Właściwości farmakodynamiczne
Azibiot 500 mg

Właściwości farmakodynamiczne

Azytromycyna, substancja czynna leku Azibiot, należy do grupy farmakoterapeutycznej antybiotyków makrolidowych, podgrupy azalidów, oznaczonej kodem ATC: J01FA10. ¹

Mechanizm działania

Mechanizm działania azytromycyny polega na zahamowaniu syntezy białek bakteryjnych poprzez przyłączenie się do podjednostki 50S rybosomu komórki bakteryjnej. Cząsteczka azytromycyny jest modyfikacją erytromycyny A, powstałą przez wprowadzenie atomu azotu do pierścienia laktonowego tej struktury. ²

Mechanizm powstawania oporności

Oporność na azytromycynę może mieć charakter wrodzony lub nabyty. Bakterie wykształciły trzy główne mechanizmy oporności na ten antybiotyk: ³

• Zmiana miejsca docelowego działania – modyfikacja struktury rybosomu bakteryjnego
• Zmiana w transporcie antybiotyku – utrudnienie przenikania leku do komórki bakteryjnej
• Modyfikacja antybiotyku – enzymatyczna inaktywacja cząsteczki leku

Pomiędzy drobnoustrojami takimi jak Streptococcus pneumoniae, paciorkowce beta-hemolizujące z grupy A, Enterococcus faecalis oraz Staphylococcus aureus (w tym szczepy metycylinooporne MRSA) występuje całkowita oporność krzyżowa na erytromycynę, azytromycynę i inne antybiotyki makrolidowe, a także na linkozamidy. ⁴

Wartości graniczne wrażliwości

Zgodnie z wytycznymi NCCLS (National Committee on Clinical Laboratory Standards), graniczne wartości wrażliwości drobnoustrojów na azytromycynę przedstawiają się następująco: ⁵

Warto zaznaczyć, że częstość występowania oporności nabytej może się różnić w zależności od położenia geograficznego oraz może się zmieniać w czasie, szczególnie podczas terapii ciężkich zakażeń. W takich przypadkach wskazane jest korzystanie z opinii eksperta na temat lokalnej sytuacji epidemiologicznej dotyczącej oporności drobnoustrojów. ⁶

Spektrum działania przeciwbakteryjnego

Azytromycyna wykazuje działanie przeciwbakteryjne wobec szerokiego zakresu drobnoustrojów, które można podzielić na trzy kategorie: ⁷

1. Gatunki zwykle wrażliwe na azytromycynę

• Bakterie Gram-dodatnie tlenowe:
  • Staphylococcus aureus wrażliwy na metycylinę – odpowiedzialny za liczne zakażenia skóry i tkanek miękkich
  • Streptococcus pneumoniae wrażliwy na penicylinę – główny czynnik etiologiczny pozaszpitalnego zapalenia płuc
  • Streptococcus pyogenes (grupa A) – powodujący zakażenia gardła i migdałków
• Bakterie Gram-ujemne tlenowe:
  • Haemophilus influenzae – patogen dróg oddechowych
  • Haemophilus parainfluenzae – istotny w zakażeniach górnych dróg oddechowych
  • Legionella pneumophila – czynnik etiologiczny legionellozy
  • Moraxella catarrhalis – powodująca zakażenia zatok i oskrzeli
  • Pasteurella multocida – odpowiedzialna za zakażenia po ugryzieniach zwierząt
• Bakterie beztlenowe:
  • Clostridium perfringens – patogen tkanek miękkich
  • Fusobacterium spp. – beztlenowce występujące w jamie ustnej
  • Prevotella spp. – związane z zakażeniami jam ustnej
  • Porphyromonas spp. – patogeny przyzębia
• Inne drobnoustroje:
  • Borrelia burgdorferi – czynnik etiologiczny boreliozy z Lyme
  • Chlamydia trachomatis – patogen przenoszony drogą płciową

Powyższe drobnoustroje wykazują wysoką wrażliwość na działanie azytromycyny, co czyni ten antybiotyk skutecznym w leczeniu zakażeń przez nie wywoływanych. ⁸

2. Gatunki, u których może wystąpić problem oporności nabytej

W przypadku Streptococcus pneumoniae o średniej wrażliwości oraz szczepów opornych na penicylinę istnieje ryzyko rozwoju oporności również na azytromycynę. Ta grupa wymaga szczególnej uwagi podczas terapii, gdyż skuteczność leczenia może być obniżona. ⁹

3. Drobnoustroje o oporności naturalnej

• Bakterie Gram-dodatnie tlenowe:
  • Enterococcus faecalis – naturalna oporność na azytromycynę
  • Szczepy Staphylococcus MRSA i MRSE (metycylinooporne) – z reguły wykazują oporność na makrolidy
• Bakterie beztlenowe:
  • Grupa Bacteroides fragilis – naturalnie oporne na działanie azytromycyny

Należy podkreślić, że gronkowce oporne na metycylinę (MRSA, MRSE) zazwyczaj wykazują także oporność nabytą na antybiotyki makrolidowe, w tym azytromycynę, co znacząco ogranicza możliwości terapeutyczne w przypadku zakażeń tymi patogenami. ¹⁰

Zastosowanie u dzieci i młodzieży w leczeniu malarii

Na podstawie analiz badań klinicznych przeprowadzonych w populacji pediatrycznej stwierdzono, że stosowanie azytromycyny nie jest zalecane w terapii malarii, zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z lekami zawierającymi chlorochinę lub związki artemizyny. Badania nie wykazały non-inferiority (równoważności lub przewagi) azytromycyny w porównaniu z rekomendowanymi lekami przeciwmalarycznymi stosowanymi w leczeniu niepowikłanej malarii u dzieci i młodzieży. ¹¹