Właściwości farmakodynamiczne
Finasteridum Bluefish 5 mg

Właściwości farmakodynamiczne finasterydu

Finasteryd należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako inhibitory 5α-reduktazy testosteronu (kod ATC: G04CB01). Jest to syntetyczny 4-azasteroid, który działa jako swoisty kompetycyjny inhibitor wewnątrzkomórkowego enzymu 5α-reduktazy typu II. Mechanizm działania finasterydu opiera się na blokowaniu procesu przekształcania testosteronu do dihydrotestosteronu (DHT), który jest silniejszym androgenem. Warto podkreślić, że prawidłowe funkcjonowanie i wzrost gruczołu krokowego, jak również jego patologiczny rozrost, są ściśle uzależnione od obecności DHT. Co istotne, finasteryd nie wykazuje powinowactwa do receptora androgenowego.¹

Wpływ na stężenie DHT i objętość gruczołu krokowego

Badania kliniczne wykazały, że finasteryd powoduje szybką redukcję stężenia DHT w surowicy o około 70%. To działanie prowadzi do istotnego zmniejszenia objętości gruczołu krokowego. Po 3 miesiącach terapii obserwuje się redukcję objętości o około 20%, a proces zmniejszania się gruczołu postępuje, osiągając około 27% po 3 latach leczenia. Szczególnie znaczące zmniejszenie objętości zachodzi w strefie okołocewkowej gruczołu krokowego, która bezpośrednio otacza cewkę moczową. Badania urodynamiczne potwierdziły również istotne zmniejszenie napięcia mięśnia wypieracza, co jest efektem redukcji niedrożności.²

Poprawa parametrów klinicznych

Terapia finasterydem prowadzi do istotnej poprawy maksymalnej szybkości przepływu moczu oraz złagodzenia objawów w porównaniu ze stanem przed rozpoczęciem leczenia. Efekty te są zauważalne już po kilku tygodniach terapii. W badaniach klinicznych zaobserwowano statystycznie istotne różnice w porównaniu z grupą placebo po 4 miesiącach (dotyczące maksymalnej szybkości przepływu moczu) i po 7 miesiącach (dotyczące złagodzenia objawów) od rozpoczęcia leczenia. Co ważne, wszystkie parametry świadczące o skuteczności leczenia utrzymywały się przez cały 3-letni okres obserwacji.³

Efekty długoterminowego leczenia

W długoterminowych badaniach klinicznych prowadzonych z udziałem pacjentów z umiarkowanymi do ciężkich objawami łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH), z powiększonym gruczołem krokowym potwierdzonym w badaniu per rectum oraz małą objętością zalegającego moczu, wykazano, że czteroletnie leczenie finasterydem skutecznie zmniejszało częstość występowania ostrych powikłań. Częstość ostrego zatrzymania moczu spadła z 7/100 do 3/100 pacjentów, a konieczność interwencji chirurgicznej (TURP lub prostatektomii) zmniejszyła się z 10/100 do 5/100 pacjentów. Tym korzystnym zmianom towarzyszyła poprawa punktacji w skali objawów QUASI-AUA o średnio 2 punkty (w skali 0-34), trwałe zmniejszenie objętości gruczołu krokowego o około 20% oraz trwałe zwiększenie szybkości przepływu moczu.⁴

Badanie MTOPS – skuteczność w leczeniu objawów chorób gruczołu krokowego

Szczególnie istotnych danych dostarczyło wieloletnie badanie MTOPS (Medical Therapy of Prostatic Symptoms). Było to randomizowane badanie kliniczne trwające od 4 do 6 lat, przeprowadzone z udziałem 3047 mężczyzn z objawowym BPH. Pacjenci otrzymywali finasteryd w dawce 5 mg na dobę, doksazosynę w dawce 4 lub 8 mg na dobę (dawkę dostosowywano indywidualnie według tolerancji w ciągu 3 tygodni), terapię skojarzoną zawierającą oba leki lub placebo.⁵

Pierwszorzędowy punkt końcowy i wyniki

Pierwszorzędowym punktem końcowym w badaniu MTOPS był czas do klinicznej progresji BPH, definiowanej jako:⁶

• Wzrost o co najmniej 4 punkty w stosunku do wartości wyjściowych w skali oceny objawów
• Wystąpienie ostrego zatrzymania moczu
• Rozwój niewydolności nerek zależnej od BPH
• Nawracające zakażenia dróg moczowych lub urosepsa
• Nietrzymanie moczu

W porównaniu z placebo, wszystkie aktywne terapie wykazały znaczące zmniejszenie ryzyka klinicznej progresji BPH:<sup data-drug="Finasteridum Bluefish" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W porównaniu z placebo, leczenie finasterydem, doksazosyną lub w terapii skojarzonej powodowało znaczne zmniejszenie ryzyka progresji klinicznej BPH, odpowiednio o 34% (p=0,002), 39% (p<0,001) i 67% (p7

• Finasteryd – redukcja ryzyka o 34% (p=0,002)
• Doksazosyna – redukcja ryzyka o 39% (p<0,001)
• Terapia skojarzona – redukcja ryzyka o 67% (p<0,0001)

Szczegółowa analiza progresji objawów

Większość zdarzeń klinicznych (274 z 351) składających się na progresję BPH stanowił wzrost o co najmniej 4 punkty w skali oceny objawów. Analiza wykazała, że ryzyko pogorszenia objawów zostało istotnie zmniejszone we wszystkich aktywnych grupach terapeutycznych w porównaniu z placebo:⁸

Wpływ na ostre zatrzymanie moczu

Ostre zatrzymanie moczu wystąpiło w 41 z 351 przypadków progresji BPH. Analiza skuteczności poszczególnych interwencji w zapobieganiu temu powikłaniu wykazała różny stopień protekcji:⁹

• Finasteryd – redukcja ryzyka o 67% (p=0,011)
• Doksazosyna – redukcja ryzyka o 31% (p=0,296)
• Terapia skojarzona – redukcja ryzyka o 79% (p=0,001)

Co istotne, jedynie grupy finasterydu i terapii skojarzonej wykazały statystycznie istotną różnicę w porównaniu z grupą placebo w zakresie redukcji ryzyka ostrego zatrzymania moczu. Wyniki te podkreślają szczególną skuteczność finasterydu w zapobieganiu temu powikłaniu, zarówno w monoterapii, jak i w schemacie skojarzonym.

Bezpieczeństwo i tolerancja leczenia

W badaniu MTOPS oceniono również profil bezpieczeństwa poszczególnych schematów terapeutycznych. Bezpieczeństwo i tolerancja leczenia skojarzonego (finasteryd plus doksazosyna) były w znacznym stopniu zbliżone do profili obserwowanych podczas stosowania każdego z leków osobno. Należy jednak zaznaczyć, że w przypadku terapii skojarzonej częściej obserwowano działania niepożądane dotyczące układu nerwowego i układu moczowo-płciowego w porównaniu z monoterapią.¹⁰