Rak migdałków
Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Rak migdałków, będący najczęstszą postacią nowotworu złośliwego gardła środkowego, wykazuje rosnącą częstość występowania, głównie z powodu infekcji HPV. Lokalizuje się najczęściej w migdałkach podniebiennych, a wczesne objawy obejmują powiększenie węzłów chłonnych szyi oraz utrzymujący się ból gardła, dysfagię i bezbolesne guzki szyi. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu otolaryngologicznym oraz potwierdzeniu histopatologicznym biopsji. Leczenie jest wielospecjalistyczne i obejmuje radykalną tonsillektomię, radioterapię, chemioterapię, a w wybranych przypadkach terapię celowaną (cetuksymab) i immunoterapię (niwolumab, pembrolizumab). Wczesne stadia mogą być leczone chirurgicznie, natomiast zaawansowane wymagają skojarzonego podejścia. Kluczowa jest interdyscyplinarna opieka zespołu specjalistów, w tym chirurgów głowy i szyi, onkologów, logopedów, dietetyków i fizjoterapeutów.
- Wprowadzenie do raka migdałka
- Diagnostyka raka migdałka
- Objawy raka migdałka
- Podejście interdyscyplinarne w opiece nad pacjentem
- Metody leczenia raka migdałka
- Opieka pielęgniarska w raku migdałka
- Ocena pacjenta
- Najczęstsze diagnozy pielęgniarskie
- Interwencje pielęgniarskie
- Opieka po operacji
- Zarządzanie skutkami ubocznymi leczenia
- Rehabilitacja i wsparcie po leczeniu
- Zalecenia dla pacjentów
Wprowadzenie do raka migdałka
Rak migdałków (tonsil cancer) jest najczęstszą formą nowotworu złośliwego gardła środkowego (nowotwór części ustnej gardła), a jego częstość występowania gwałtownie rośnie z powodu zwiększającej się prewalencji nowotworów wywołanych przez wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV)1. Najczęściej występuje w migdałkach podniebiennych znajdujących się po bokach gardła, chociaż może również rozwinąć się w migdałkach językowych i gardłowych23. Pierwszy objaw, który pacjent może zauważyć, to powiększony węzeł chłonny na szyi4.
Rozpoznany we wczesnym stadium, rak migdałków może być skutecznie leczony5. Leczenie obejmuje najczęściej chirurgię, radioterapię oraz chemioterapię. Ważnym aspektem opieki nad pacjentem z rakiem migdałków jest wielodyscyplinarny zespół składający się ze specjalistów z różnych dziedzin medycznych, takich jak chirurdzy głowy i szyi, onkolodzy radioterapeuci, onkolodzy kliniczni, a także logopedzi, dietetycy i fizjoterapeuci67.
Diagnostyka raka migdałka
Diagnoza raka migdałka rozpoczyna się od dokładnego i rzetelnego wywiadu medycznego uzyskanego poprzez rozmowę i interakcję między pacjentem a lekarzem8. Pacjenci wymagają pełnego badania uszu, nosa i gardła przeprowadzonego przez doświadczonego otolaryngologa, włącznie z badaniem palpacyjnym szyi w kierunku limfadenopatii szyjnej oraz dokładną inspekcją części ustnej gardła9.
Rozpoznanie raka migdałka potwierdza się biopsją10. Do zdiagnozowania raka migdałków specjalista lekarz, zwany otolaryngologiem lub chirurgiem głowy i szyi, bada głowę i szyję pacjenta, dotykając rękami i oglądając gardło za pomocą małego lusterka11.
Objawy raka migdałka
Objawy raka gardła, w tym raka migdałka, są często mylone z przeziębieniem lub anginą paciorkowcową. Najczęstsze objawy to ból gardła, który nie ustępuje, trudności w połykaniu lub uczucie obecności guza w gardle lub na szyi12. Innymi objawami raka migdałka mogą być: bezbolesny guzek na szyi, ból gardła lub utrzymująca się chrypka, ból ucha lub szczęki, ból lub problemy z połykaniem oraz utrata masy ciała13.
