Adrenoleukodystrofia
Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Adrenoleukodystrofia (ALD) to rzadkie, dziedziczne zaburzenie peroksysomalne spowodowane mutacjami w genie ABCD1, prowadzące do akumulacji bardzo długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (VLCFA) i uszkodzenia mieliny w ośrodkowym układzie nerwowym oraz niewydolności nadnerczy. Choroba manifestuje się w różnych formach, w tym dziecięcą mózgową ALD (CALD), adrenomieloneuropatią (AMN) i chorobą Addisona. Diagnostyka opiera się na badaniach biochemicznych i genetycznych, a kluczowe jest regularne monitorowanie progresji za pomocą rezonansu magnetycznego (MRI) mózgu co 6-12 miesięcy, co pozwala na wczesne wykrycie zmian w istocie białej przed pojawieniem się objawów klinicznych. Niewydolność nadnerczy, występująca u wielu pacjentów, wymaga stałego monitorowania i leczenia zastępczego kortykosteroidami (glikokortykoidami i mineralokortykoidami), co jest niezbędne do zapobiegania zagrażającym życiu powikłaniom. Kompleksowa opieka nad pacjentem z ALD wymaga interdyscyplinarnego zespołu specjalistów, w tym endokrynologów, neurologów, genetyków, psychologów oraz zespołów rehabilitacyjnych i wsparcia psychospołecznego.
Wprowadzenie do adrenoleukodystrofii
Adrenoleukodystrofia (ALD) to rzadkie genetyczne zaburzenie peroksysomalne charakteryzujące się nieprawidłowym metabolizmem bardzo długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (VLCFA) spowodowane mutacjami w genie ABCD1. Choroba ta dotyka około 1 na 17 000 osób, prowadząc do postępującej dysfunkcji neurologicznej i niewydolności nadnerczy. W Polsce choroba ta znana jest pod nazwą adrenoleukodystrofia.12
ALD powoduje gromadzenie szkodliwych kwasów tłuszczowych we krwi, co skutkuje uszkodzeniem mieliny w mózgu i rdzeniu kręgowym, a także nadnerczy. Mielina stanowi osłonkę wokół nerwów, a układ nerwowy potrzebuje jej do prawidłowego funkcjonowania. Choroba może przyjmować różne formy, w tym dziecięcą mózgową adrenoleukodystrofię (CALD), adrenomieloneuropatię (AMN) i chorobę Addisona.34
Chociaż nie istnieje całkowite wyleczenie ALD, dostępne są różne metody leczenia, które mogą znacząco wpłynąć na przebieg choroby. Wczesna diagnostyka i leczenie mają kluczowe znaczenie dla zwiększenia szans na spowolnienie progresji CALD.5
Opieka pielęgnacyjna w adrenoleukodystrofii
Opieka pielęgnacyjna nad pacjentami z adrenoleukodystrofią stanowi unikalne wyzwanie dla personelu medycznego. Wyniszczające następstwa choroby mają głęboki wpływ na rozwój fizyczny, psychospołeczny i poznawczy dzieci. Podejście pielęgniarskie skupia się na ułatwianiu dzieciom adaptacji do stresorów związanych z postępującą chorobą i hospitalizacją.6
W przypadku opieki nad pacjentami z ALD kluczowe znaczenie ma wielodyscyplinarne podejście, które uwzględnia zarówno aspekty medyczne, jak i psychospołeczne. Zespół pielęgniarski współpracuje z lekarzami różnych specjalności, aby zapewnić kompleksową opiekę dostosowaną do indywidualnych potrzeb pacjenta.7
Tworzenie zespołu opieki
Aby skutecznie zarządzać zdrowiem dziecka z ALD i monitorować potencjalną progresję do mózgowej adrenoleukodystrofii, rodziny mogą zdecydować się na współpracę z wyselekcjonowaną grupą specjalistów opieki zdrowotnej (określaną również jako zespół opieki). Rodzice mogą pomóc przejąć kontrolę nad doświadczeniem dziecka z ALD, tworząc plan, który działa dla nich i ich rodziny.8
Zespół opieki nad pacjentem z ALD powinien obejmować co najmniej endokrynologów, neurologów, genetyków i psychologów. Ze względu na różnorodne potrzeby pacjentów z adrenoleukodystrofią, zalecane jest podejście interdyscyplinarne:9
- Neurolog lub specjalista ALD będzie monitorował dziecko pod kątem mózgowej ALD poprzez regularne badania rezonansu magnetycznego (MRI)
- Pediatra, pielęgniarki, pracownicy socjalni i inni pracownicy służby zdrowia mogą być również częścią zespołu opieki
- W przypadku problemów z poruszaniem się, pacjent może zostać skierowany do fizjoterapeuty
- Lekarz może również zalecić współpracę z dietetykiem
