Opoksa
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Według danych WHO, od 2022 roku odnotowano ponad 90 000 przypadków ospy małpiej (mpox) z 167 zgonami, a od 2023 roku w Afryce ponad 18 000 przypadków i 617 zgonów. Choroba zwykle przebiega łagodnie, z rekonwalescencją trwającą 2-4 tygodnie. Osoby z zaawansowanym lub niekontrolowanym zakażeniem HIV, zwłaszcza z liczbą komórek CD4 poniżej 100 komórek/μL, są narażone na cięższy przebieg, powikłania i wyższą śmiertelność (do 20,8% wśród HIV-dodatnich). Inne grupy ryzyka to dzieci, kobiety w ciąży oraz osoby z obniżoną odpornością. Powikłania mogą obejmować ciężkie odwodnienie, infekcje wtórne (cellulitis, bronchopneumonia, sepsa), encefalitis oraz powikłania oczne prowadzące do utraty wzroku.
Prognoza w ospie małpiej (mpox) – przegląd
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), od początku globalnego wybuchu epidemii mpox w 2022 roku zgłoszono ponad 90 000 przypadków zakażeń, które spowodowały 167 zgonów. Natomiast nowy wybuch epidemii w Afryce od 2023 roku doprowadził do ponad 18 000 przypadków i 617 zgonów1. Mimo istniejących luk w wiedzy, szybka reakcja systemów ochrony zdrowia pomogła ograniczyć epidemię, jednak wyzwania pozostają, gdyż pojawiają się nowe warianty wirusa1.
Naturalny przebieg choroby
Ospa małpia (mpox) zazwyczaj przebiega jako łagodna, samoograniczająca się choroba1. Większość osób z mpox całkowicie wraca do zdrowia2, a okres rekonwalescencji trwa zazwyczaj od 2 do 4 tygodni3. Według danych WHO, większość osób z mpox powraca do zdrowia w ciągu 2-4 tygodni2.
Czynniki ryzyka ciężkiego przebiegu choroby
Koinfekcja HIV
Osoby z zaawansowanym lub niekontrolowanym zakażeniem HIV są narażone na wyższe ryzyko ciężkiego przebiegu ospy małpiej1. Kombinacja immunosupresji wywołanej przez HIV i wirulencji wirusa ospy małpiej może prowadzić do zwiększonej replikacji wirusa, przedłużonej choroby i wyższego ryzyka powikłań1.
Ciężkie powikłania i objawy ogólnoustrojowe były częstsze u osób z liczbą komórek CD4 poniżej 100 komórek/L niż u osób z liczbą powyżej 300 komórek/L, podczas gdy przypadki śmiertelne obserwowano u osób z liczbą CD4 poniżej 200 komórek/L i z wysokim mianem wirusa HIV4. Ciężkość przebiegu mpox była również związana z złą kontrolą HIV i niską liczbą komórek CD4+, natomiast zwiększoną śmiertelność odnotowano u osób żyjących z HIV z liczbą CD4+ poniżej 50 komórek/L4.
W jednym z badań współczynniki śmiertelności w przypadku mpox wynosiły 9,4% ogółem i 20,8% wśród osób HIV-pozytywnych, co pokazuje, że zakażenie HIV wiąże się z wyższym ryzykiem zachorowania i zgonu z powodu ospy małpiej4. Ponadto kohorta osób żyjących z HIV i mpox, która obejmowała głównie osoby z zaawansowanym lub niekontrolowanym zakażeniem HIV, wykazała, że populacja ta była znacznie bardziej narażona na ciężkie manifestacje mpox i przedłużony przebieg choroby w porównaniu z osobami bez HIV4.
Z drugiej strony, inne badania wykazały, że nie było istotnej różnicy w ciężkości i przebiegu choroby między grupami z i bez HIV, szczególnie w przypadku osób z dobrze kontrolowanym zakażeniem HIV. Sugeruje to, że sam status HIV może nie być czynnikiem ryzyka ciężkości mpox, ale wskaźnikiem zwiększonego ryzyka zachowań seksualnych, a tym samym transmisji mpox5.
Inne grupy wysokiego ryzyka
Poza osobami z HIV, następujące grupy są narażone na wyższe ryzyko ciężkiego przebiegu ospy małpiej:
- Dzieci – szczególnie małe dzieci mają wyższe ryzyko ciężkiego przebiegu32
- Kobiety w ciąży – ciąża zwiększa ryzyko ciężkiego przebiegu choroby32
- Osoby z obniżoną odpornością (poza HIV) – osoby z osłabionym układem immunologicznym są bardziej narażone na ciężki przebieg32
Powikłania i rokowanie w ciężkich przypadkach
Chociaż większość osób wraca do zdrowia bez problemów, w niektórych przypadkach mogą wystąpić powikłania, które mogą obejmować:3
- Ciężkie odwodnienie spowodowane wymiotami lub biegunką
- Infekcje wtórne takie jak:
- Zapalenie tkanki łącznej (cellulitis)
- Zapalenie oskrzeli i płuc (bronchopneumonia)
- Posocznica (sepsa) – ciężka ogólnoustrojowa odpowiedź na zakażenie
- Zapalenie mózgu (encephalitis)
- Powikłania oczne:
- Zakażenie rogówki
- Bliznowacenie oka
- Utrata wzroku
- Zgon – występuje rzadko, ale jest możliwy32
Wpływ leczenia na rokowanie
Wpływ tecowirymatu (TPOXX)
Według nowego badania modelującego, lek przeciwwirusowy tecowirimat (TPOXX) produkowany przez SIGA Technologies może znacząco skrócić czas trwania objawów ospy małpiej o około 6 dni6. Nowe dane są jednymi z pierwszych, które potwierdzają skuteczność tecowirymatu jako leczenia poekspozycyjnego6.
