Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Hydroksychlorochina wchodzi w liczne interakcje farmakologiczne, które mogą mieć istotne znaczenie kliniczne. Ze względu na jej właściwości farmakologiczne oraz wpływ na różne układy enzymatyczne, konieczne jest zachowanie ostrożności przy łączeniu jej z wieloma lekami. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę znanych interakcji z podziałem na mechanizmy oraz ich znaczenie kliniczne.¹

Interakcje farmakodynamiczne

Leki wydłużające odstęp QT – jednoczesne stosowanie hydroksychlorochiny z lekami mogącymi powodować wydłużenie odstępu QT niesie ze sobą zwiększone ryzyko wystąpienia groźnych arytmii komorowych. Do tej grupy należą:²

• Leki przeciwarytmiczne klasy IA i III – wymagają szczególnej ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu
• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne – mogą dodatkowo wydłużać odstęp QT
• Leki przeciwpsychotyczne – również wykazują właściwości wydłużania odstępu QT
• Niektóre leki przeciwinfekcyjne:
  • Fluorochinolony (np. moksyfloksacyna)
  • Makrolidy (np. azytromycyna)
  • Leki przeciwretrowirusowe (np. sakwinawir)
  • Leki przeciwgrzybicze (np. flukonazol)
  • Leki przeciwpasożytnicze (np. pentamidyna)

Ze względu na szczególnie wysokie ryzyko arytmii, halofantryna nie powinna być w ogóle podawana razem z hydroksychlorochiną.³

Leki immunosupresyjne – odnotowano wzrost stężenia cyklosporyny w osoczu przy jednoczesnym podawaniu z hydroksychlorochiną, co wymaga monitorowania poziomów cyklosporyny i dostosowania dawkowania.⁴

Leki przeciwpadaczkowe – skuteczność leków przeciwpadaczkowych może być zaburzona podczas jednoczesnego stosowania z hydroksychlorochiną. Dodatkowo, hydroksychlorochina może zwiększać podatność na napady drgawkowe, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu z lekami przeciwmalarycznymi obniżającymi próg drgawkowy (np. meflochina).⁵

Leki o potencjalnym działaniu toksycznym na narząd wzroku lub hemotoksycznym – należy unikać jednoczesnego stosowania hydroksychlorochiny z takimi lekami ze względu na ryzyko działania addytywnego i nasilenia toksyczności.⁶

Enzymy terapeutyczne – istnieje teoretyczne ryzyko zahamowania wewnątrzkomórkowej aktywności α-galaktozydazy podczas jednoczesnego podawania hydroksychlorochiny z agalzydazą.⁷

Leki cholinergiczne – hydroksychlorochina może wykazywać działanie antagonistyczne wobec neostygminy i pirydostygminy, co może prowadzić do osłabienia efektu terapeutycznego tych leków.⁸

Szczepionki – hydroksychlorochina może zmniejszać odpowiedź przeciwciał na pierwotną immunizację śródskórną szczepionką przeciw wściekliźnie pochodzącą z ludzkich komórek diploidalnych.⁹

Antybiotyki aminoglikozydowe – zarówno pochodne chlorochiny, jak i antybiotyki aminoglikozydowe mogą wpływać na połączenie nerwowo-mięśniowe, co stwarza ryzyko wystąpienia efektu addytywnego i nasilenia bloku nerwowo-mięśniowego.¹⁰

Leki przeciwcukrzycowe – hydroksychlorochina może nasilać efekty leczenia przeciwcukrzycowego, co może wymagać zmniejszenia dawek insuliny lub doustnych leków przeciwcukrzycowych w celu uniknięcia ryzyka hipoglikemii.¹¹

Interakcje farmakokinetyczne

Wpływ innych produktów leczniczych na hydroksychlorochinę

Leki zobojętniające i kaolin – jednoczesne stosowanie leków zobojętniających zawierających magnez lub kaolin może zmniejszać wchłanianie hydroksychlorochiny. Zaleca się zachowanie co najmniej dwugodzinnego odstępu między podaniem hydroksychlorochiny a leków zobojętniających lub kaolinu.¹²

Inhibitory CYP – hydroksychlorochina jest metabolizowana głównie przez enzymy CYP2C8, CYP3A4 i CYP2D6. Jednoczesne stosowanie inhibitorów tych enzymów może zwiększać ekspozycję na hydroksychlorochinę:¹³

• Cymetydyna (inhibitor CYP-pan) – może powodować dwukrotne zwiększenie ekspozycji na chlorochinę, a przypuszczalnie również na hydroksychlorochinę
• Silne inhibitory CYP2C8 (np. gemfibrozyl, klopidogrel)
• Silne inhibitory CYP3A4 (np. rytonawir, itrakonazol, klarytromycyna, sok grejpfrutowy)
• Silne inhibitory CYP2D6 (np. fluoksetyna, paroksetyna, chinidyna)

Podczas jednoczesnego stosowania powyższych leków z hydroksychlorochiną zaleca się szczególną ostrożność i monitorowanie pacjentów pod kątem wystąpienia działań niepożądanych.