Najczęstszym objawem raka migdałka jest powiększony migdałek. Jeśli oba migdałki są spuchnięte lub powiększone, problem z mniejszym prawdopodobieństwem jest związany z rakiem migdałka, ale nadal należy porozmawiać z lekarzem o swoim stanie14. Inne objawy mogą obejmować: chrypkę, guz w szyi lub gardle, trudności w połykaniu, ból ucha lub szczęki15.
Podejście interdyscyplinarne w opiece nad pacjentem
Opieka nad osobami z rakiem migdałka w wiodących ośrodkach onkologicznych jest kierowana przez chirurgów onkologów głowy i szyi, którzy specjalizują się w nowotworach głowy i szyi i którzy koordynują wielospecjalistyczny zespół16. Zespół opieki może również obejmować ekspertów z zakresu radioterapii onkologicznej, onkologii klinicznej, chirurgii plastycznej i rekonstrukcyjnej, terapii rehabilitacyjnych i innych specjalności w zależności od potrzeb17.
Zarządzanie rakiem migdałka wymaga podejścia interdyscyplinarnego. Otolaryngolodzy i onkolodzy ostatecznie zarządzają chorobą, specjalizując się w nowotworach głowy i szyi, jednak wymagane jest wsparcie ze strony logopedów, specjalistycznych pielęgniarek i zespołów dietetyków, aby zarządzać wynikającymi problemami z połykaniem, emocjonalnymi i żywieniowymi18.
Zespół ds. raka migdałka obejmuje specjalistów od uszu, nosa i gardła (ENT); radioterapeutów i onkologów klinicznych; chirurgów jamy ustnej i rekonstrukcyjnych; fizjoterapeutów i terapeutów zajęciowych; oraz logopedów. Współpracują oni wspólnie dla każdego pacjenta, zapewniając spersonalizowane leczenie, które łączy doświadczenie i wiedzę specjalistyczną ze wszystkich specjalności zespołowych19.
Metody leczenia raka migdałka
Leczenie chirurgiczne
Podstawowym leczeniem raka migdałka jest radykalna tonsillektomia20. Pacjenci mogą potrzebować operacji usunięcia małych guzów lub zajętych węzłów chłonnych21. Chirurgia jest często stosowana w leczeniu raka migdałków. Chociaż może być częścią planu leczenia wszystkich stadiów raka migdałków, najczęściej jest stosowana jako samodzielne leczenie wczesnego stadium, małych guzów, które nie rozprzestrzeniły się. Zaawansowane guzy mogą wymagać połączenia chirurgii, radioterapii i chemioterapii22.
Pacjenci mogą potrzebować albo operacji usunięcia raka i niektórych węzłów chłonnych w szyi, albo radioterapii gardła i szyi23. Możesz potrzebować jedynie prostej operacji, jeśli twój nowotwór jest bardzo mały. Zwykle operacja wczesnego stadium raka odbywa się przez usta (chirurgia endoskopowa)24.
Chirurg może również zasugerować selektywną dyssekcję szyi. Jeśli w węzłach chłonnych znajduje się nowotwór, może być konieczne wykonanie większej operacji w celu usunięcia większej liczby węzłów. W przypadku większych nowotworów może być konieczna bardziej skomplikowana operacja i konieczność pozostania w szpitalu przez pewien czas25.
Radioterapia i chemioterapia
Pacjenci mogą otrzymać radioterapię lub chemioterapię jako alternatywę dla operacji lub po operacji raka migdałka26. Wczesny rak migdałka jest często leczony radioterapią. Obiecującym leczeniem stosowanym również do zmniejszenia guza migdałka jest chemioterapia indukcyjna. Zaawansowane przypadki raka zwykle wymagają połączenia chirurgii, radioterapii i chemioterapii27.
Można mieć radioterapię samodzielnie jako główne leczenie, po operacji lub w połączeniu z chemioterapią (chemioradioterapia) jako główne leczenie lub po operacji, aby pomóc złagodzić objawy zaawansowanego raka migdałka28.
Można mieć chemioterapię w połączeniu z radioterapią (chemioradioterapia) po operacji, jeśli istnieje wysokie ryzyko nawrotu raka, lub jako główne leczenie. Niektóre osoby mają chemioterapię, aby zmniejszyć nowotwór przed głównym leczeniem29.