Celem leczenia ospy małpiej jest opieka nad wysypką, zarządzanie bólem i zapobieganie powikłaniom. Wczesna i wspomagająca opieka jest ważna, aby pomóc w leczeniu objawów i uniknąć dalszych problemów2.
Skuteczność szczepień
Szczepionka Modified Vaccinia Ankara opracowana przez Bavarian Nordic (MVA-BN) była szeroko stosowana w celu zapobiegania ospie małpiej podczas globalnego wybuchu epidemii w 2022 roku7. Analiza danych dotyczących przypadków podczas globalnego wybuchu epidemii w 2022 roku wskazuje, że szczepionka MVA-BN jest skuteczna w zapobieganiu ospie małpiej8.
Analizy przewidują, że szczepienie jedną dawką MVA-BN będzie miało skuteczność 64,8% (CI: 47,8–76,9) dwa lata po szczepieniu8. Schemat dwudawkowy w odstępie 4 tygodni ma zapewnić 71,8% (CI: 58–80,8) skuteczności przeciwko zakażeniu ospą małpią po dwóch latach8. Badania sugerują, że opóźnienie podania drugiej dawki szczepionki MVA-BN zapewni bardziej trwałą ochronę i może być optymalne w przypadku wybuchu epidemii z ograniczonymi zapasami szczepionek7.
Ocena ryzyka populacyjnego
Prawdopodobieństwo zakażenia wirusem ospy małpiej (MPXV) w ogólnej populacji jest oceniane jako bardzo niskie9. Dla osób mających kontakt z zakażonymi zwierzętami domowymi (zwłaszcza gryzoniami) i ich zanieczyszczonym środowiskiem, prawdopodobieństwo zakażenia jest oceniane jako umiarkowane do wysokiego9.
Wpływ zakażenia mpox u psów, kotów, łasicowatych, zajęczaków lub gryzoni jako zwierząt domowych w Wielkiej Brytanii na zdrowie ludzi jest oceniany jako niski do umiarkowanego9.
Zalecenia dla pracowników ochrony zdrowia
Pracownicy ochrony zdrowia i interesariusze zdrowia publicznego powinni uwzględniać podatność osób żyjących z HIV na ciężki przebieg ospy małpiej i priorytetowo traktować wczesne wykrywanie, szybkie rozpoczęcie leczenia i kompleksową opiekę w celu poprawy wyników leczenia ospy małpiej w tej populacji5.
Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z czynnikami ryzyka ciężkiego przebiegu choroby, takimi jak zaawansowane lub niekontrolowane zakażenie HIV, niskie liczby komórek CD4 (szczególnie poniżej 200 komórek/L), a także na małe dzieci, osoby w ciąży i inne osoby z obniżoną odpornością142.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Mpox and Lessons Learned in the Light of the Recent Outbreak: A Narrative Reviewhttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11512351/
According to the WHO, more than 90,000 cases of mpox have been reported since the 2022 worldwide outbreak, which resulted in 167 deaths, while a new outbreak in Africa since 2023 has resulted in over 18,000 cases and 617 deaths. […] Commonly presenting as a mild, self-limiting illness, mpox can cause severe and protracted disease in people with HIV with a CD4 count 200 cell/mm3. […] Despite existing gaps, this rapid response helped to contain the outbreak, but challenges remain as new variants emerge. […] Individuals with advanced or uncontrolled HIV infection are at a higher risk of severe mpox. […] The combination of HIV-induced immunosuppression and the virulence of the monkeypox virus may result in increased viral replication, prolonged disease and a higher risk of complications.
- #2https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mpox
Most people fully recover, but some get very sick. […] Children, pregnant people and people with weak immune systems, including people living with HIV that is not well controlled, are at higher risk for serious illness and death due to complications from mpox. […] Some people with mpox become very sick. Mpox can be fatal in some cases. […] The goal of treating mpox is to take care of the rash, manage pain and prevent complications. Early and supportive care is important to help manage symptoms and avoid further problems. […] Most people with mpox will recover within 24 weeks.
- #3 Mpox (Monkeypox) – symptoms, treatment and prevention | healthdirecthttps://www.healthdirect.gov.au/monkeypox
Mpox usually causes a mild illness and resolves within 2 to 4 weeks, but sometimes causes serious illness, which is more likely in young children, during pregnancy and in people with low immunity. […] The risk of more severe symptoms is higher for infants, young children, people who are pregnant or people with reduced immunity. […] Most people will recover from mpox without problems. […] Complications of mpox include severe dehydration from vomiting or diarrhoea. […] Other serious complications of mpox include secondary infections such as cellulitis (skin infection), bronchopneumonia (lung infection), sepsis (a severe whole body response to infection), encephalitis (brain infection), infection of your cornea, scarring of your eye and loss of vision. […] Rarely, death may occur.
