Migotanie przedsionków
Epidemiologia
Migotanie przedsionków (AF) jest najczęstszą utrwaloną arytmią serca, której globalne rozpowszechnienie wzrosło z 33,5 mln w 2010 r. do ponad 59 mln w 2019 r. Częstość występowania AF w populacji ogólnej wynosi około 1-2%, jednak rośnie znacząco z wiekiem: 0,12-0,16% u osób <49 lat, 3,7-4,2% w wieku 60-70 lat oraz 10-17% u pacjentów ≥80 lat. Występuje częściej u mężczyzn (stosunek 1,2:1), choć kobiety stanowią większą część chorych ze względu na dłuższe przeżycie. Czynniki ryzyka dzielą się na niemodyfikowalne (wiek, płeć, predyspozycje genetyczne) oraz modyfikowalne, wśród których najważniejsze to nadciśnienie tętnicze, otyłość (każdy wzrost BMI o 1 kg/m² zwiększa ryzyko AF o 4,7%), choroba wieńcowa, niewydolność serca, cukrzyca typu 2, obturacyjny bezdech senny i choroby nerek. Epidemiologia AF wykazuje zróżnicowanie geograficzne i etniczne, z niższą częstością u osób rasy czarnej i azjatyckiej mimo wyższego obciążenia czynnikami ryzyka (tzw. paradoks AF).
- Migotanie przedsionków – Epidemiologia
- Globalne rozpowszechnienie AF
- Różnice demograficzne w występowaniu AF
- Zachorowalność na AF
- Czynniki ryzyka migotania przedsionków
- Różnorodość geograficzna AF
- Obciążenie systemów opieki zdrowotnej
- Powikłania i śmiertelność związane z AF
- Strategie wykrywania i monitorowania AF
- Wyzwania i perspektywy na przyszłość
- Kolejne rozdziały
Migotanie przedsionków – Epidemiologia
Migotanie przedsionków (AF) jest najczęstszą utrwaloną arytmią serca spotykaną w praktyce klinicznej. Stanowi poważny problem zdrowia publicznego i jest przyczyną znaczących kosztów opieki zdrowotnej w krajach zachodnich.12 W ostatnich latach obserwuje się dramatyczny wzrost częstości występowania AF na całym świecie, co pozwala określić tę chorobę mianem epidemii chorób sercowo-naczyniowych XXI wieku.3
Globalne rozpowszechnienie AF
Badanie Global Burden of Disease (GBD) z 2019 roku wykazało, że ponad 59 milionów osób na świecie żyje z migotaniem przedsionków. Liczba ta znacząco wzrosła od 2010 roku, kiedy szacowano ją na 33,5 miliona.45 Rzeczywista częstość występowania AF jest prawdopodobnie wyższa, ponieważ u wielu osób AF pozostaje niezdiagnozowane do momentu wystąpienia objawów lub udaru niedokrwiennego.6 Szacuje się, że około 25% przypadków AF przebiega bezobjawowo, co może prowadzić do niedoszacowania rzeczywistej częstości występowania choroby.7
Obecne dane sugerują, że częstość występowania AF w populacji ogólnej wynosi około 1-2%, jednak wartość ta znacząco rośnie wraz z wiekiem.8 Według najnowszych badań w Europie rzeczywista częstość występowania AF u dorosłych jest ponad dwukrotnie wyższa niż raportowano zaledwie dekadę wcześniej, wahając się od 1,9% we Włoszech, Islandii i Anglii do 2,3% w Niemczech i 2,9% w Szwecji.9
Różnice demograficzne w występowaniu AF
Częstość występowania AF różni się znacząco w zależności od wieku, płci i rasy. Choroba występuje u 0,12-0,16% osób poniżej 49 roku życia, u 3,7-4,2% osób w wieku 60-70 lat oraz u 10-17% osób w wieku 80 lat lub starszych.10 W badaniu ATRIA (Anticoagulation and Risk Factors In Atrial Fibrillation) stwierdzono ogólne rozpowszechnienie AF na poziomie 0,9% w USA, które systematycznie wzrastało do 3-5% u osób powyżej 65 roku życia i do ponad 10% u osób powyżej 80 roku życia.11
AF występuje częściej u mężczyzn niż u kobiet, ze stosunkiem płci męskiej do żeńskiej wynoszącym 1,2:1.12 Mimo to, ze względu na dłuższe przeżycie, kobiety stanowią większą część pacjentów z AF.13 Badania epidemiologiczne wykazują również różnice etniczne – częstość występowania AF jest niższa u osób rasy czarnej i azjatyckiej w porównaniu z osobami rasy białej, pomimo wyższego obciążenia czynnikami ryzyka u osób rasy czarnej (tzw. paradoks AF).1415
