Właściwości farmakokinetyczne
Acenol Forte 500 mg

Właściwości farmakokinetyczne leku Acenol Forte

Lek Acenol Forte zawierający 500 mg paracetamolu charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego dawkowanie, skuteczność i bezpieczeństwo stosowania. Dawki progowe paracetamolu u osób dorosłych obu płci wynoszą od 0,3 g (często nieróżniące się od placebo) do 0,5 g, przy czym początek działania występuje po około 30 minutach, a czas działania utrzymuje się przez około 4 godziny. Objętość pozornej dystrybucji paracetamolu wynosi 67 l/70 kg, zaś okres półtrwania to średnio 2 godziny.¹

Wchłanianie paracetamolu

Po podaniu doustnym paracetamol wchłania się szybko, co jest istotne z punktu widzenia szybkości pojawienia się efektu terapeutycznego. Biodostępność leku jest wysoka i wynosi 88%. Po przyjęciu jednej tabletki zawierającej 500 mg paracetamolu najwyższe stężenie w osoczu przekracza 64 µg/ml. Czas, po którym osiągane jest maksymalne stężenie leku w osoczu (Tmax) wynosi od 1 do 2 godzin.²

Dystrybucja paracetamolu

Paracetamol nie jest lekiem silnie wiążącym się z białkami osocza – stopień wiązania wynosi jedynie 20-30% przy standardowym dawkowaniu. Pozorna objętość dystrybucji sięga 70 l/70 kg. Z punktu widzenia klinicznego istotne jest, że lek przenika do mózgu, przechodzi przez barierę łożyskową oraz jest wydzielany z mlekiem kobiet karmiących piersią, osiągając w nim stężenie porównywalne ze stężeniem w osoczu.³

Metabolizm paracetamolu

Głównym miejscem biotransformacji paracetamolu jest wątroba, gdzie zachodzą dwa główne szlaki metaboliczne:

• Główny szlak metaboliczny – koniugacja z kwasem glukuronowym lub resztą siarczanową. Tym szlakiem metabolizowane jest około 95% paracetamolu stosowanego w bezpiecznych dawkach (1,2 g/dziennie, maksymalnie do 4,0 g).⁴
• Alternatywny szlak metaboliczny – z udziałem cytochromu P-450, któremu podlega około 5% leku. W tym procesie powstaje toksyczny dla komórki wątrobowej metabolit (prawdopodobnie pochodna N-hydroksylowa), który w warunkach prawidłowych jest koniugowany z glutationem.⁵

Wszystkie sprzężone metabolity paracetamolu są nieaktywne farmakologicznie.⁶

Eliminacja paracetamolu

Eliminacja paracetamolu odbywa się głównie poprzez metaboliczną transformację do nieaktywnych metabolitów. Tylko około 4% niezmetabolizowanego leku, wraz z nieaktywnymi metabolitami, jest wydalane przez nerki. W niewielkim stopniu lek jest również wydzielany z żółcią. Osoczowy okres półtrwania (t₁/₂) wynosi średnio 2 godziny.⁷

W przypadku przedawkowania paracetamolu lub przy upośledzeniu czynności wątroby dochodzi do wysycenia głównych dróg metabolicznych, co powoduje zmianę mechanizmu eliminacji z pierwszego rzędu na eliminację zerowego rzędu. Prowadzi to do znacznego wydłużenia okresu półtrwania leku, który może wzrosnąć nawet do 17 godzin.⁸

Farmakokinetyka w stanach patologicznych

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z wyrównaną niewydolnością wątroby okres półtrwania paracetamolu jest podobny do okresu obserwowanego u osób zdrowych. Natomiast w ciężkiej niewydolności wątroby może dojść do wydłużenia okresu półtrwania paracetamolu, jednak kliniczne znaczenie tego zjawiska nie zostało jednoznacznie określone.⁹

Warto podkreślić, że w przypadku wyrównanej niewydolności wątroby nie obserwowano kumulacji paracetamolu, jego hepatotoksyczności ani zaburzeń sprzęgania z glutationem. Badania kliniczne wykazały, że podawanie 4 g paracetamolu na dobę przez 13 dni pacjentom z przewlekłą wyrównaną niewydolnością wątroby nie powodowało pogorszenia czynności wątroby.¹⁰

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

W warunkach fizjologicznych ponad 90% dawki terapeutycznej paracetamolu jest wydalane z moczem w postaci metabolitów w ciągu 24 godzin od podania. U pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek zdolność wydalania polarnych metabolitów paracetamolu jest ograniczona, co może prowadzić do ich kumulacji w organizmie.¹¹

Z tego powodu u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek zaleca się wydłużenie odstępów między kolejnymi dawkami paracetamolu, aby zapobiec nadmiernemu gromadzeniu się metabolitów leku.¹²