Grzybica pachwinowa
Epidemiologia
Grzybica pachwinowa (tinea cruris) jest powszechną dermatofitozą obejmującą okolice pachwin, genitaliów, krocza i okolic okołoodbytniczych, wywoływaną głównie przez Trichophyton rubrum (77,6%) oraz T. tonsurans (14,5%). Choroba dotyka około 20-25% populacji światowej, z przewagą u mężczyzn w stosunku 3:1, szczególnie u nastolatków i dorosłych. Występuje częściej w klimatach gorących i wilgotnych oraz u osób z czynnikami ryzyka, takimi jak nadmierna potliwość, cukrzyca, osłabiony układ odpornościowy, czy kontakt ze zwierzętami zakażonymi dermatofitami. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym oraz mikologicznym zeskrobin skóry z użyciem testu KOH, co pozwala na potwierdzenie obecności grzybów i różnicowanie z innymi dermatozami. W USA w latach 2019-2023 odnotowano 2026 przypadków, co podkreśla znaczenie epidemiologiczne tej infekcji.
Epidemiologia grzybicy pachwinowej (Jock itch)
Grzybica pachwinowa (łac. tinea cruris), potocznie nazywana „świądem sportowca” (ang. jock itch), jest powszechną infekcją grzybiczą, która dotyka skórę okolic pachwinowych, genitaliów, krocza i obszarów okołoodbytniczych. Wywoływana jest przez dermatofity – patogenne grzyby, które żywią się keratyną. 123
Rozpowszechnienie globalne
Grzybice skóry, w tym grzybica pachwinowa, dotykają około 20-25% światowej populacji. 1 Tinea cruris jest drugą najczęstszą manifestacją kliniczną dermatofitoz, występującą powszechnie na całym świecie. 45 W Stanach Zjednoczonych odnotowano szacunkowo 29,4 miliona przypadków powierzchownych infekcji grzybiczych i ponad 51 milionów zgłoszonych wizyt lekarskich. 1 Według badania Fostera i wsp. z 2004 roku, dermatofitozy stanowiły około 10-20% wszystkich wizyt u dermatologów w USA w latach 1999-2002. 4 W okresie od 2005 do 2014 roku, infekcje dermatofitowe były przyczyną 4 981 444 wizyt ambulatoryjnych w Stanach Zjednoczonych. 4
W badaniu z 2024 roku, wykorzystującym dane z głównego amerykańskiego laboratorium komercyjnego (Labcorp), Zarzeka i wsp. odnotowali 2026 przypadków grzybicy pachwinowej w okresie od 1 marca 2019 do 1 marca 2023 roku. Trichophyton rubrum był najczęściej izolowanym patogenem (77,6%), a następnie T. tonsurans (14,5%). 4
Badanie z Iranu wykazało, że grzybica pachwinowa była drugą najczęstszą infekcją dermatofitową (po grzybicy ciała) w Teheranie w latach 2010-2020. 6
Czynniki geograficzne i klimatyczne
Grzybica pachwinowa występuje częściej w krajach rozwijających się i tropikalnych ze względu na wysokie temperatury i zwiększoną wilgotność. 1 Mimo globalnego rozpowszechnienia, infekcja jest znacznie powszechniejsza w gorących i wilgotnych klimatach. 478 Grzybica pachwinowa jest częściej obserwowana w krajach o gorącym lub wilgotnym klimacie. 9
Demografia i czynniki ryzyka
Tinea cruris dotyka obu płci, jednak występuje znacznie częściej u mężczyzn niż u kobiet, z przewagą 3:1. 7610 Nastolatkowie i dorośli mężczyźni stanowią większość pacjentów z grzybicą pachwinową. 111 Dotyczy to wszystkich grup wiekowych, jednak nastolatkowie i dorośli chorują częściej niż dzieci i osoby starsze. 7 U dzieci grzybica pachwinowa występuje rzadko. 5
Do osób o podwyższonym ryzyku zachorowania należą:
- Mężczyźni, szczególnie nastoletni i dorośli 113
- Kobiety z nadwagą lub noszące zbyt obcisłe ubrania/dżinsy 118
- Sportowcy, szczególnie uprawiający sporty kontaktowe, np. zapasy 119
- Osoby z osłabionym układem odpornościowym 112
- Osoby z nadmierną potliwością 32
- Osoby z cukrzycą 12
- Mężczyźni nieobrzezani 12
- Osoby mające kontakt z zakażonymi zwierzętami 11
Grzybica pachwinowa jest częstsza latem, choć może wystąpić w każdej porze roku. 3 Często pojawia się w gorącej lub ciepłej pogodzie, po okresie intensywnego pocenia się. 1314
Modele transmisji i nadzór
Mechanizmy zakażenia
Grzyby wywołujące grzybicę pachwinową rozwijają się najlepiej w ciepłych, wilgotnych środowiskach. Są zarówno wysoce zakaźne, jak i odporne, mogąc przenikać i utrzymywać się w najbardziej powierzchownych warstwach skóry. 3 Po ustanowieniu infekcji, może się ona rozprzestrzeniać, gdy zarodniki grzybów są rozsiewane na otaczającą skórę. 3
