Wprowadzenie do właściwości farmakokinetycznych

Właściwości farmakokinetyczne cefuroksymu, dostępnego w postaci cefuroksymu aksetylu, opisują jego zachowanie w organizmie pacjenta od momentu przyjęcia leku aż do jego eliminacji. Cefuroksym aksetyl jest prolekiem, który po podaniu doustnym ulega przekształceniu do aktywnej postaci – cefuroksymu. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę procesu ADME (absorpcja, dystrybucja, metabolizm, eliminacja) dla preparatu Cefuroxime Genoptim zawierającego 250 mg cefuroksymu w postaci cefuroksymu aksetylu.¹

Absorpcja cefuroksymu

Cefuroksymu aksetyl po podaniu doustnym ulega wchłanianiu z przewodu pokarmowego. Następnie jest szybko hydrolizowany w błonie śluzowej jelita oraz we krwi, co prowadzi do uwolnienia aktywnej formy – cefuroksymu – do krążenia systemowego. Optymalna absorpcja leku jest obserwowana, gdy jest on przyjmowany krótko po posiłku.²

Parametry wchłaniania

Po podaniu cefuroksymu aksetylu w postaci tabletek, maksymalne stężenia w surowicy krwi są osiągane po około 2,4 godzinach od przyjęcia leku, gdy jest on podawany razem z pokarmem. Wartości maksymalnych stężeń różnią się w zależności od wielkości zastosowanej dawki:³

Należy zaznaczyć, że szybkość wchłaniania cefuroksymu z zawiesiny jest zmniejszona w porównaniu z tabletkami. Prowadzi to do później występującego i mniejszego stężenia maksymalnego w surowicy, a także do zmniejszonej biodostępności (o 4 do 17%). Z tego powodu cefuroksym aksetyl w postaci zawiesiny doustnej nie jest biorównoważny z postacią tabletki i nie można dokonywać bezpośredniego przeliczania dawek (miligram na miligram).⁴

Zależność dawka-absorpcja

Farmakokinetyka cefuroksymu wykazuje liniowość w całym zakresie dawkowania doustnego od 125 mg do 1000 mg. Istotnym z klinicznego punktu widzenia jest fakt, że nie obserwuje się kumulacji leku po powtarzanym podawaniu dawek od 250 do 500 mg.⁵

Dystrybucja cefuroksymu

Cefuroksym wiąże się z białkami osocza w zakresie od 33% do 50%, w zależności od zastosowanej metodologii pomiarowej. Po podaniu pojedynczej dawki 500 mg cefuroksymu aksetylu w postaci tabletek u zdrowych ochotników, pozorna objętość dystrybucji wynosi średnio 50 litrów (ze współczynnikiem zmienności 28%).⁶

Penetracja do tkanek

Cefuroksym wykazuje dobrą penetrację do różnych tkanek i płynów ustrojowych. Stężenia cefuroksymu przekraczające minimalne stężenia hamujące (MIC) dla powszechnie występujących patogenów mogą być osiągane w następujących strukturach:⁷

• Migdałki – lek osiąga stężenia terapeutyczne, co jest istotne w leczeniu infekcji gardła i migdałków
• Tkanka zatok przynosowych – skuteczna penetracja umożliwia leczenie zapalenia zatok
• Błona śluzowa oskrzeli – odpowiednie stężenia leku pozwalają na skuteczną terapię infekcji dolnych dróg oddechowych
• Kości – penetracja umożliwia zastosowanie w niektórych infekcjach kostnych
• Płyn opłucnowy – lek penetruje do przestrzeni opłucnowej
• Płyn stawowy i maź stawowa – co jest istotne w leczeniu infekcji stawów
• Płyn otrzewnowy – lek osiąga skuteczne stężenia w jamie otrzewnej
• Żółć – penetracja do dróg żółciowych
• Plwocina – co wspiera jego skuteczność w infekcjach układu oddechowego
• Ciało szkliste – penetracja do struktur oka

Cefuroksym przenika przez barierę krew-mózg, gdy występuje stan zapalny opon mózgowo-rdzeniowych, co może mieć znaczenie w leczeniu niektórych zakażeń ośrodkowego układu nerwowego.⁸

Metabolizm cefuroksymu

Cefuroksym nie podlega procesom metabolicznym w organizmie. Po hydrolizie proleku (cefuroksymu aksetylu) do aktywnej formy, cefuroksym pozostaje w niezmienionej postaci do momentu eliminacji.⁹

Eliminacja cefuroksymu

Okres półtrwania cefuroksymu w surowicy wynosi od 1 do 1,5 godziny. Eliminacja leku zachodzi głównie przez nerki, przy czym wydalanie obejmuje zarówno proces przesączania kłębuszkowego, jak i wydzielania cewkowego. Klirens nerkowy cefuroksymu zawiera się w przedziale od 125 do 148 ml/min/1,73 m².¹⁰

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Różnice związane z płcią

Nie stwierdzono istotnych różnic w parametrach farmakokinetycznych cefuroksymu pomiędzy kobietami a mężczyznami. Oznacza to, że płeć nie ma wpływu na dawkowanie leku.¹¹

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku z prawidłową czynnością nerek nie jest konieczne zachowanie szczególnej ostrożności podczas stosowania dawek do 1 g na dobę. Jednakże należy pamiętać, że pacjenci w podeszłym wieku często mają zmniejszoną wydolność nerek, co może wymagać dostosowania dawki leku w zależności od stopnia wydolności nerek.¹²

Dzieci i niemowlęta

U starszych niemowląt (powyżej 3 miesięcy) oraz u dzieci, farmakokinetyka cefuroksymu jest zbliżona do obserwowanej u dorosłych. Brak jest natomiast dostępnych danych klinicznych dotyczących stosowania cefuroksymu aksetylu u dzieci poniżej 3 miesiąca życia.^{3 miesięcy) oraz u dzieci, farmakokinetyka cefuroksymu jest podobna do obserwowanej u dorosłych. Nie ma dostępnych danych z badań klinicznych, dotyczących stosowania cefuroksymu aksetylu u dzieci w wieku poniżej 3 miesięcy.”>13}

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Biorąc pod uwagę fakt, że cefuroksym jest wydalany głównie przez nerki, u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami czynności nerek (tj. klirens kreatyniny <30 ml/min) zalecane jest zmniejszenie dawki, aby zrównoważyć wolniejsze wydalanie leku. Należy podkreślić, że cefuroksym jest skutecznie usuwany podczas dializy.<sup data-drug="Cefuroxime Genoptim" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności cefuroksymu aksetylu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Cefuroksym jest wydalany głównie przez nerki. Dlatego, tak samo jak w przypadku podobnych antybiotyków, u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami czynności nerek (tj. CrCl 14

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Brak jest dostępnych danych dotyczących farmakokinetyki cefuroksymu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Jednakże, ponieważ cefuroksym jest eliminowany głównie przez nerki, uważa się, że występowanie zaburzeń czynności wątroby nie ma istotnego wpływu na farmakokinetykę tego antybiotyku.¹⁵

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

Dla cefalosporyn, w tym dla cefuroksymu, wykazano, że najważniejszym wskaźnikiem farmakokinetyczno-farmakodynamicznym, który koreluje ze skutecznością kliniczną, jest wyrażona procentowo część odstępu między dawkami (%T), w której stężenie niezwiązanego leku pozostaje powyżej minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla docelowego patogenu. Parametr ten jest określany jako %T>MIC i stanowi kluczowy element w projektowaniu schematu dawkowania tego antybiotyku, aby zapewnić jego skuteczność kliniczną.^MIC).”>16