Terapia celowana i immunoterapia
Inne metody leczenia raka migdałka obejmują terapię celowaną i immunoterapię30. Można otrzymać cetuximab z radioterapią w przypadku miejscowo zaawansowanego płaskonabłonkowego raka jamy ustnej i gardła środkowego lub z chemioterapią opartą na platynie w przypadku płaskonabłonkowego raka jamy ustnej, który powrócił lub rozprzestrzenił się do innych części ciała31.
Można otrzymać niwolumab, jeśli masz raka płaskonabłonkowego i nowotwór powrócił lub rozprzestrzenił się do innych części ciała, miałeś chemioterapię opartą na platynie, a nowotwór zaczął rosnąć w ciągu 6 miesięcy od chemioterapii32.
Można otrzymać pembrolizumab, jeśli masz raka płaskonabłonkowego i nie miałeś żadnego leczenia zaawansowanego nowotworu, nowotwór powrócił i nie można wykonać operacji usunięcia nowotworu, nowotwór wykazuje rodzaj białka zwanego ligandem programowanej śmierci komórki 1 (PD-L1)33.
Opieka pielęgniarska w raku migdałka
Ocena pacjenta
Pielęgniarka ocenia pacjenta pod kątem następujących objawów: chrypka, ból gardła, duszność, dysfagia lub ból i pieczenie w gardle34. Jeśli leczenie obejmuje operację, pielęgniarka musi znać charakter operacji, aby zaplanować odpowiednią opiekę35.
Ocenia się zdolność pacjenta do słyszenia, widzenia, czytania i pisania. Pielęgniarka ocenia również metody radzenia sobie pacjenta i rodziny, aby skutecznie wspierać ich zarówno przed operacją, jak i po niej36.
Najczęstsze diagnozy pielęgniarskie
Diagnozy pielęgniarskie często spotykane u pacjentów z rakiem migdałka obejmują:37
- Nieskuteczne oczyszczanie dróg oddechowych
- Zaburzenia komunikacji werbalnej
- Uszkodzenie integralności skóry/tkanek
- Uszkodzenie błony śluzowej jamy ustnej
- Ostry ból
- Zaburzenia odżywiania: mniejsze niż wymagania organizmu
- Zaburzony obraz ciała/nieskuteczne pełnienie ról
- Deficyt wiedzy dotyczący rokowania, leczenia, samoopieki i potrzeb związanych z wypisem
- Zaburzenia połykania
- Ryzyko infekcji
Interwencje pielęgniarskie
Interwencje pielęgniarskie w nieskutecznym oczyszczaniu dróg oddechowych mogą być związane z: częściowym lub całkowitym usunięciem głośni, zmieniając zdolność do oddychania, kaszlu i połykania38.
Kryteria oceny wyników pielęgniarskich, pacjent będzie: utrzymywać drożne drogi oddechowe z czystymi lub oczyszczającymi się dźwiękami oddychania39.
Interwencje pielęgniarskie i uzasadnienie dla diagnozy nieskutecznego oczyszczania dróg oddechowych obejmują:40
- Monitorowanie parametrów życiowych, częstości oddechów i głębokości – zaobserwuj łatwość oddychania
- Podniesienie zagłówka łóżka o 30 do 45 stopni
- Zachęcanie do połykania, jeśli pacjent jest w stanie
- Nauczenie i zachęcanie pacjenta do rozpoczęcia procedur samouctylizacji jak najszybciej
Diagnoza pielęgniarska zaburzeń komunikacji werbalnej związana z: deficytem anatomicznym usunięciem strun głosowych, barierą fizyczną rurką tracheostomijną, wymaganym odpoczynkiem głosowym41.
Kryteria oceny wyników pielęgniarskich, pacjent będzie: samodzielnie komunikować potrzeby w skuteczny sposób42.
Opieka po operacji
Po operacji pacjenci mogą spodziewać się wypisania ze szpitala na dietę płynną z suplementami odżywczymi43. Ból pooperacyjny jest często spowodowany przez gałęzie nerwów trójdzielnych i gardłowych dotkniętych podczas operacji44.
