Właściwości farmakodynamiczne leku Bisocard

Bisoprolol, substancja czynna leku Bisocard, należy do grupy farmakoterapeutycznej wybiórczych beta-adrenolityków, a jego klasyfikacja według kodu ATC to C07AB07. Charakteryzuje się specyficznym profilem farmakodynamicznym, który determinuje jego zastosowanie kliniczne oraz skuteczność terapeutyczną w określonych stanach chorobowych.¹

Mechanizm działania

Bisoprolol wyróżnia się wysoką wybiórczością w stosunku do receptorów beta1-adrenergicznych. Lek ten nie wykazuje wewnętrznego działania stymulującego ani istotnych właściwości stabilizujących błonę komórkową. Kluczową cechą farmakodynamiczną bisoprololu jest niewielkie powinowactwo do receptorów β2-adrenergicznych znajdujących się w mięśniówce gładkiej oskrzeli i naczyń, a także receptorów β2 odpowiedzialnych za regulację procesów metabolicznych. Ta selektywność względem receptorów beta1 utrzymuje się nawet po przekroczeniu dawek terapeutycznych.²

Dzięki selektywności w stosunku do receptorów beta1, bisoprolol na ogół nie wpływa na opory w drzewie oskrzelowym ani na procesy metaboliczne regulowane przez receptory beta2, co stanowi istotną przewagę w profilu bezpieczeństwa, szczególnie u pacjentów z chorobami układu oddechowego.³

Efekty hemodynamiczne

U pacjentów z chorobą wieńcową bez przewlekłej niewydolności serca, bisoprolol wywołuje istotne efekty hemodynamiczne. Działanie leku polega na zwolnieniu czynności serca oraz zmniejszeniu objętości wyrzutowej, co w konsekwencji prowadzi do zmniejszenia pojemności minutowej serca i zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen. Te efekty mają szczególne znaczenie w terapii choroby niedokrwiennej serca.⁴

Charakterystyczną cechą działania bisoprololu jest także jego wpływ na opór obwodowy. W początkowej fazie terapii opór obwodowy ulega zwiększeniu, natomiast podczas długotrwałego stosowania leku obserwuje się jego stopniowe zmniejszenie. Jest to istotny element mechanizmu hipotensyjnego bisoprololu.⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Badanie CIBIS II

Skuteczność kliniczna bisoprololu została dobrze udokumentowana w badaniu CIBIS II (Cardiac Insufficiency Bisoprolol Study II), które objęło 2647 pacjentów z objawową stabilną niewydolnością skurczową serca. U wszystkich uczestników badania frakcja wyrzutowa lewej komory wynosiła poniżej 35% w badaniu echokardiograficznym. Większość pacjentów (83%, n=2202) cierpiała na niewydolność serca klasy III według klasyfikacji NYHA, natomiast 17% (n=445) pacjentów miało niewydolność klasy IV według NYHA.<sup data-drug="Bisocard" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Do badania CIBIS II włączono ogółem 2647 pacjentów. 83% pacjentów (n=2202) miało niewydolność serca klasy III wg NYHA, a 17% (n=445) klasy IV wg NYHA. Występowała u nich objawowa stabilna niewydolność skurczowa (frakcja wyrzutowa 6

Wyniki badania CIBIS II wykazały istotne korzyści kliniczne ze stosowania bisoprololu:

• Redukcja całkowitej śmiertelności – zmniejszenie z 17,3% do 11,8%, co przekłada się na względną redukcję o 34%⁷
• Zmniejszenie liczby nagłych zgonów – z 6,3% do 3,6%, co stanowi względną redukcję o 44%⁸
• Redukcja hospitalizacji z powodu zaostrzenia niewydolności serca – z 17,6% do 12%, co oznacza względną redukcję o 36%⁹
• Poprawa stanu czynnościowego pacjentów według klasyfikacji NYHA¹⁰

W trakcie inicjacji leczenia i ustalania dawki bisoprololu odnotowano hospitalizacje z powodu bradykardii (0,53%), niedociśnienia tętniczego (0,23%) oraz ostrej dekompensacji (4,97%). Częstość tych zdarzeń nie była jednak wyższa niż w grupie placebo, gdzie odnotowano odpowiednio 0%, 0,3% i 6,74% przypadków. W całym okresie badania liczba udarów zakończonych zgonem lub powodujących niepełnosprawność wyniosła 20 w grupie leczonej bisoprololem i 15 w grupie otrzymującej placebo.¹¹

Badanie CIBIS III

Kolejnym istotnym badaniem oceniającym skuteczność bisoprololu było CIBIS III, które objęło 1010 pacjentów w wieku ≥65 lat z przewlekłą niewydolnością serca o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego (klasa II lub III wg NYHA). Wszyscy uczestnicy badania charakteryzowali się frakcją wyrzutową lewej komory serca wynoszącą ≤35% i nie byli wcześniej leczeni inhibitorami ACE, lekami beta-adrenolitycznymi lub antagonistami receptora angiotensyny.¹²

Protokół badania CIBIS III przewidywał następujący schemat postępowania:

1. Wstępne 6-miesięczne leczenie bisoprololem lub enalaprylem (inhibitorem ACE)
2. Następnie 6-24 miesięcy leczenia skojarzonego bisoprololem i enalaprylem¹³

W przypadku pacjentów, u których jako pierwszy lek stosowano bisoprolol przez 6 miesięcy, zaobserwowano trend w kierunku zwiększenia częstości występowania nasilenia przewlekłej niewydolności serca. W analizie zgodnej z protokołem nie wykazano jednak równorzędności leczenia rozpoczynanego od bisoprololu w porównaniu do leczenia rozpoczynanego od enalaprylu.¹⁴

Mimo to, obie strategie terapeutyczne wykazały podobną częstość występowania pierwszorzędowego łącznego punktu końcowego, obejmującego zgon oraz hospitalizację na końcu badania. W grupie, w której leczenie rozpoczęto od bisoprololu, wskaźnik ten wyniósł 32,4%, natomiast w grupie, gdzie jako pierwszy stosowano enalapryl – 33,1% (populacja zgodna z protokołem).¹⁵

Badanie CIBIS III dostarczyło również istotnych danych dotyczących stosowania bisoprololu u osób w podeszłym wieku z przewlekłą niewydolnością serca o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego, potwierdzając bezpieczeństwo i skuteczność leku w tej grupie pacjentów.¹⁶

Wskazania kliniczne

Właściwości farmakodynamiczne bisoprololu sprawiają, że lek ten znajduje zastosowanie w terapii różnych schorzeń kardiologicznych. Poza leczeniem niewydolności serca, które było przedmiotem badań CIBIS II i CIBIS III, bisoprolol jest skutecznie stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego oraz dławicy piersiowej.¹⁷

Mechanizm działania przeciwdławicowego bisoprololu opiera się głównie na zwolnieniu czynności serca, zmniejszeniu objętości wyrzutowej oraz redukcji pojemności minutowej serca, co przekłada się na zmniejszenie zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen. Efekty te są szczególnie korzystne u pacjentów z chorobą wieńcową.¹⁸

Z kolei działanie hipotensyjne bisoprololu jest złożone i obejmuje zarówno efekty związane ze zmniejszeniem pojemności minutowej serca, jak i z odległym wpływem na opór obwodowy, który podczas długotrwałej terapii ulega zmniejszeniu.¹⁹