Specjalne ostrzeżenia
Asitalip Combo

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Asitalip Combo

Produkt leczniczy Asitalip Combo (sytagliptyna 50 mg + metforminy chlorowodorek 1000 mg) wymaga zachowania szczególnej ostrożności podczas stosowania ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat zagrożeń i środków ostrożności, które należy podjąć podczas leczenia pacjentów tym lekiem.¹

Ogólne przeciwwskazania

Asitalip Combo nie jest wskazany do stosowania u pacjentów z cukrzycą typu 1. Bezwzględnie zabrania się jego stosowania w leczeniu kwasicy ketonowej w przebiegu cukrzycy.²

Ryzyko ostrego zapalenia trzustki

Stosowanie inhibitorów DPP-4, do których należy sytagliptyna, wiąże się z ryzykiem wystąpienia ostrego zapalenia trzustki. Pacjenci powinni zostać szczegółowo poinformowani o charakterystycznym objawie tej choroby, jakim jest uporczywy, silny ból brzucha. W przypadku podejrzenia zapalenia trzustki należy natychmiast zaprzestać podawania leku Asitalip Combo oraz wszelkich innych potencjalnie podejrzanych produktów leczniczych.³

Po odstawieniu sytagliptyny obserwowano ustępowanie zapalenia trzustki, jednak odnotowano bardzo rzadkie przypadki martwiczego lub krwotocznego zapalenia trzustki oraz zgonu. Jeśli wystąpi ostre zapalenie trzustki i zostanie to potwierdzone diagnostycznie, nie należy ponownie podejmować leczenia produktem Asitalip Combo. U pacjentów z zapaleniem trzustki w wywiadzie należy zachować szczególną ostrożność.⁴

Kwasica mleczanowa

Kwasica mleczanowa stanowi bardzo rzadkie, ale niezwykle poważne powikłanie metaboliczne związane ze stosowaniem metforminy, jednego ze składników leku Asitalip Combo. Najczęściej występuje w przypadku ostrego pogorszenia czynności nerek, chorobach układu krążenia, chorobach układu oddechowego lub posocznicy. Przy nagłym pogorszeniu funkcji nerek dochodzi do kumulacji metforminy, co znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej.⁵

W przypadku odwodnienia pacjenta, objawiającego się silnymi wymiotami, biegunką, gorączką lub zmniejszonym przyjmowaniem płynów, należy tymczasowo wstrzymać stosowanie metforminy i skierować pacjenta do lekarza.⁶

Podczas leczenia metforminą należy zachować szczególną ostrożność przy rozpoczynaniu terapii lekami, które mogą istotnie zaburzyć czynność nerek, jak:

• leki przeciwnadciśnieniowe
• leki moczopędne
• niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)

⁷

Dodatkowe czynniki ryzyka kwasicy mleczanowej obejmują:

• Nadmierne spożycie alkoholu – alkohol potęguje działanie metforminy na metabolizm mleczanów
• Niewydolność wątroby – ogranicza zdolność eliminacji mleczanów
• Źle kontrolowana cukrzyca – zwiększa ryzyko zaburzeń metabolicznych
• Ketoza – świadczy o zaburzeniach metabolizmu
• Długotrwałe głodzenie – może prowadzić do kumulacji metabolitów
• Stany związane z niedotlenieniem – sprzyjają gromadzeniu mleczanów
• Jednoczesne stosowanie leków mogących wywołać kwasicę mleczanową

⁸

Pacjenci oraz ich opiekunowie powinni zostać szczegółowo poinformowani o ryzyku wystąpienia kwasicy mleczanowej. Charakterystyczne objawy tej dolegliwości to:

• Duszność kwasicza – przyspieszony i pogłębiony oddech
• Ból brzucha – często intensywny
• Skurcze mięśni
• Astenia – znaczne osłabienie
• Hipotermia – obniżenie temperatury ciała
• Śpiączka – w zaawansowanym stadium

⁹

W przypadku wystąpienia podejrzanych objawów pacjent powinien natychmiast przerwać przyjmowanie metforminy i poszukać pomocy medycznej. Odchylenia w wynikach badań laboratoryjnych typowe dla kwasicy mleczanowej obejmują:

• Zmniejszenie wartości pH krwi poniżej 7,35
• Zwiększenie stężenia mleczanów w osoczu powyżej 5 mmol/L
• Zwiększenie luki anionowej
• Zwiększenie stosunku mleczanów do pirogronianów

<sup data-drug="Asitalip Combo" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="W razie wystąpienia podejrzanych objawów pacjent powinien odstawić metforminę i szukać natychmiastowej pomocy medycznej. Odchylenia od wartości prawidłowych w wynikach badań laboratoryjnych obejmują zmniejszenie wartości pH krwi ( 5 mmol/L) oraz zwiększenie luki anionowej i stosunku mleczanów do pirogronianów.”>10

Monitorowanie czynności nerek

Przed rozpoczęciem leczenia Asitalip Combo należy określić współczynnik przesączania kłębuszkowego (GFR) oraz kontynuować jego regularne monitorowanie w trakcie terapii. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z GFR poniżej 30 mL/min. Leczenie należy czasowo przerwać w przypadku wystąpienia stanów, które mogą wpływać na czynność nerek.<sup data-drug="Asitalip Combo" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Wartość GFR powinna być oznaczona przed rozpoczęciem leczenia, a następnie w regularnych odstępach czasu (patrz punkt 4.2). Produkt leczniczy Asitalip Combo jest przeciwwskazany u pacjentów z GFR 11

