Właściwości farmakodynamiczne

Augmentin (875 mg amoksycyliny + 125 mg kwasu klawulanowego) należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako połączenia penicylin, w tym z inhibitorami beta-laktamazy, którą oznaczono kodem ATC: J01CR02. ¹

Mechanizm działania

Amoksycylina jest półsyntetyczną penicyliną należącą do grupy antybiotyków beta-laktamowych. Jej działanie polega na hamowaniu jednego lub więcej enzymów, często określanych jako białka wiążące penicylinę (PBP – ang. penicillin-binding proteins), które uczestniczą w szlaku biosyntezy bakteryjnego peptydoglikanu. Peptydoglikan stanowi integralny strukturalny składnik ściany komórki bakteryjnej, a zahamowanie jego syntezy prowadzi do osłabienia struktury ściany komórkowej. W konsekwencji następuje liza komórki bakteryjnej i jej śmierć. ²

Należy jednak zwrócić uwagę, że amoksycylina może podlegać rozkładowi przez enzymy beta-laktamazy, które są wytwarzane przez bakterie oporne na działanie antybiotyku. Z tego powodu zakres działania samej amoksycyliny nie obejmuje organizmów wytwarzających te enzymy. ³

Kwas klawulanowy jest związkiem o budowie chemicznej podobnej do penicylin, należącym do grupy beta-laktamów. Jego główna rola polega na unieczynnianiu niektórych beta-laktamaz, co zapobiega enzymatycznemu rozkładowi amoksycyliny. Dzięki temu amoksycylina może zachować swoją aktywność przeciwbakteryjną. Sam kwas klawulanowy nie wykazuje klinicznie użytecznego działania przeciwbakteryjnego. ⁴

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

Głównym wyznacznikiem skuteczności terapeutycznej amoksycyliny jest czas, przez który jej stężenie utrzymuje się powyżej minimalnego stężenia hamującego (T>MIC) dla danego patogenu. ⁵

Mechanizmy oporności

Istnieją dwa główne mechanizmy, które warunkują oporność bakterii na amoksycylinę z kwasem klawulanowym:

• Unieczynnienie antybiotyku przez bakteryjne beta-laktamazy, które nie podlegają hamowaniu przez kwas klawulanowy, w tym enzymy należące do klasy B, C i D ⁶
• Modyfikacja struktury białek wiążących penicylinę (PBP), prowadząca do zmniejszenia powinowactwa leku przeciwbakteryjnego do miejsca docelowego ⁷

Dodatkowo, oporność bakterii może być spowodowana lub wzmacniana przez nieprzepuszczalność błony komórkowej bakterii lub mechanizmy pompy wyrzutowej, które utrudniają penetrację leku do komórki bakteryjnej. Zjawisko to jest szczególnie istotne w przypadku bakterii Gram-ujemnych. ⁸

Wartości graniczne badania wrażliwości

Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST) określił kryteria interpretacji dla badań wrażliwości minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla amoksycyliny z kwasem klawulanowym. Aktualne dane dotyczące wartości granicznych są dostępne na stronie internetowej EUCAST. ⁹

Należy zauważyć, że częstość występowania oporności na antybiotyk może się zmieniać w czasie i może być różna w różnych regionach geograficznych. Przed zastosowaniem leku, szczególnie w przypadku ciężkich zakażeń, zaleca się zapoznanie z lokalnymi danymi dotyczącymi oporności drobnoustrojów. W sytuacjach, gdy lokalna częstość występowania oporności jest wysoka i skuteczność leku może być wątpliwa, przynajmniej w niektórych rodzajach zakażeń, wskazane jest zasięgnięcie opinii specjalistycznej. ¹⁰

Spektrum przeciwbakteryjne

Poniżej przedstawiono klasyfikację drobnoustrojów pod względem wrażliwości na amoksycylinę z kwasem klawulanowym:

Uwagi dodatkowe:

• Wszystkie gronkowce oporne na metycylinę wykazują również oporność na amoksycylinę z kwasem klawulanowym. ¹¹
• Nie zaleca się stosowania tej postaci amoksycyliny z kwasem klawulanowym (Augmentin 875 mg + 125 mg) w leczeniu zakażeń wywołanych przez Streptococcus pneumoniae oporne na penicyliny. ¹²
• W niektórych krajach Unii Europejskiej zgłaszano występowanie szczepów o zmniejszonej wrażliwości u więcej niż 10% izolatów. ¹³