Właściwości farmakodynamiczne

Lisdeksamfetaminy dimezylan, substancja czynna leku Elvanse, należy do grupy farmakoterapeutycznej sympatykomimetyków o działaniu ośrodkowym (kod ATC: N06 BA12). Jest to związek o unikalnym mechanizmie działania, klasyfikowany jako prolek, który sam w sobie nie wykazuje aktywności farmakologicznej. Dopiero po podaniu doustnym, w wyniku przemian metabolicznych, ujawnia swoje działanie terapeutyczne.¹

Mechanizm działania

Po podaniu doustnym, lisdeksamfetamina podlega szybkiemu wchłanianiu z przewodu pokarmowego, a następnie zachodzi proces hydrolizy, w wyniku którego powstaje deksamfetamina – związek odpowiedzialny za właściwy efekt farmakologiczny leku. Proces hydrolizy zachodzi głównie w erytrocytach (czerwonych krwinkach).²

Amfetaminy, do których zaliczamy również deksamfetaminę, są klasyfikowane jako niekatecholaminowe aminy sympatykomimetyczne, wykazujące działanie pobudzające na ośrodkowy układ nerwowy. Chociaż dokładny mechanizm działania amfetaminy w leczeniu ADHD (zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) nie został w pełni wyjaśniony, uważa się, że kluczową rolę odgrywa:

• Blokada wychwytu zwrotnego noradrenaliny i dopaminy w przestrzeni presynaptycznej
• Zwiększenie wydzielania obu tych monoamin do przestrzeni postsynaptycznej

Co istotne, lisdeksamfetamina jako prolek nie wykazuje zdolności wiązania się z miejscami receptorowymi odpowiedzialnymi za wychwyt zwrotny noradrenaliny i dopaminy w warunkach in vitro.³

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Efektywność terapeutyczna lisdeksamfetaminy dimezylanu w leczeniu ADHD została potwierdzona w licznych kontrolowanych badaniach klinicznych, obejmujących różne grupy wiekowe pacjentów:⁴

• Trzy kontrolowane badania kliniczne u dzieci w wieku 6-12 lat
• Trzy kontrolowane badania kliniczne u młodzieży w wieku 13-17 lat
• Trzy kontrolowane badania kliniczne u dzieci i młodzieży w wieku 6-17 lat
• Cztery kontrolowane badania kliniczne u dorosłych spełniających kryteria ADHD według DSM-IV TR

W badaniach klinicznych, zarówno u dzieci jak i dorosłych, przyjęto schemat dawkowania polegający na podawaniu leku raz na dobę, w godzinach porannych. Zaobserwowano, że efekt kliniczny lisdeksamfetaminy dimezylanu utrzymywał się przez 13 godzin od podania dawki u dzieci oraz przez 14 godzin od podania dawki u dorosłych, co potwierdza długotrwałe działanie terapeutyczne leku w ciągu dnia.⁵

Badania u dzieci i młodzieży

Szczególnie istotne wyniki uzyskano w kluczowym europejskim badaniu fazy III o kodzie SPD489325. Było to badanie prowadzone metodą podwójnie ślepej próby, z randomizacją i zastosowaniem grup kontrolnych otrzymujących placebo oraz aktywny komparator. Badanie objęło 336 pacjentów w wieku 6-17 lat i trwało 7 tygodni. Stosowano w nim zoptymalizowane dawkowanie lisdeksamfetaminy dimezylanu.⁶

Do oceny nasilenia głównych objawów ADHD wykorzystano Skalę nasilenia objawów ADHD (ADHD-RS-IV). Wyniki badania wykazały, że leczenie lisdeksamfetaminy dimezylanem pozwoliło na znaczące zmniejszenie średniego wyniku w skali ADHD-RS-IV – odnotowano redukcję o 18,6 punktu (p<0,001) w porównaniu z wartościami wyjściowymi, po uwzględnieniu efektu placebo.<sup data-drug="Elvanse" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Skala nasilenia objawów ADHD (ADHD-RS-IV) jest stosowana do oceny nasilenia głównych objawów zaburzenia. Leczenie lisdeksamfetaminy dimezylanem umożliwiło zmniejszenie średniego wyniku w skali ADHD-RS-IV o 18,6 (p7

Ponadto, w grupie pacjentów otrzymujących lisdeksamfetaminę dimezylan zaobserwowano istotnie wyższy odsetek osób spełniających ustalone kryteria odpowiedzi klinicznej w porównaniu z grupą placebo (p<0,001). Kryteria te obejmowały:

• Zmniejszenie łącznego wyniku ADHD-RS-IV o co najmniej 30% od wartości wyjściowych
• Wynik 1 lub 2 w skali ogólnej oceny poprawy klinicznej (CGI-I)

Powyższe różnice były obserwowane podczas każdej wizyty kontrolnej w trakcie leczenia, a także podczas wizyty oceniającej punkt końcowy badania.<sup data-drug="Elvanse" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W grupie leczonej lisdeksamfetaminy dimezylanem w porównaniu z grupą otrzymującą placebo obserwowano istotnie większy (p8