Wpływ leku Ayupil (klozapina) na płodność, ciążę i laktację

Informacje ogólne

Preparat Ayupil, zawierający substancję czynną klozapinę, dostępny jest w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej w dawkach 12,5 mg, 25 mg, 100 mg oraz 200 mg. W praktyce klinicznej istotne jest przekazanie pacjentkom w wieku rozrodczym, kobietom ciężarnym oraz karmiącym piersią szczegółowych informacji dotyczących wpływu tego leku na płodność, przebieg ciąży oraz laktację.¹

Wpływ na ciążę

Należy poinformować pacjentkę, że dostępne dane kliniczne dotyczące stosowania klozapiny w okresie ciąży są ograniczone. Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu leku na przebieg ciąży, rozwój zarodka lub płodu, przebieg porodu czy rozwój pourodzeniowy. Niemniej jednak, ze względu na ograniczone dane kliniczne, podczas przepisywania leku Ayupil kobietom ciężarnym należy zachować szczególną ostrożność.²

Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne ryzyko dla noworodków, których matki przyjmowały klozapinę w trzecim trymestrze ciąży. U takich noworodków istnieje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, w tym objawów pozapiramidowych i/lub objawów odstawienia. Objawy te mogą różnić się zarówno nasileniem, jak i czasem utrzymywania się po porodzie.³

W dokumentacji medycznej odnotowano przypadki wystąpienia następujących objawów u noworodków matek leczonych klozapiną:

• Pobudzenie – stan wzmożonej aktywności psychoruchowej
• Wzmożone napięcie mięśniowe – hipertonia, mogąca utrudniać prawidłowe ruchy noworodka
• Obniżone napięcie mięśniowe – hipotonia, potencjalnie wpływająca na zdolność ssania
• Drżenie – mimowolne, rytmiczne ruchy kończyn lub całego ciała
• Senność – nadmierna skłonność do zasypiania, utrudniająca prawidłowe karmienie
• Niewydolność oddechowa – zaburzenia w prawidłowym funkcjonowaniu układu oddechowego
• Trudności w karmieniu – problemy z prawidłowym pobieraniem pokarmu

Z uwagi na powyższe ryzyko, noworodki, których matki przyjmowały klozapinę w trzecim trymestrze ciąży, wymagają starannego monitorowania stanu klinicznego po urodzeniu.⁴

Wpływ na laktację

Informacje dotyczące stosowania klozapiny podczas okresu karmienia piersią opierają się głównie na badaniach przeprowadzonych na modelach zwierzęcych. Wyniki tych badań wskazują, że klozapina przenika do mleka samic i wykazuje wpływ na karmione piersią potomstwo. Z tego względu należy bezwzględnie poinformować pacjentkę, że podczas terapii preparatem Ayupil nie powinna karmić piersią.⁵

Wpływ na płodność

Dane dotyczące wpływu klozapiny na płodność u ludzi są ograniczone. Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych wykazały, że klozapina podawana samcom i samicom szczurów w dawce do 40 mg/kg masy ciała (co odpowiada dawce dla ludzi wynoszącej 6,4 mg/kg masy ciała lub około 1/3 maksymalnej dopuszczalnej dawki dla osoby dorosłej) nie miała wpływu na płodność.⁶

Zalecenia dotyczące antykoncepcji

Kobiety w wieku rozrodczym przyjmujące lek Ayupil powinny stosować odpowiednią metodę antykoncepcji. Jest to szczególnie istotne, ponieważ w wyniku zamiany terapii innym lekiem przeciwpsychotycznym na leczenie preparatem Ayupil może nastąpić powrót prawidłowego miesiączkowania. Ten efekt może zwiększać ryzyko nieplanowanej ciąży u pacjentek, które nie stosują skutecznej antykoncepcji.⁷

Praktyczne zalecenia dla lekarza

Lekarz prowadzący terapię klozapiną u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet ciężarnych lub planujących ciążę, a także u kobiet karmiących piersią, powinien:

1. Dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka zastosowania klozapiny w indywidualnym przypadku
2. Poinformować pacjentkę o ograniczonych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania leku w ciąży
3. Wyjaśnić potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u noworodka, jeśli lek jest stosowany w trzecim trymestrze ciąży
4. Poinformować o przeciwwskazaniu do karmienia piersią podczas terapii klozapiną
5. Podkreślić konieczność stosowania skutecznej antykoncepcji przez kobiety w wieku rozrodczym
6. W przypadku pacjentek ciężarnych – zapewnić odpowiednią opiekę położniczą oraz monitorowanie stanu noworodka po porodzie

W sytuacji, gdy pacjentka planuje ciążę, a jej stan psychiczny jest stabilny, należy rozważyć możliwość odstawienia leku lub zamiany na inny lek przeciwpsychotyczny o lepszym profilu bezpieczeństwa w ciąży, o ile nie zwiększy to istotnie ryzyka nawrotu choroby.⁸