Po większości rodzajów operacji będziesz miał pewien ból, ale jest on zwykle dobrze kontrolowany45. Operacja jamy ustnej może wpłynąć na jedzenie i picie przez pewien czas po zabiegu46.
Zarządzanie skutkami ubocznymi leczenia
Skutki uboczne chemioterapii obejmują mdłości i obniżoną odporność na infekcje47. Powikłania jamy ustnej są powszechne u pacjentów z rakiem, szczególnie z rakiem głowy i szyi48.
Najczęstsze powikłania jamy ustnej wynikające z leczenia raka obejmują:49
- Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej (zapalenie błon śluzowych w jamie ustnej)
- Infekcje
- Problemy z gruczołami ślinowymi
- Zmiana smaku
- Ból
Ostra komplikacja radioterapii to afty jamy ustnej50. Znalezienie i leczenie problemów jamy ustnej przed rozpoczęciem leczenia raka może zapobiec powikłaniom jamy ustnej lub uczynić je mniej poważnymi51.
Profilaktyka powikłań jamy ustnej obejmuje zdrową dietę, dobrą opiekę nad jamą ustną i kontrole stomatologiczne52. Pacjenci otrzymujący chemioterapię wysokodawkową, przeszczep komórek macierzystych lub radioterapię powinni mieć plan opieki nad jamą ustną przed rozpoczęciem leczenia53.
Rehabilitacja i wsparcie po leczeniu
Usługi rehabilitacyjne
Jeśli leczenie wpływa na zdolność mówienia i jedzenia, możesz potrzebować usług rehabilitacyjnych54. Specjaliści rehabilitacji, którzy pracują z osobami z rakiem migdałka, obejmują osoby zajmujące się terapią mowy, terapią połykania, dietetyką, fizjoterapią i terapią zajęciową55.
W wiodących ośrodkach onkologicznych pacjenci mają dostęp do różnorodnych ekspertów, którzy pomagają im poradzić sobie i powrócić do zdrowia, w tym specjalistów od mowy i połykania, fizjoterapeutów, terapeutów zajęciowych i dietetyków56.
Dedykowani logopedzi tworzą relację z pacjentem w momencie diagnozy i pomagają pacjentom zachować i odzyskać te funkcje. Wczesna ocena identyfikuje problemy i dostarcza logopedzie informacji do opracowania zindywidualizowanego planu opieki57.
Pacjenci często zaczynają pracować z logopedą na początku leczenia. Uczą się i ćwiczą różne ćwiczenia, aby pomóc utrzymać najlepszą funkcję połykania i mowy, i nadal są monitorowani przez logopedę podczas leczenia, aby zapewnić bezpieczną i skuteczną funkcję połykania oraz najlepszą jakość życia58.
Wsparcie emocjonalne i psychologiczne
Radzenie sobie z diagnozą raka może być trudne59. Rozmowa z innymi ludźmi, którzy mają to samo, również może pomóc60.
Możesz znaleźć komfort we wsparciu troskliwej grupy przyjaciół i rodziny61. Połącz się z innymi podobnymi do siebie, aby uzyskać wsparcie i odpowiedzi na swoje pytania w grupie wsparcia dla raka głowy i szyi62.
Pacjenci mają dostęp do wielu innych pracowników wsparcia, w tym: pielęgniarek praktyki, które pomogą ci poruszać się w leczeniu raka, dietetyków, aby pomóc utrzymać zdrową dietę, ekspertów kontroli bólu, wsparcia rzucania palenia, dedykowanego programu onkologii wspierającej, który zapewnia szereg usług opieki wspierającej dla pacjentów i ich rodzin, w tym poradnictwo zdrowia psychicznego, usługi pracy socjalnej i inne63.
Monitorowanie po leczeniu
Przeżywalność jest bardzo ważna dla raka głowy i szyi. Po zakończeniu leczenia i gdy pacjenci nie mają dowodów na raka, oczywiście, chcemy, aby ich jakość życia była jak najlepsza64.