Zakażenie może być przenoszone na różne sposoby:
- Kontakt bezpośredni z zakażoną osobą, w tym kontakt seksualny 1510
- Kontakt pośredni poprzez dzielenie się ręcznikami, ubraniami czy sprzętem sportowym 815
- Samozakażenie z obszaru stóp (tinea pedis) na obszar pachwinowy, ponieważ te dwie infekcje często współistnieją 813
Grzyb wywołujący grzybicę pachwinową jest bardzo zakaźny. Jock itch zawdzięcza swoją nazwę temu, jak łatwo rozprzestrzenia się w miejscach takich jak szatnie, gdzie dzielone są przedmioty osobiste i powszechna jest wilgoć. 15 Grzybica pachwinowa jest zakaźna tak długo, jak długo na skórze żyją zakażone zarodniki grzyba. 15
Nadzór i diagnostyka
Grzybicę pachwinową należy rozważyć w przypadku asymetrycznej, łuszczącej się wysypki w pachwinie i potwierdzić badaniem mikologicznym zeskrobin skóry. 7 Dokładne rozpoznanie wymaga próbki pobranej z postępujących granic zmian do badania z wodorotlenkiem potasu (KOH). 8
Grzybica pachwinowa jest diagnozowana poprzez badanie fizykalne skóry objętej zmianami. 14 Może być również zdiagnozowana pod mikroskopem za pomocą testu KOH, który pomaga wyizolować grzyb z innych komórek w zeskrobinach skóry. 3
Precyzyjna diagnoza jest niezbędna ze względu na różne przyczyny i potrzeby leczenia tych stanów. Jeśli występuje uporczywe swędzenie, znaczące zmiany skórne lub inne problemy zdrowotne, należy zasięgnąć porady lekarskiej. 16
Nowe zagrożenia w nadzorze epidemiologicznym
Pracownicy służby zdrowia powinni zwracać uwagę na nowe i wysoce zakaźne formy grzybicy obręczy lub grzybicy pachwinowej, które pojawiają się jako potencjalne zagrożenie dla zdrowia publicznego. 1718 Oba gatunki grzybów należą do grupy wywołującej wysypki skórne, które łatwo rozprzestrzeniają się na twarzy i kończynach (grzybica), pachwinach (grzybica pachwinowa) i stopach (grzybica stóp). 17
Pracownicy służby zdrowia powinni być świadomi, że Trichophyton mentagrophytes typu VII jest najnowszym z grupy ciężkich infekcji skórnych, które dotarły do Stanów Zjednoczonych. 1718 Badacze przestrzegają, że chociaż dermatolodzy powinni zwracać uwagę na oznaki TMVII i T. indotineae u swoich pacjentów, częstość występowania pozostaje jak dotąd niska w USA. 1718
Ogólnoświatowy wzrost występowania dermatofitoz i odkrycie opornych na leczenie infekcji wywołały globalne zaniepokojenie. 1
Zapobieganie i kontrola grzybicy pachwinowej
Aby zapobiec grzybicy pachwinowej i innym infekcjom skórnym, zaleca się następujące działania profilaktyczne:
- Nie dziel się ubraniami, sprzętem sportowym ani ręcznikami z innymi osobami 1915
- Na siłowni, basenie lokalnym lub innych miejscach publicznych (w tym pod prysznicem) zawsze noś klapki lub sandały 19
- Dokładnie myj się mydłem i szamponem po każdym sporcie wymagającym kontaktu skóra-skóra 19
- Unikaj zbyt obcisłej odzieży, zmieniaj skarpetki i bieliznę co najmniej raz dziennie 1910
- Utrzymuj skórę w czystości i suchości, zawsze dokładnie osuszaj się po kąpieli 20
- Jeśli masz grzybicę stóp, najpierw zakładaj skarpetki, a potem bieliznę, aby infekcja nie rozprzestrzeniła się na inne części ciała 20
- Zabierz zwierzę do weterynarza, jeśli ma łysiejące miejsca lub wysypkę, co może być oznaką infekcji grzybiczej 20
- Natychmiast lecz i kontroluj infekcję grzybicy stóp, aby zapobiec jej rozprzestrzenianiu się na inne okolice 10
- Utrzymuj obszar pachwinowy w suchości; grzybica pachwinowa będzie goić się szybciej, jeśli ten obszar będzie suchy 21
Jeśli ty lub ktoś z twojej rodziny ma objawy grzybicy, upewnij się, że jest natychmiast leczony. W przeciwnym razie infekcja może się rozprzestrzeniać. 20 Jeśli masz grzybicę, upewnij się, że stosujesz leczenie przez sugerowany czas. Ważne jest ukończenie pełnego cyklu leczenia. 20
Można podjąć kroki w celu ograniczenia rozwoju i rozprzestrzeniania się infekcji, ale interwencja jest kluczowa, ponieważ infekcja nie ustąpi sama. 8
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.