Wpływ ibuprofenu na płodność, ciążę i laktację

Ibuprofen APTEO MED (200 mg, tabletki powlekane) jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) hamujący syntezę prostaglandyn, wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które personel medyczny powinien uwzględnić podczas konsultacji i przekazać pacjentkom.¹

Wpływ na ciążę

Mechanizm działania ibuprofenu jako inhibitora syntezy prostaglandyn może wywoływać niekorzystne skutki dla przebiegu ciąży oraz rozwoju zarodka i płodu. Zahamowanie syntezy prostaglandyn przez ibuprofen może powodować szereg konsekwencji, które należy rozpatrywać w zależności od okresu ciąży.²

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Badania epidemiologiczne wskazują na istotne zagrożenia związane ze stosowaniem inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży, w tym:

• Zwiększone ryzyko poronienia
• Wyższe ryzyko wad rozwojowych serca u płodu
• Większe prawdopodobieństwo wad przewodu pokarmowego u płodu

Warto podkreślić, że ryzyko bezwzględne wystąpienia wad układu sercowo-naczyniowego zwiększa się z mniej niż 1% do około 1,5%. Istotne jest, by poinformować pacjentkę, że ryzyko to wzrasta proporcjonalnie do dawki ibuprofenu oraz czasu trwania leczenia.³

Na podstawie badań na zwierzętach stwierdzono, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn prowadzi do:

• Utraty ciąży w fazie przedimplantacyjnej
• Utraty ciąży w fazie poimplantacyjnej
• Obumarcia zarodka i płodu
• Zwiększonej częstości występowania różnych wad wrodzonych, w tym wad serca i naczyń, gdy lek podawano w okresie organogenezy

W związku z powyższym, w pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie należy podawać ibuprofenu, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Jeśli zastosowanie leku jest niezbędne u kobiety planującej ciążę lub będącej w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży, należy zastosować możliwie najmniejszą dawkę przez możliwie najkrótszy czas.⁴

Stosowanie ibuprofenu od 20. tygodnia ciąży

Szczególne znaczenie ma informacja, że od 20. tygodnia ciąży stosowanie ibuprofenu może powodować małowodzie wynikające z dysfunkcji nerek płodu. Komplikacja ta może pojawić się wkrótce po rozpoczęciu leczenia, jednak zazwyczaj ustępuje po odstawieniu leku.

Ponadto, odnotowano przypadki zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu ibuprofenem w drugim trymestrze ciąży. W większości przypadków objawy te ustępowały po zaprzestaniu podawania leku.⁵

Jeżeli pacjentka stosowała ibuprofen przez kilka dni od 20. tygodnia ciąży, lekarz powinien rozważyć wdrożenie monitorowania przedporodowego pod kątem:

• Małowodzia
• Zwężenia przewodu tętniczego

W przypadku stwierdzenia którejkolwiek z powyższych komplikacji, należy natychmiast odstawić ibuprofen.⁶

Trzeci trymestr ciąży

W ostatnim trymestrze ciąży stosowanie ibuprofenu jako inhibitora syntezy prostaglandyn jest przeciwwskazane. Lek może narażać płód na wystąpienie następujących powikłań:

Z uwagi na powyższe zagrożenia, ibuprofen jest bezwzględnie przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży.⁷

Wpływ na karmienie piersią

Podczas konsultacji z pacjentką karmiącą piersią należy przekazać informację, że ibuprofen i jego metabolity mogą w niewielkim stopniu przenikać do mleka kobiecego. Dotychczasowe dane kliniczne nie wskazują jednak na szkodliwy wpływ na niemowlęta.

W przypadku krótkotrwałego leczenia bólu i gorączki w zalecanych dawkach, nie jest na ogół konieczne przerywanie karmienia piersią. Należy jednak monitorować stan dziecka i w razie pojawienia się jakichkolwiek niepokojących objawów, skonsultować się z lekarzem.⁸

Wpływ na płodność

Istotną informacją dla kobiet w wieku rozrodczym jest fakt, że leki hamujące cyklooksygenazę i syntezę prostaglandyn (w tym ibuprofen) mogą powodować zaburzenia płodności poprzez wpływ na proces owulacji. Kluczowe jest jednak, by poinformować pacjentkę, że działanie to ma charakter przemijający i ustępuje po zakończeniu terapii.

U kobiet mających trudności z zajściem w ciążę lub poddawanych badaniom w kierunku niepłodności, należy rozważyć odstawienie ibuprofenu.⁹

Zalecenia dla lekarzy

1. U kobiet w wieku rozrodczym przed przepisaniem ibuprofenu należy upewnić się, że pacjentka nie jest w ciąży i nie planuje ciąży w najbliższym czasie
2. Jeśli stosowanie ibuprofenu jest konieczne u kobiet w I i II trymestrze ciąży, należy zastosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas
3. Od 20. tygodnia ciąży należy rozważyć alternatywne leczenie; jeśli zastosowano ibuprofen, konieczne jest monitorowanie pod kątem małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego
4. Bezwzględnie przeciwwskazane jest stosowanie ibuprofenu w III trymestrze ciąży
5. U kobiet karmiących piersią, krótkotrwałe stosowanie ibuprofenu w zalecanych dawkach zazwyczaj nie wymaga przerwania karmienia
6. Należy poinformować pacjentki o potencjalnym, przemijającym wpływie ibuprofenu na płodność