Angażujemy wielu różnych członków zespołu, w zależności od konkretnej sytuacji65. Jest wiele zasobów. Kilka dekad temu było to prawdopodobnie niedoceniane. Ale teraz przeżywalność naprawdę przyciąga dużo uwagi. Jest spora ilość zasobów dedykowanych temu, w poszczególnych instytucjach, a także centralnie w całym kraju66.
Zalecenia dla pacjentów
Przygotowanie do wizyt lekarskich
Twój czas z zespołem opieki zdrowotnej jest ograniczony, więc przygotowanie listy pytań może pomóc ci jak najlepiej wykorzystać wspólny czas67. Wymień swoje pytania od najważniejszych do najmniej ważnych na wypadek, gdyby zabrakło czasu68.
W przypadku raka migdałka niektóre podstawowe pytania do zadania lekarzowi obejmują: Jakie są opcje leczenia mojego raka migdałka? Jakie są korzyści i ryzyko każdej opcji?69
Wskazówki dla pacjentów i opiekunów
Nauczanie pacjenta – wytyczne dotyczące wypisu i opieki domowej dla pacjenta z rakiem migdałka:70
- Nauczenie pacjenta objawów potencjalnych powikłań i odpowiednich działań, które należy podjąć
- Zachęcanie pacjenta do noszenia bransoletki lub naszyjnika Medic Alert, który identyfikuje ją lub jego jako osobę oddychającą przez usta
- Zapewnienie pacjenta, że środki rehabilitacji mowy (w tym mowa krtaniowa, mowa przełykowa, sztuczna krtań i różne urządzenia mechaniczne) mogą pomóc mu ponownie komunikować się
Twój onkolog będzie spotykał się z tobą co tydzień i przepisywał leki, przyjmuj je dokładnie tak, jak ci powiedzą. Wydaje się sprzeczne z intuicją przyjmowanie leków przed wystąpieniem bólu, ale ma to na celu zapobieganie mu, a nie leczenie71.
Utrzymuj higienę jamy ustnej, aby zapobiec infekcjom i owrzodzeniom72. Musisz kontrolować leki przeciwbólowe i przyjmować je regularnie73.
Prawdopodobnie założą rurkę RIG lub NG przed rozpoczęciem radioterapii, aby pomóc ci w jedzeniu i przyjmowaniu leków przeciwbólowych74. Moja rada to nie być odważnym. Jeśli odczuwasz ból, powiedz o tym radiologom, którzy są twoim codziennym punktem kontaktowym. Przyjmuj wszystkie leki, które ci dają, i proś o więcej, jeśli nie pomagają75.
Traktuj każdy dzień po kolei. Czasami każdą godzinę po kolei. To jest wymagająca podróż, ale wykonalna76. Korzystaj z tego, co jest dla ciebie dostępne – specjaliści medyczni są świetni, a ludzie tutaj są przyjaźni i pomocni77.
Zalecenia dotyczące jakości życia
Rozważ opiekę paliatywną: Jest to leczenie wspierające, które może pomóc ci zarządzać objawami raka, skutkami ubocznymi leczenia raka i innymi wyzwaniami, które wiążą się z poważną chorobą78.
Leczenie raka jest również trudne dla organizmu. Aby pomóc sobie zachować zdrowie, spróbuj: jeść zdrową dietę, z jak największą ilością produktów białkowych79.
Specjaliści opieki paliatywnej pracują z tobą, twoją rodziną i resztą zespołu opieki zdrowotnej, aby zapewnić dodatkową warstwę wsparcia, która uzupełnia twoją bieżącą opiekę80.
Trudności z mową lub połykaniem są powszechnymi wyzwaniami dla pacjentów z rakiem głowy i szyi. Po leczeniu specjaliści są po twojej stronie, aby pomóc rozwiązać te wyzwania. Twoje dochodzenie do zdrowia jest kierowane przez spersonalizowany program rehabilitacji, aby dać ci najlepsze wyniki81.
Twój dedykowany koordynator ds. raka będzie nadal pomagać ci uzyskać potrzebne wsparcie po leczeniu, w tym: logopedów, którzy mogą pomóc ci w zaburzeniach mowy lub połykania82.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.