Właściwości farmakodynamiczne

Inozyny pranobeks (składnik aktywny leku AKVIR FORTE o smaku malinowym, 500 mg/5 ml) należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwwirusowych do stosowania ogólnego, działających bezpośrednio na wirusy (kod ATC: J05AX05). Jest to syntetyczna pochodna puryny, która wykazuje podwójny mechanizm działania: immunostymulujący oraz przeciwwirusowy. Efekty terapeutyczne wynikają głównie z wyraźnego pobudzenia odpowiedzi odpornościowej gospodarza in vivo.¹

Wpływ na układ immunologiczny

Badania kliniczne wykazały, że inozyny pranobeks normalizuje (przywraca do poziomu właściwego dla pacjenta) zaburzone mechanizmy odporności komórkowej poprzez wywoływanie odpowiedzi typu Th1. Proces ten prowadzi do dojrzewania i różnicowania limfocytów T oraz nasilenia indukowanych reakcji limfoproliferacyjnych w komórkach aktywowanych mitogenem lub antygenem.²

Substancja aktywna wykazuje kompleksowy wpływ na układ immunologiczny poprzez:³

• Regulację mechanizmów cytotoksyczności limfocytów T oraz komórek NK (Natural Killer)
• Modulację funkcjonowania limfocytów supresorowych T8 oraz pomocniczych T4
• Zwiększenie poziomu immunoglobulin G (IgG)
• Zwiększenie ekspresji powierzchniowych markerów dopełniacza

Wpływ na cytokiny i mediatory zapalenia

W badaniach in vitro inozyny pranobeks wykazuje zdolność do nasilania wytwarzania kluczowych cytokin prozapalnych – interleukiny 1 (IL-1) oraz interleukiny 2 (IL-2), z jednoczesnym zwiększeniem ekspresji receptora IL-2. Działanie to wspomaga aktywację limfocytów T i ich proliferację.⁴

Badania in vivo wykazały, że substancja czynna znamiennie zwiększa endogenne wydzielanie interferonu gamma (IFN-γ), przy jednoczesnym zmniejszeniu wytwarzania interleukiny 4 (IL-4), co potwierdza modulację równowagi między odpowiedzią typu Th1 i Th2.⁵

Wpływ na funkcje komórek fagocytujących

Udowodniono, że inozyny pranobeks nasila trzy kluczowe procesy związane z funkcjonowaniem komórek fagocytujących:⁶

• Fagocytozę neutrofili – zwiększając zdolność neutrofili do pochłaniania i niszczenia patogenów
• Chemotaksję monocytów – poprawiając ukierunkowaną migrację monocytów do miejsc infekcji
• Aktywność makrofagów – zwiększając ich zdolność do prezentacji antygenów i eliminacji czynników patogennych

Mechanizmy działania przeciwwirusowego

W badaniach in vivo wykazano, że inozyny pranobeks wzmaga pobudzenie zmniejszonej syntezy mRNA białek limfocytów oraz sprawność procesu translacji, jednocześnie hamując syntezę wirusowego RNA. Dokładne mechanizmy tego działania wymagają dalszych badań, jednak zaproponowano następujące potencjalne drogi oddziaływania:⁷

1. Wbudowywanie związanego z inozyną kwasu orotowego do polirybosomów
2. Hamowanie dołączania łańcucha poliadenylowego do wirusowego RNA przekaźnikowego
3. Molekularna reorganizacja w limfocytarnych cząsteczkach wewnątrzbłonowych (IMP, ang. intramembrane plasma particles), prowadząca do niemal trzykrotnego zwiększenia ich gęstości

Warto zaznaczyć, że inozyny pranobeks hamuje fosfodiestrazę cGMP in vitro jedynie w dużych stężeniach, a działanie to nie występuje przy poziomach leku zapewniających działanie immunofarmakologiczne in vivo.⁸

Działanie przeciw wirusowi opryszczki

W badaniach in vitro udowodniono, że inozyny pranobeks wykazuje działanie hamujące replikację wirusa opryszczki typu I (HSV-1). Mechanizm tego działania jest wielokierunkowy i obejmuje zarówno bezpośrednie oddziaływanie na procesy replikacji wirusa, jak i pośrednie – poprzez wzmacnianie odpowiedzi immunologicznej gospodarza.⁹

Pierwotna infekcja wirusem HSV-1 prowadzi do wytworzenia przeciwciał anty-HSV-1. Po zakażeniu pierwotnym herpeswirusy pozostają w zwojach nerwowych w postaci utajonej (latentnej), skąd mogą ulegać reaktywacji w procesie replikacji, co objawia się nawrotowymi zmianami w postaci opryszczki wargowej.¹⁰

Częstotliwość nawrotów opryszczki jest zróżnicowana i zależy głównie od poziomu aktywności układu odpornościowego (od 1 do ponad 12 razy w ciągu roku). Wtórne epizody objawowe manifestują się zmianami w okolicy miejsc pierwotnego zakażenia i mogą być prowokowane przez różne czynniki osłabiające odporność:^{12 razy w ciągu roku). Wtórne epizody manifestują się zmianami w pobliżu miejsc pierwotnego zakażenia i są prowokowane przez osłabienie układu odpornościowego, zmiany hormonalne, stres, urazy czy ekspozycję na promienie słoneczne UV.”>11}

• Ogólne osłabienie układu odpornościowego
• Zmiany hormonalne
• Stres fizyczny i psychiczny
• Urazy mechaniczne
• Ekspozycję na promieniowanie ultrafioletowe (UV)

Typowe wczesne objawy infekcji opryszczkowej to ból, mrowienie i swędzenie, które poprzedzają pojawienie się widocznych uszkodzeń skóry. Wczesne zastosowanie leku z inozyny pranobeksem może wpłynąć na przebieg infekcji poprzez hamowanie replikacji wirusa oraz mobilizację odpowiedzi immunologicznej organizmu.¹²