Działania niepożądane
Colistimethatum natricum Noridem 1000000 j.m.

Działania niepożądane leku Colistimethatum natricum Noridem

Skuteczność kliniczna kolistymetatu sodowego (Colistimethatum natricum) jest dobrze udokumentowana, jednak tak jak każdy lek, również ten może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta one wystąpią. Prawdopodobieństwo wystąpienia działań niepożądanych jest ściśle związane z wiekiem pacjenta, funkcją nerek oraz ogólnym stanem klinicznym.¹

Neurotoksyczność – zaburzenia układu nerwowego

Jednym z najczęściej występujących działań niepożądanych przy stosowaniu kolistymetatu sodowego są zaburzenia układu nerwowego. U pacjentów z mukowiscydozą tego typu zaburzenia odnotowano nawet u 27% leczonych. Istotne jest jednak, że w większości przypadków mają one charakter łagodny i ustępują samoistnie w trakcie terapii lub po jej zakończeniu.²

Neurotoksyczność może być związana z kilkoma czynnikami ryzyka:

• Przedawkowanie leku
• Niewłaściwie zredukowana dawka u pacjentów z niewydolnością nerek
• Jednoczesne stosowanie leków typu kurary
• Równoczesne podawanie innych leków o działaniu neurotoksycznym

Warto podkreślić, że zmniejszenie dawki kolistymetatu sodowego zwykle łagodzi opisane zaburzenia.³

Do najważniejszych objawów neurotoksycznych należą:

• Bezdech – zaburzenie oddechu o charakterze przejściowego zatrzymania
• Przemijające zaburzenia czucia – objawiające się drętwieniem twarzy i zawrotami głowy
• Niestabilność naczynioruchowa (występuje rzadziej)
• Zaburzenia mowy (występują rzadziej)
• Zaburzenia widzenia (występują rzadziej)
• Uczucie dezorientacji (występuje rzadziej)
• Psychoza (występuje rzadziej)

⁴

Nefrotoksyczność – zaburzenia funkcji nerek

Kolistymetat sodowy może wywierać niekorzystny wpływ na czynność nerek, szczególnie w następujących okolicznościach:

• Zastosowanie dawek wyższych niż zalecane u pacjentów z prawidłową funkcją nerek
• Niewłaściwe zmniejszenie dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek
• Jednoczesne stosowanie innych leków o działaniu nefrotoksycznym

Pozytywnym aspektem jest fakt, że efekty nefrotoksyczne są zazwyczaj odwracalne po przerwaniu terapii.⁵

Interesujące jest, że u pacjentów z mukowiscydozą, którzy otrzymują dawki mieszczące się w zalecanym przedziale terapeutycznym, ryzyko nefrotoksyczności jest niskie (poniżej 1%). Natomiast u pacjentów ciężko chorych i hospitalizowanych, nie cierpiących na mukowiscydozę, objawy nefrotoksyczności odnotowano u około 20% leczonych.⁶

Po dożylnym podaniu kolistymetatu sodowego zgłaszano również występowanie rzekomego zespołu Barttera z częstością nieznaną.⁷

Reakcje nadwrażliwości

W trakcie stosowania kolistymetatu sodowego mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, które objawiają się przede wszystkim wysypkami skórnymi oraz gorączką polekową. W przypadku pojawienia się objawów nadwrażliwości konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia.⁸

Reakcje miejscowe

U pacjentów otrzymujących kolistymetat sodowy może wystąpić podrażnienie w miejscu wstrzyknięcia.⁹

Tabela działań niepożądanych kolistymetatu sodowego

Szczególne grupy ryzyka działań niepożądanych

Na podstawie dostępnych danych klinicznych można wyróżnić grupy pacjentów o podwyższonym ryzyku wystąpienia działań niepożądanych po zastosowaniu kolistymetatu sodowego:

Pacjenci z zaburzeniami funkcji nerek

Pacjenci z upośledzoną czynnością nerek wymagają szczególnej uwagi podczas terapii kolistymetatem sodowym. W tej grupie konieczne jest odpowiednie dostosowanie dawki leku, aby zapobiec nasileniu nefrotoksyczności. Niewłaściwe zmniejszenie dawki zwiększa ryzyko wystąpienia zarówno działań nefrotoksycznych, jak i neurotoksycznych.¹⁰

Pacjenci otrzymujący jednocześnie leki neurotoksyczne

Szczególną ostrożność należy zachować przy równoczesnym stosowaniu kolistymetatu sodowego z innymi lekami o działaniu neurotoksycznym lub z lekami typu kurary. W takich przypadkach znacząco wzrasta ryzyko wystąpienia objawów neurotoksyczności.¹¹

Pacjenci otrzymujący jednocześnie leki nefrotoksyczne

Jednoczesne stosowanie kolistymetatu sodowego z innymi lekami o działaniu nefrotoksycznym zwiększa ryzyko wystąpienia zaburzeń czynności nerek. W takich przypadkach zaleca się szczególnie staranne monitorowanie funkcji nerek.¹²

Pacjenci z mukowiscydozą

U pacjentów z mukowiscydozą zaburzenia neurologiczne występują stosunkowo często (do 27% przypadków), jednak zwykle mają łagodny i przemijający charakter. Z drugiej strony, nefrotoksyczność w tej grupie pacjentów jest zjawiskiem rzadkim (poniżej 1%), pod warunkiem stosowania zalecanych dawek terapeutycznych.¹³