje mniejszą skuteczność w obniżaniu ciśnienia tętniczego krwi u osób rasy czarnej niż u osób innych ras. Jest to prawdopodobnie związane z częstszym występowaniem niskiej aktywności reninowej osocza w populacji pacjentów rasy czarnej z nadciśnieniem tętniczym.¹³

Stosowanie w okresie ciąży

Nie należy rozpoczynać leczenia antagonistami receptora angiotensyny II (AIIRA) w okresie ciąży. U pacjentek planujących ciążę zaleca się zmianę terapii na alternatywne leki przeciwnadciśnieniowe o ustalonym profilu bezpieczeństwa stosowania w czasie ciąży. W przypadku rozpoznania ciąży należy:

1. Natychmiast przerwać stosowanie AIIRA
2. Rozpocząć leczenie alternatywne, jeżeli jest to wskazane

Stosowanie antagonistów receptora angiotensyny II w drugim i trzecim trymestrze ciąży może spowodować uszkodzenie lub nawet śmierć płodu.¹⁴

Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA)

Jednoczesne stosowanie różnych leków blokujących układ RAA (inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny II lub aliskirenu) zwiększa ryzyko wystąpienia:

• Niedociśnienia
• Hiperkaliemii
• Zaburzeń czynności nerek (w tym ostrej niewydolności nerek)

Z tego powodu nie zaleca się podwójnej blokady układu RAA. Jeśli jednak takie postępowanie jest absolutnie konieczne, powinno być prowadzone wyłącznie pod nadzorem specjalisty, z regularnym monitorowaniem:

• Czynności nerek
• Stężenia elektrolitów
• Ciśnienia krwi

U pacjentów z nefropatią cukrzycową nie należy jednocześnie stosować inhibitorów ACE oraz antagonistów receptora angiotensyny II.¹⁵

Ostrzeżenia związane ze stosowaniem hydrochlorotiazydu

Niedociśnienie i zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej

Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwnadciśnieniowych, u niektórych pacjentów może wystąpić objawowe niedociśnienie. Pacjentów należy obserwować pod kątem wystąpienia klinicznych objawów zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej, takich jak:

• Zmniejszenie objętości krwi krążącej
• Hiponatremia
• Zasadowica hipochloremiczna
• Hipomagnezemia
• Hipokaliemia

Zaburzenia te mogą wystąpić szczególnie przy współistniejącej biegunce lub wymiotach. U tych pacjentów należy regularnie kontrolować stężenie elektrolitów w surowicy krwi. U pacjentów z obrzękami, podczas upalnej pogody może wystąpić hiponatremia z rozcieńczenia.¹⁶

Wpływ na metabolizm węglowodanów

Stosowanie tiazydów może prowadzić do pogorszenia tolerancji glukozy. U pacjentów leczonych lekami przeciwcukrzycowymi, w tym insuliną, może być konieczne dostosowanie dawkowania podczas terapii hydrochlorotiazydem. Podczas leczenia tiazydami może również ujawnić się cukrzyca utajona.¹⁷

Wpływ na metabolizm wapnia

Tiazydy mogą powodować:

• Zmniejszenie wydalania wapnia z moczem
• Przejściowy i niewielki wzrost stężenia wapnia w surowicy

Znaczna hiperkalcemia może być objawem utajonej nadczynności przytarczyc. Przed przeprowadzeniem badań czynności przytarczyc należy przerwać stosowanie tiazydowych leków moczopędnych.¹⁸

Wpływ na metabolizm lipidów

Stosowanie tiazydowych leków moczopędnych może powodować:

• Wzrost stężenia cholesterolu
• Wzrost stężenia trójglicerydów

Należy monitorować profil lipidowy podczas długotrwałej terapii tiazydami.¹⁹

Hiperurykemia i dna moczanowa

U niektórych pacjentów leczenie tiazydami może spowodować hiperurykemię i/lub napady dny moczanowej. Losartan, powodując zmniejszenie stężenia kwasu moczowego we krwi, w skojarzeniu z hydrochlorotiazydem zmniejsza nasilenie hiperurykemii wywołanej przez tiazyd.²⁰

Zaburzenia czynności wątroby

Leki tiazydowe należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub postępującą chorobą wątroby, gdyż:

