Wpływ hydrokortyzonu maślanu na płodność, ciążę i laktację

Hydrokortyzon 17-maślan, który stanowi składnik aktywny preparatu Laticort 0,1% w postaci kremu, jako kortykosteroid wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Kluczowe jest przekazanie pacjentkom dokładnych informacji dotyczących bezpieczeństwa stosowania tego leku w tych szczególnych stanach fizjologicznych.¹

Stosowanie w czasie ciąży

Stosowanie hydrokortyzonu maślanu podczas ciąży musi być ściśle ograniczone i podlega następującym zasadom:²

• Lek może być stosowany wyłącznie krótkotrwale
• Aplikacja powinna być ograniczona do małej powierzchni skóry
• Stosowanie możliwe jest tylko wtedy, gdy korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu
• Bezwzględne przeciwwskazanie stanowi stosowanie leku w pierwszym trymestrze ciąży

Decyzja o zastosowaniu hydrokortyzonu maślanu u kobiety ciężarnej powinna być poprzedzona wnikliwą analizą stosunku korzyści do ryzyka. Należy uwzględnić, że badania na zwierzętach wykazały potencjalne działanie teratogenne kortykosteroidów, nawet przy stosowaniu małych dawek doustnych. Działanie teratogenne obserwowano także po aplikacji miejscowej silnych glikokortykosteroidów.³

Wyniki badań na zwierzętach

Specyficzne badania dotyczące hydrokortyzonu maślanu w stężeniach 1% i 10% w postaci kremu przeprowadzono na ciężarnych samicach szczurów rasy Wistar oraz białych królikach nowozelandzkich. W tych badaniach nie zaobserwowano działania teratogennego leku.⁴

Należy jednak podkreślić, że brak jest kontrolowanych badań klinicznych oceniających potencjalne działanie teratogenne hydrokortyzonu maślanu stosowanego miejscowo na skórę u kobiet w okresie ciąży.⁵ Ten fakt dodatkowo uzasadnia zachowanie szczególnej ostrożności w stosowaniu preparatu w tym okresie.

Stosowanie w okresie laktacji

W przypadku kobiet karmiących piersią brak jest dokładnych danych dotyczących przenikania hydrokortyzonu maślanu do mleka kobiecego po aplikacji miejscowej na skórę.⁶ Z tego powodu zaleca się:⁷

• Zachowanie szczególnej ostrożności w stosowaniu preparatu Laticort 0,1% u kobiet karmiących piersią
• Ograniczenie stosowania do krótkich okresów
• Aplikację jedynie na małe powierzchnie skóry

Zalecenia dla lekarzy

Lekarz przepisujący preparat Laticort 0,1% kobiecie w ciąży lub karmiącej piersią powinien:

1. Dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka przed podjęciem decyzji o włączeniu leku
2. Poinformować pacjentkę o potencjalnym ryzyku i zasadach bezpiecznego stosowania
3. Zalecić stosowanie na możliwie najmniejszą powierzchnię skóry
4. Ograniczyć czas terapii do niezbędnego minimum
5. Kategorycznie przeciwwskazać stosowanie w pierwszym trymestrze ciąży
6. Rozważyć alternatywne opcje terapeutyczne o korzystniejszym profilu bezpieczeństwa

Należy również monitorować przebieg terapii i w razie wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów niezwłocznie ją przerwać. W przypadku kobiet karmiących piersią warto rozważyć tymczasowe wstrzymanie karmienia w okresie stosowania leku, jeśli wymagana jest aplikacja na większą powierzchnię ciała lub przez dłuższy czas.