Ryzyko hipoglikemii

Pacjenci przyjmujący Asitalip Combo w skojarzeniu z pochodnymi sulfonylomocznika lub insuliną są narażeni na zwiększone ryzyko hipoglikemii. W takich przypadkach może być konieczne odpowiednie zmniejszenie dawki pochodnej sulfonylomocznika lub insuliny w celu minimalizacji ryzyka wystąpienia epizodów hipoglikemicznych.¹²

Reakcje nadwrażliwości

Po wprowadzeniu do obrotu produktu leczniczego zawierającego sytagliptynę i metforminę 50 mg + 1000 mg zgłaszano przypadki występowania ciężkich reakcji nadwrażliwości u pacjentów leczonych sytagliptyną. Reakcje te obejmują:

• Anafilaksję – nagła, zagrażająca życiu reakcja alergiczna
• Obrzęk naczynioruchowy – obrzęk tkanek podskórnych i podśluzówkowych
• Złuszczające choroby skóry, w tym zespół Stevensa-Johnsona – ciężkie, zagrażające życiu reakcje skórne

¹³

Początek tych reakcji obserwowano typowo w ciągu pierwszych 3 miesięcy od rozpoczęcia leczenia sytagliptyną, a w niektórych przypadkach nawet po podaniu pierwszej dawki. W przypadku podejrzenia wystąpienia reakcji nadwrażliwości należy przerwać stosowanie leku Asitalip Combo, przeprowadzić diagnostykę w kierunku innych możliwych przyczyn oraz wdrożyć alternatywną metodę leczenia cukrzycy.¹⁴

Pemfigoid pęcherzowy

W okresie po wprowadzeniu do obrotu produktu leczniczego zawierającego sytagliptynę i metforminę 50 mg + 1000 mg zgłaszano przypadki występowania pemfigoidu pęcherzowego u pacjentów przyjmujących inhibitory DPP-4, w tym sytagliptynę. Pemfigoid pęcherzowy to autoimmunologiczna choroba skóry charakteryzująca się tworzeniem pęcherzy na skórze i błonach śluzowych. W przypadku podejrzenia pemfigoidu pęcherzowego należy natychmiast przerwać stosowanie leku Asitalip Combo.¹⁵

Postępowanie przy zabiegach chirurgicznych

Podawanie produktu leczniczego Asitalip Combo należy bezwzględnie przerwać bezpośrednio przed zabiegiem chirurgicznym przeprowadzanym w:

• Znieczuleniu ogólnym
• Znieczuleniu podpajęczynówkowym
• Znieczuleniu zewnątrzoponowym

¹⁶

Leczenie można wznowić najwcześniej po 48 godzinach od zakończenia zabiegu chirurgicznego lub wznowienia odżywiania doustnego, pod warunkiem przeprowadzenia ponownej oceny czynności nerek i potwierdzenia, że jest ona stabilna.¹⁷

Środki kontrastowe zawierające jod

Donaczyniowe podanie jodowych środków kontrastowych może doprowadzić do nefropatii kontrastowej, powodując kumulację metforminy i zwiększenie ryzyka kwasicy mleczanowej. Stosowanie leku Asitalip Combo należy przerwać przed lub w trakcie badania obrazowego z użyciem jodowych środków kontrastowych. Stosowanie leku nie powinno być wznawiane przez co najmniej 48 godzin po badaniu.¹⁸

Ponowne włączenie leku możliwe jest wyłącznie po powtórnej ocenie czynności nerek i potwierdzeniu, że pozostaje ona stabilna.¹⁹

Zmiana stanu klinicznego u pacjentów z uprzednio kontrolowaną cukrzycą typu 2

Pacjenci z cukrzycą typu 2, u których uzyskano dobrą kontrolę glikemii podczas stosowania leku Asitalip Combo, a u których pojawiły się nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych lub objawy chorobowe (zwłaszcza niesprecyzowane i słabo określone), powinni zostać niezwłocznie poddani badaniu na obecność oznak:

• Kwasicy ketonowej
• Kwasicy mleczanowej

²⁰

Badanie diagnostyczne powinno obejmować określenie:

• Stężenia elektrolitów w surowicy
• Stężenia ketonów w surowicy
• Stężenia glukozy we krwi
• W razie wskazań – odczynu pH krwi
• Stężenia mleczanów
• Stężenia pirogronianów
• Stężenia metforminy

²¹

Jeśli zostanie potwierdzone wystąpienie któregokolwiek z wymienionych dwóch rodzajów kwasicy, należy natychmiast odstawić produkt leczniczy Asitalip Combo i wdrożyć odpowiednie postępowanie terapeutyczne.²²

Niedobór witaminy B12

Metformina może zmniejszać stężenie witaminy B12 w surowicy. Ryzyko niskich stężeń witaminy B12 wzrasta wraz z:

• Zwiększaniem dawki metforminy
• Wydłużaniem czasu trwania leczenia
• Występowaniem u pacjenta innych czynników ryzyka niedoboru witaminy B12

²³

W przypadku podejrzenia niedoboru witaminy B12, objawiającego się niedokrwistością lub neuropatią, należy monitorować stężenie witaminy B12 w surowicy. U pacjentów z czynnikami ryzyka wystąpienia niedoboru witaminy B12 zaleca się okresowe kontrole jej stężenia.²⁴

Leczenie metforminą należy kontynuować, o ile jest dobrze tolerowane i nie występują przeciwwskazania do jego stosowania, a równocześnie zostało wdrożone odpowiednie leczenie uzupełniające niedobór witaminy B12, zgodnie z aktualnymi wytycznymi klinicznymi.²⁵

Zawartość sodu

Produkt leczniczy Asitalip Combo zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę powlekaną, co oznacza, że praktycznie jest to produkt „wolny od sodu”.²⁶