• Mogą powodować wewnątrzwątrobowy zastój żółci
• Nawet niewielkie zmiany równowagi wodno-elektrolitowej mogą prowadzić do śpiączki wątrobowej

Produkt Losartan Hydrochlorotiazyd Krka jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby.²¹

Reakcje nadwrażliwości

U pacjentów otrzymujących leki tiazydowe mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, niezależnie od:

• Obecności reakcji uczuleniowych w wywiadzie
• Występowania astmy oskrzelowej w wywiadzie

Podczas stosowania tiazydowych leków moczopędnych zgłaszano również przypadki zaostrzenia lub wystąpienia układowego tocznia rumieniowatego.²²

Nieczerniakowe nowotwory złośliwe skóry

Badania epidemiologiczne wykazały zwiększone ryzyko wystąpienia nieczerniakowych nowotworów złośliwych skóry (NMSC) w warunkach zwiększającego się łącznego narażenia na hydrochlorotiazyd. Dotyczy to:

• Raka podstawnokomórkowego (BCC)
• Raka kolczystokomórkowego (SCC)

Za mechanizm rozwoju NMSC mogą odpowiadać właściwości fotouczulające hydrochlorotiazydu. Pacjentom stosującym HCTZ należy:

1. Przekazać informacje o ryzyku rozwoju NMSC
2. Zalecić regularne sprawdzanie skóry pod kątem nowych zmian
3. Zalecić szybki kontakt z lekarzem w przypadku podejrzanych zmian skórnych
4. Zalecić działania zapobiegawcze, takie jak ograniczenie ekspozycji na światło słoneczne i promieniowanie UV lub stosowanie odpowiedniej ochrony

Niepokojące zmiany skórne należy niezwłocznie zbadać, z możliwością wykonania biopsji i oceny histologicznej. U osób, u których wcześniej występowały NMSC, może być konieczne ponowne rozważenie stosowania hydrochlorotiazydu.²³

Ostra toksyczność na układ oddechowy

Po przyjęciu hydrochlorotiazydu bardzo rzadko notowano przypadki poważnej ostrej toksyczności na układ oddechowy, w tym zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS). Obrzęk płuc zwykle rozwija się w ciągu kilku minut do kilku godzin po przyjęciu hydrochlorotiazydu. Początkowo objawy obejmują:

• Duszność
• Gorączkę
• Osłabioną czynność płuc
• Niedociśnienie tętnicze

W przypadku podejrzenia ARDS należy odstawić produkt Losartan Hydrochlorotiazyd Krka i zastosować odpowiednie leczenie. Hydrochlorotiazydu nie należy podawać pacjentom, u których wcześniej wystąpił ARDS po jego przyjęciu.²⁴

Nadmierne nagromadzenie płynu między naczyniówką a twardówką, ostra krótkowzroczność i jaskra wtórna zamkniętego kąta

Sulfonamidy i ich pochodne, w tym hydrochlorotiazyd, mogą powodować reakcję idiosynkratyczną prowadzącą do:

• Nadmiernego nagromadzenia płynu między naczyniówką a twardówką
• Ograniczenia pola widzenia
• Przejściowej krótkowzroczności
• Ostrej jaskry zamkniętego kąta przesączania

Objawy obejmują nagłe zmniejszenie ostrości widzenia lub ból oczu, które zwykle występują w ciągu kilku godzin lub tygodni od rozpoczęcia terapii. Nieleczona ostra jaskra zamkniętego kąta może prowadzić do trwałej utraty wzroku.

Leczenie polega przede wszystkim na jak najszybszym odstawieniu hydrochlorotiazydu. Jeśli nie udaje się opanować ciśnienia wewnątrzgałkowego, należy rozważyć niezwłoczne podjęcie leczenia chirurgicznego lub zachowawczego. Do czynników ryzyka rozwoju ostrej jaskry zamkniętego kąta może należeć uczulenie na sulfonamidy lub penicylinę w wywiadzie.²⁵

Zawartość laktozy w produkcie

Produkt leczniczy Losartan Hydrochlorotiazyd Krka zawiera laktozę:

Pacjenci z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni przyjmować tego produktu leczniczego.²⁶²⁷