Przedawkowanie Etopiryny (kwas acetylosalicylowy 300 mg + etenzamid 100 mg + kofeina 50 mg)

Przedawkowanie Etopiryny może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych ze względu na zawartość trzech substancji czynnych: kwasu acetylosalicylowego, etenzamidu i kofeiny. Największe zagrożenie stanowi przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego, które może wywoływać zarówno objawy toksyczności łagodnej, jak i ciężkiej, potencjalnie zagrażającej życiu.¹

Objawy przedawkowania

Objawy przedawkowania Etopiryny wiążą się głównie z działaniem kwasu acetylosalicylowego oraz kofeiny. W przypadku przedawkowania salicylanów obserwuje się szereg objawów, od nudności i wymiotów, przez zaburzenia neurologiczne, aż po ciężkie zaburzenia metaboliczne. Dodatkowo kofeina wywołuje charakterystyczne objawy ze strony układu nerwowego i sercowo-naczyniowego.²

Szczególnie niebezpieczne w przedawkowaniu salicylanów są zaburzenia gospodarki kwasowo-zasadowej i wodno-elektrolitowej, prowadzące do kwasicy metabolicznej i odwodnienia, które mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia.³

Nadmierna dawka kofeiny powoduje charakterystyczne objawy, takie jak bezsenność, zmęczenie, drżenie mięśni, majaczenie oraz zaburzenia pracy serca w postaci tachykardii i skurczów dodatkowych, a także drgawki.⁴

Dawki toksyczne

Stopień ciężkości zatrucia kwasem acetylosalicylowym jest bezpośrednio związany z przyjętą dawką:⁵

• Łagodne lub średnio ciężkie objawy toksyczności – występują po zastosowaniu kwasu acetylosalicylowego w dawce 150-300 mg/kg masy ciała
• Ciężkie objawy zatrucia – obserwowane po zażyciu dawki 300-500 mg/kg masy ciała
• Potencjalnie śmiertelna dawka – przekracza 500 mg/kg masy ciała

Udokumentowano przypadki zgonów u osób dorosłych po jednorazowym przyjęciu 10-30 g kwasu acetylosalicylowego.⁶

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku przedawkowania Etopiryny należy niezwłocznie podjąć odpowiednie działania medyczne. Pacjenta należy przewieźć do szpitala. Nie istnieje specyficzna odtrutka.⁷

Leczenie przedawkowania powinno obejmować następujące działania:⁸

1. Zmniejszenie wchłaniania leku:
   • Sprowokowanie wymiotów lub wykonanie płukania żołądka – skuteczne do 3-4 godzin po zażyciu kwasu acetylosalicylowego, a przy dużych dawkach nawet do 10 godzin
   • Podanie węgla aktywnego w postaci zawiesiny wodnej (50-100 g u dorosłych lub 30-60 g u dzieci)
2. Leczenie objawowe:
   • Obniżanie temperatury ciała w przypadku hipertermii poprzez utrzymywanie niskiej temperatury otoczenia oraz stosowanie chłodnych okładów
   • Stałe kontrolowanie gospodarki wodno-elektrolitowej i wyrównywanie zaburzeń
   • Podawanie tlenu pacjentom z zaburzeniami oddychania, w razie konieczności intubacja dotchawicza i zastosowanie oddechu zastępczego
3. Przyspieszenie eliminacji:
   • Podanie dożylne wodorowęglanu sodu w celu przyspieszenia wydalania kwasu acetylosalicylowego przez nerki oraz leczenia kwasicy
   • U pacjentów z prawidłową czynnością nerek zastosowanie diurezy alkalicznej (do pH moczu 7,5-8)
   • W ciężkich zatruciach zastosowanie hemodializy lub dializy otrzewnowej
4. Leczenie specjalistyczne:
   • Podanie witaminy K w przypadkach wydłużenia czasu protrombinowego
   • Postępowanie przeciwwstrząsowe w przypadku wstrząsu
   • Uzupełnianie płynów i ogólne leczenie objawowe

Należy podkreślić, że w leczeniu przedawkowania Etopiryny nie należy stosować leków działających hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, takich jak barbiturany, ze względu na zwiększone ryzyko zahamowania ośrodka oddechowego.⁹

Dializa stanowi szczególnie skuteczną metodę usuwania kwasu acetylosalicylowego z organizmu, jednocześnie ułatwiając wyrównanie zaburzeń gospodarki kwasowo-zasadowej i wodno-elektrolitowej.¹⁰