Induktory CYP – jednoczesne stosowanie silnych induktorów enzymów CYP2C8 i/lub CYP3A4 może zmniejszać skuteczność hydroksychlorochiny. Stwierdzono brak skuteczności hydroksychlorochiny podczas jednoczesnego podawania z ryfampicyną, silnym induktorem CYP2C8 i CYP3A4. Inne leki o podobnym działaniu indukcyjnym to:¹⁴

• Ziele dziurawca
• Karbamazepina
• Fenobarbital
• Fenytoina

Zaleca się monitorowanie skuteczności leczenia hydroksychlorochiną podczas jednoczesnego stosowania z tymi lekami.

Wpływ hydroksychlorochiny na inne produkty lecznicze

Substraty glikoproteiny P (P-gp) – hydroksychlorochina hamuje P-gp w wysokich stężeniach, co może prowadzić do zwiększenia stężenia substratów tego transportera. Szczególnie istotna jest interakcja z digoksyną – podczas jednoczesnego podawania digoksyny i hydroksychlorochiny zgłaszano zwiększone stężenie digoksyny w surowicy, co wymaga monitorowania jej poziomów.¹⁵

Zaleca się szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania hydroksychlorochiny z substratami P-gp o wąskim indeksie terapeutycznym (takimi jak digoksyna, dabigatran), ze względu na ryzyko działań niepożądanych związanych z podwyższeniem ich stężenia.

Substraty CYP2D6 – hydroksychlorochina hamuje CYP2D6. Badania wykazały, że u pacjentów otrzymujących hydroksychlorochinę i pojedynczą dawkę metoprololu (substrat CYP2D6), stężenie maksymalne (Cmax) i pole pod krzywą (AUC) metoprololu wzrosły 1,7-krotnie, co potwierdza, że hydroksychlorochina jest łagodnym inhibitorem CYP2D6.¹⁶

Podczas jednoczesnego podawania hydroksychlorochiny z substratami CYP2D6 o wąskim indeksie terapeutycznym (takimi jak flekainid i propafenon) zaleca się monitorowanie stężeń tych leków w osoczu lub obserwację pod kątem działań niepożądanych.

Substraty CYP3A4 – hydroksychlorochina hamuje CYP3A4. Dowodem na to jest zgłaszany wzrost stężenia cyklosporyny w osoczu podczas jednoczesnego podawania z hydroksychlorochiną.¹⁷

Ze względu na brak szczegółowych badań interakcji in vivo z wrażliwymi substratami CYP3A4, zaleca się zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego podawania substratów CYP3A4 (takich jak cyklosporyna, statyny) z hydroksychlorochiną.

Prazykwantel – w badaniach interakcji wykazano, że chlorochina zmniejsza biodostępność prazykwantelu. Ze względu na podobieństwa strukturalne i farmakokinetyczne między hydroksychlorochiną a chlorochiną, można spodziewać się podobnego efektu w przypadku jednoczesnego stosowania hydroksychlorochiny i prazykwantelu.¹⁸

Digoksyna – zgłaszano, że hydroksychlorochiny siarczan zwiększa stężenie digoksyny w osoczu. Stężenie digoksyny w surowicy powinno być ściśle monitorowane u pacjentów otrzymujących leczenie skojarzone.¹⁹

Interakcje z alkoholem

Chociaż nie ma bezpośrednich danych dotyczących interakcji hydroksychlorochiny z alkoholem w dostępnej dokumentacji, należy rozważyć potencjalne ryzyka związane z takim połączeniem:

• Hepatotoksyczność – zarówno hydroksychlorochina, jak i alkohol mogą wykazywać potencjalne działanie hepatotoksyczne. Jednoczesne stosowanie może zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby
• Efekt addytywny na OUN – alkohol ma działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy, co w połączeniu z działaniami niepożądanymi hydroksychlorochiny (zawroty głowy, bóle głowy) może nasilać te objawy
• Ryzyko arytmii – przy długotrwałym nadużywaniu alkoholu może wystąpić kardiomiopatia i zaburzenia rytmu serca, co w połączeniu z potencjalnym działaniem hydroksychlorochiny na odstęp QT może zwiększać ryzyko arytmii

Z ostrożności zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas leczenia hydroksychlorochiną, zwłaszcza u pacjentów z chorobami wątroby, zaburzeniami kardiologicznymi lub neurologicznymi.

Tabela interakcji