Wprowadzenie do właściwości farmakokinetycznych

Produkt leczniczy Eferox zawierający lewotyroksynę sodową bezwodną (Levothyroxinum natricum) w tabletkach o różnych mocach (od 25 do 200 mikrogramów) charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które warunkują jego działanie terapeutyczne. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji leku, z uwzględnieniem różnic występujących w specjalnych grupach pacjentów.¹

Wchłanianie lewotyroksyny

Lewotyroksyna podana doustnie na czczo wchłania się głównie w górnym odcinku jelita cienkiego. Stopień wchłaniania jest wysoki i osiąga około 80% podanej dawki, jednakże proces ten jest w dużym stopniu zależny od postaci galenowej leku. Istotnym czynnikiem wpływającym na biodostępność lewotyroksyny jest obecność pokarmu w przewodzie pokarmowym – przyjmowanie leku podczas posiłku znacznie ogranicza jego wchłanianie.²

Maksymalne stężenie lewotyroksyny w osoczu krwi jest osiągane po około 2-3 godzinach od podania doustnego. Początek działania terapeutycznego lewotyroksyny po rozpoczęciu leczenia obserwuje się po upływie 3 do 5 dni od pierwszej dawki.³

Dystrybucja w organizmie

Po wchłonięciu do krwiobiegu lewotyroksyna jest dystrybuowana w organizmie z objętością dystrybucji wynoszącą około 10-12 litrów. Charakterystyczną cechą lewotyroksyny jest jej bardzo wysoki stopień wiązania ze specyficznymi białkami transportowymi osocza, który wynosi około 99,97%. Wiązanie to nie ma charakteru kowalencyjnego, dzięki czemu związany hormon podlega stałej i bardzo szybkiej wymianie z frakcją wolnego hormonu, która jest aktywna biologicznie.⁴

Metabolizm leku

Klirens metaboliczny lewotyroksyny wynosi około 1,2 litra osocza na dobę. Proces biotransformacji zachodzi głównie w czterech narządach i tkankach:⁵

• wątrobie – główny narząd metabolizujący lewotyroksynę
• nerkach – istotny organ uczestniczący w przemianach hormonu
• mózgu – zachodzi tu konwersja T4 do T3
• mięśniach – stanowią ważne miejsce metabolizmu obwodowego

Eliminacja lewotyroksyny

Lewotyroksyna charakteryzuje się stosunkowo długim okresem półtrwania, który wynosi średnio około 7 dni. Okres ten podlega istotnym wahaniom w zależności od stanu funkcjonalnego tarczycy:⁶

• w nadczynności tarczycy – skrócenie do 3-4 dni
• w niedoczynności tarczycy – wydłużenie do około 9-10 dni

Eliminacja lewotyroksyny odbywa się dwoma głównymi drogami:⁷

• z kałem – około 20 do 40% dawki
• z moczem – około 30 do 55% dawki

Przenikanie przez bariery biologiczne

Lewotyroksyna charakteryzuje się ograniczonym przenikaniem przez wybrane bariery biologiczne:⁸

• bariera łożyskowa – lewotyroksyna przenika przez łożysko tylko w niewielkich ilościach
• przenikanie do mleka – podczas leczenia prawidłowymi dawkami tylko niewielkie ilości lewotyroksyny przenikają do mleka kobiecego

Ważną informacją kliniczną jest fakt, że ze względu na duży stopień wiązania lewotyroksyny z białkami osocza, substancja ta nie ulega usuwaniu podczas zabiegów dializy i hemoperfuzji.⁹

Farmakokinetyka w specjalnych grupach pacjentów

Zaburzenia czynności nerek

Badania farmakokinetyczne wskazują, że choroba nerek nie wywiera znaczącego wpływu na losy lewotyroksyny w organizmie. Parametry farmakokinetyczne lewotyroksyny u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek pozostają zasadniczo niezmienione w porównaniu do osób z prawidłową funkcją nerek.¹⁰

Zaburzenia czynności wątroby

Wątroba odgrywa kluczową rolę w metabolizmie hormonów tarczycy, dlatego zaburzenia jej czynności mogą istotnie wpływać na farmakokinetykę lewotyroksyny:¹¹

• ograniczenie przekształcania lewotyroksyny (T4) w trijodotyroninę (T3) – główny aktywny metabolit
• zmiany w farmakokinetyce lewotyroksyny zależne od stopnia niewydolności wątroby – im większy stopień upośledzenia funkcji wątroby, tym bardziej zaburzona farmakokinetyka leku

Zaburzenia czynności wątroby mogą powodować zmniejszenie stopnia konwersji T4 do T3, co może wymagać modyfikacji schematu dawkowania u pacjentów z chorobami wątroby.¹²