Zachorowalność na AF
Zapadalność na AF w Europie w ostatniej dekadzie szacuje się na poziomie od 0,23 na 1000 osobolat w Islandii do 0,41 w Niemczech i 0,9 w Szkocji.16 Chociaż sama zapadalność pozostaje względnie stabilna w czasie (około 28 na 1000 osobolat), to ogólna częstość występowania AF rośnie z powodu zmieniającej się demografii populacji (np. wzrost z 41 przypadków na 1000 w 1993 roku do 85 przypadków na 1000 w 2007 roku).17
W badaniu przeprowadzonym w Korei Południowej zaobserwowano, że zapadalność na AF wzrosła ze 184 na 100 000 osobolat w 2013 roku do 275 na 100 000 osobolat w 2022 roku, co oznacza 1,5-krotny wzrost w ciągu 10 lat.18 Prognozy sugerują, że liczba dorosłych z AF może osiągnąć 5,6-12,1 miliona do 2050 roku w samych Stanach Zjednoczonych.19
Czynniki ryzyka migotania przedsionków
Czynniki ryzyka AF można podzielić na niemodyfikowalne i modyfikowalne. Do niemodyfikowalnych należy wiek, płeć i predyspozycje genetyczne. Ryzyko zachorowania na AF rośnie znacząco z wiekiem, a dożywotnie ryzyko wynosi około 33% po 45 roku życia.2021
Do modyfikowalnych czynników ryzyka należą:2223
- Nadciśnienie tętnicze – największy populacyjny czynnik ryzyka AF
- Choroba wieńcowa
- Niewydolność serca
- Wady zastawkowe serca (szczególnie reumatyczne)
- Cukrzyca typu 2
- Otyłość – drugi po nadciśnieniu czynnik ryzyka AF
- Brak aktywności fizycznej
- Obturacyjny bezdech senny
- Choroba przewlekła nerek
Badanie Womens Health Study wykazało, że na każdy wzrost BMI o 1 kg/m², ryzyko rozwoju AF zwiększa się o 4,7%.26 W krajach rozwijających się, takich jak kraje Afryki Subsaharyjskiej, reumatyczna choroba serca jest znacznie częstszą przyczyną AF niż w Ameryce Północnej czy Europie, co prowadzi do występowania AF u młodszych pacjentów.27
Różnorodość geograficzna AF
Rozpowszechnienie AF wykazuje znaczne różnice geograficzne. Australia, Europa i USA mają najwyższy raportowany wskaźnik częstości występowania AF (około 1% populacji dorosłych), podczas gdy w krajach o niskim i średnim dochodzie częstość występowania AF jest prawdopodobnie niedoszacowana.28 W badaniu przeprowadzonym w północno-wschodnich Chinach w latach 2017-2019 ogólne rozpowszechnienie AF wynosiło 1,1%, przy czym występowało częściej u mężczyzn niż u kobiet (1,5% vs 0,9%).29
W Afryce Subsaharyjskiej częstość występowania AF jest obecnie niższa niż w innych regionach, ale przewiduje się, że do 2050 roku będzie ona większa niż w jakimkolwiek innym regionie świata.30 Badania przeprowadzone w wiejskich Indiach sugerują częstość występowania AF na poziomie 5,1%, co jest znacznie wyższe niż wcześniej raportowano w Indiach i podobne do szacunków z Ameryki Północnej i Europy.31
Obciążenie systemów opieki zdrowotnej
AF stanowi znaczące obciążenie dla systemów opieki zdrowotnej. W 2021 roku w USA migotanie przedsionków zostało wymienione na 232 030 aktach zgonu i było bezpośrednią przyczyną śmierci w 28 037 przypadkach.32 Ponad 454 000 hospitalizacji rocznie w USA ma AF jako główne rozpoznanie.33
W Kanadzie w roku fiskalnym 2007-2008 AF było przyczyną 8815 zabiegów jednodniowych, 76 964 wizyt na oddziałach ratunkowych i 64 214 przyjęć do opieki doraźnej (25 892 z AF jako głównym rozpoznaniem i 38 222 z AF jako współistniejącym rozpoznaniem).34 Roczny bezpośredni koszt opieki nad pacjentami z AF w Kanadzie, dostosowany do dolarów kanadyjskich z 2020 roku, wynosił 956 milionów: 66 milionów na wizyty na oddziałach ratunkowych z AF jako głównym rozpoznaniem i 20 milionów z współistniejącym AF; 204 miliony na hospitalizacje z AF jako głównym rozpoznaniem i 634 miliony z współistniejącym AF; oraz 32 miliony na procedury jednodniowe związane z AF.35
W Wielkiej Brytanii badanie wykazało, że bezpośredni koszt leczenia AF wzrósł z 0,6-1,2% całkowitego budżetu NHS (National Health Service) w 1995 roku do 0,9-2,4% w 2000 roku.36