- #4 Mpox and Lessons Learned in the Light of the Recent Outbreak: A Narrative Reviewhttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11512351/
Severe complications and systemic manifestations were more common in people with a CD4 cell count 100 cells/L than in those with 300 cells/L, while death was observed in people with CD4 counts of 200 cells/L and with a high HIV viral load. […] Mpox severity was also related to poor HIV continuum of care outcomes and low CD4+ cell counts, while increased mortality was reported in PLWH with CD4+ counts 50 cells/L. […] In one study, the case fatality rates of mpox disease were 9.4% and 20.8% overall and in HIV-positive cases, respectively, demonstrating that HIV infection is associated with a higher risk of contracting and dying from mpox. […] Furthermore, a cohort of PLWH and mpox, which predominantly included individuals with advanced or uncontrolled HIV infection, showed that this population was significantly more likely to experience severe mpox manifestations and prolonged disease compared with those without HIV.
- #5 Mpox and Lessons Learned in the Light of the Recent Outbreak: A Narrative Reviewhttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11512351/
On the contrary, other studies showed that there was no significant difference in disease severity and presentation between groups with and without HIV, especially for those with well-controlled HIV infection, suggesting that HIV status itself may not be a risk factor for mpox severity, but an indicator for increased sexual risk behaviors and, therefore, mpox transmission. […] Healthcare providers and public health stakeholders should address the vulnerabilities of PLWH and prioritize early detection, prompt treatment initiation and comprehensive care in order to improve the outcomes of mpox disease in this population.
- #6 Mpox Therapy Predicted to Reduce Symptom Duration by 6 Dayshttps://www.contagionlive.com/view/mpox-therapy-predicted-to-reduce-symptom-duration-by-6-days
According to a new modeling study, the antiviral tecovirimat (TPOXX) was predicted to shorten the duration of mpox symptoms formerly known as monkeypox by about 6 days. […] The study suggests that tecovirimat, developed by SIGA Technologies, has the potential to significantly reduce the duration of mpox symptoms by approximately 6 days. […] These new data are among the first to support the use of tecovirimat as a post-exposure preventative treatment.
- #7 Predicting vaccine effectiveness for mpox | Nature Communicationshttps://www.nature.com/articles/s41467-024-48180-w
The Modified Vaccinia Ankara vaccine developed by Bavarian Nordic (MVA-BN) was widely deployed to prevent mpox during the 2022 global outbreak. […] However, no validated correlate of protection after vaccination has been identified. […] We observe a significant correlation between vaccine effectiveness and vaccinia-binding antibody titers, consistent with the existing assumption that antibody levels may be a correlate of protection. […] We find that delaying the second dose of MVA-BN vaccination will provide more durable protection and may be optimal in an outbreak with limited vaccine stock. […] Although further work is required to validate this correlate, this study provides a quantitative evidence-based approach for using antibody measurements to predict the effectiveness of mpox vaccination.
- #8 Predicting vaccine effectiveness for mpox | Nature Communicationshttps://www.nature.com/articles/s41467-024-48180-w
Analysis of case data during the 2022 global outbreak indicates that the MVA-BN vaccine is effective for prevention of mpox, and affirms the decisions to use these vaccines during the outbreaks. […] Firstly, how does MVA-BN effectiveness compare with the protection conferred by the live replicating smallpox vaccines, and how many doses are required? […] Further, is the protection from MVA-BN vaccination expected to be durable, and will further booster doses be required to confer durable protection against mpox and protect individuals in potential future outbreaks? […] We predict the durability of protection after vaccination and the impact of dose spacing. […] Our analysis predicts vaccination with one dose of MVA-BN will have an effectiveness of 64.8% (CI:47.876.9) at two years post-vaccination. […] A two-dose regimen on a 4-week schedule is anticipated to still provide 71.8% (CI:5880.8) effectiveness from mpox infection at two years. […] Together this analysis predicts long-term protection against mpox after one, and especially two doses of MVA-BN vaccination.
- #9https://www.gov.uk/government/publications/hairs-risk-assessment-monkeypox/qualitative-assessment-of-the-risk-to-the-uk-human-population-of-monkeypox-infection-in-a-canine-feline-mustelid-lagomorph-or-rodent-uk-pet
Probability of infection for general population: Very low. […] Probability of infection for individuals interacting with infected pets (notably rodents) and their contaminated environments: Moderate to high. […] Impact: Low (for general population) to moderate (for individuals interacting with infected pets (notably rodents) and their contaminated environments). […] The probability of human infection with MPXV in the general UK population is considered very low. […] For naive individuals interacting with infected pets (notably rodents) and their contaminated environments, the probability would be considered moderate to high. […] The impact of mpox infection in a canine, feline, mustelid, lagomorph or rodent UK pet on human health in the UK is considered low to moderate.