Powikłania i śmiertelność związane z AF
AF jest niezależnie związane z 1,5-4-krotnie zwiększonym ryzykiem zgonu, głównie z powodu zwiększonego ryzyka zdarzeń zakrzepowo-zatorowych i dysfunkcji komór.37 Badania na dużą skalę wykazały zwiększone ryzyko śmiertelności ogólnej i zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych, wahające się od 1,3 do 1,8 razy u mężczyzn i od 1,9 do 2,8 razy u kobiet.38
Udar zakrzepowo-zatorowy jest najpoważniejszym i najbardziej wyniszczającym powikłaniem, którego ryzyko jest zwiększone trzy do pięciu razy u pacjentów z niezastawkowym AF.39 Osoby z AF i bez antykoagulacji mają 3-5-krotnie zwiększone ryzyko udaru, które są zazwyczaj cięższe (większe wykorzystanie zasobów, długotrwała niepełnosprawność i śmiertelność) i częściej nawracają niż udary niezwiązane z AF.40 Przypisywalne ryzyko udaru związanego z AF zwiększa się wraz z wiekiem, od 1,5% u osób w wieku 50-59 lat do 23,5% u osób w wieku 80-89 lat.41
Strategie wykrywania i monitorowania AF
Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) z 2020 roku dotyczące postępowania w AF zalecają oportunistyczne badania przesiewowe w kierunku AF u osób w wieku 65 lat i starszych oraz u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. Powinno się je również rozważyć u pacjentów z bezdechem sennym. Systematyczne badania przesiewowe w kierunku AF należy rozważyć u osób w wieku 75 lat lub starszych, lub u osób z wysokim ryzykiem udaru.42
Wczesne wykrycie AF i wdrożenie odpowiedniego leczenia może zmniejszyć częstość powikłań związanych z AF.43 Ostatnia meta-analiza 4 randomizowanych badań klinicznych wykazała, że badania przesiewowe w kierunku AF były związane ze zmniejszeniem częstości udarów w porównaniu z brakiem badań przesiewowych.44
Nowoczesne rozwiązania cyfrowe, w tym urządzenia mobilne (mHealth), stanowią obiecujące narzędzia do wczesnego wykrywania AF i szybkiego wdrożenia odpowiedniego postępowania.45 Na przykład, zegarek Apple Watch umożliwia wykonanie EKG i wykrycie migotania przedsionków w dowolnym miejscu i czasie.46 Takie urządzenia powinny być częścią nowych modeli opieki opartych na zintegrowanych ścieżkach opieki nad pacjentami z AF.47
| Grupa wiekowa | Częstość występowania AF | Uwagi |
|---|---|---|
| Osoby poniżej 49 lat | 0,12-0,16% | Niska częstość występowania |
| Osoby w wieku 60-70 lat | 3,7-4,2% | Wyraźny wzrost wraz z wiekiem |
| Osoby w wieku 80+ lat | 10-17% | Znaczący wzrost w tej grupie wiekowej |
Wyzwania i perspektywy na przyszłość
W wyniku starzenia się populacji i poprawy przeżywalności osób z chorobą wieńcową, niewydolnością serca i nadciśnieniem tętniczym, przewiduje się, że wzrost częstości występowania AF będzie wykładniczy i trwały w dającej się przewidzieć przyszłości.48 Projekcje na podstawie badania GBD sugerują, że do 2030 roku AF będzie dotykać około 12,1 miliona Amerykanów, a do 2050 roku liczba osób z AF na świecie może osiągnąć 17,9 miliona.4950
Pilną potrzebą jest opracowanie strategii poprawy świadomości AF i kompleksowej jakości opieki nad pacjentami z AF.51 Kraje powinny inwestować w istniejące efektywne kosztowo programy zdrowia publicznego i interwencje kliniczne, aby zwiększyć równy dostęp do urządzeń cyfrowych w celu ułatwienia badań przesiewowych i leczenia AF.52
Przyszłe badania powinny koncentrować się na zarządzaniu czynnikami ryzyka w pierwotnej i wtórnej profilaktyce AF oraz na głównych zmianach polityki mających na celu zmniejszenie globalnego obciążenia AF.53 Potrzebne są również dodatkowe dane o wysokiej jakości na temat szerokiego wdrażania zintegrowanej opieki opartej na urządzeniach mHealth dla pacjentów z przewlekłymi chorobami, takimi jak AF.54
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.