Ten rozszerzony zespół opieki może zapewniać tzw. opiekę paliatywną, czyli rodzaj opieki wspomagającej dla osób z przewlekłą chorobą, niezależnie od stadium czy prognozy. Zespół ten może pomóc w łączeniu rodziny z zasobami i dalszą edukacją, gdy jest to potrzebne.11
Plan leczenia dla pacjentów z ALD
Posiadanie planu leczenia jest ważne, aby zapewnić pacjentowi jak najlepszą opiekę. ALD jest rzadką chorobą, a wielu lekarzy i klinicystów może nie być z nią zaznajomionych. Dysponowanie łatwo dostępnymi informacjami, które można im przekazać, może poprawić opiekę zdrowotną. Plan leczenia jest również dobrym sposobem na aktualizowanie zmian w progresji choroby i niezbędnej opiece.12
Plan leczenia powinien być udostępniany personelowi medycznemu, aby zapewnić, że są oni na bieżąco z aktualnymi lekami i terapiami. Kopia powinna być również dostępna dla personelu pogotowia w razie potrzeby. W przypadku dzieci, plan leczenia powinien być również udostępniany szkole lub przedszkolu – wszelkim administratorom, nauczycielom i pielęgniarkom.1314
Plan leczenia należy przeglądać i aktualizować w razie potrzeby po każdej wizycie u lekarza. ALD jest chorobą postępującą, a objawy prawdopodobnie będą się z czasem nasilać. Aktualizowanie planu i informowanie o wszelkich zmianach wszystkich zaangażowanych osób pomoże zapewnić, że pacjent nadal otrzymuje odpowiednią opiekę.15
Monitorowanie i zarządzanie ALD
Czujne monitorowanie za pomocą rezonansu magnetycznego może pomóc w identyfikacji progresji do mózgowej adrenoleukodystrofii. Mózgowa ALD to szybko postępująca, zagrażająca życiu choroba, którą należy zdiagnozować jak najwcześniej, aby pomóc zapobiec nieodwracalnemu uszkodzeniu mózgu. Obejmuje ona niszczenie osłonki mielinowej, która chroni komórki nerwowe w mózgu.16
Zmiany w istocie białej widoczne w badaniu MRI poprzedzają wystąpienie objawów, dlatego monitorowanie MRI jest kluczowe, ponieważ może wykryć progresję do mózgowej ALD zanim pojawią się jakiekolwiek objawy.17
Monitorowanie zaburzeń endokrynologicznych
Wiele osób z ALD rozwija niewydolność nadnerczy i potrzebuje regularnych badań czynności nadnerczy. Niewydolność nadnerczy można skutecznie leczyć sterydami (terapia zastępcza kortykosteroidami).18
Pacjenci z ALD powinni przechodzić standardowe monitorowanie neurologiczne przez całe dzieciństwo, które obejmuje badania krwi i badania MRI mózgu. Pozwala to klinicystom dostrzec zmiany w mózgu zanim dziecko wykaże jakiekolwiek objawy fizyczne. Umożliwia to również leczenie niewydolności nadnerczy, która może zagrażać życiu.1920
Zaburzenia czynności nadnerczy mogą być leczone sterydami (takimi jak kortyzol), jeśli nadnercza nie wytwarzają wystarczającej ilości hormonów. Wspierająca opieka i staranne monitorowanie zaburzonej czynności nadnerczy może pomóc w poprawie komfortu i jakości życia.21
Monitorowanie neurologiczne
Po zdiagnozowaniu ALD u dziecka, ważne jest, aby regularnie konsultował się z neurologiem w celu wykrycia zmian w mózgu, które są częścią choroby. Regularne monitorowanie MRI jest kluczowe dla wykrycia progresji do mózgowej ALD.22
Po diagnozie ważne jest, aby współpracować ze zintegrowanym zespołem lekarzy, w tym pediatrycznym endokrynologiem, neurologiem, specjalistą metabolicznym i genetycznym oraz zespołem transplantacyjnym, aby dokładnie monitorować i pomagać wykrywać wszelkie oznaki progresji do mózgowej ALD.23
Zintegrowany zespół opieki może oferować specjalistyczne zasoby zaprojektowane, aby pomóc w zarządzaniu ALD. Wczesna diagnoza ALD, wraz z regularnym monitorowaniem, może pomóc neurologom rozpocząć leczenie przed poważnym i nieodwracalnym uszkodzeniem mózgu.24
Metody leczenia adrenoleukodystrofii
Adrenoleukodystrofia nie ma pełnego wyleczenia. Jednak przeszczep komórek macierzystych może zatrzymać postęp ALD, jeśli zostanie wykonany, gdy po raz pierwszy pojawią się objawy neurologiczne. Lekarze skupiają się na łagodzeniu objawów i spowolnieniu postępu choroby.25
Obecnie dostępne są następujące metody leczenia ALD:2627
Leczenie hormonalne
Wiele dzieci z ALD rozwija niewydolność nadnerczy, którą można skutecznie leczyć sterydami. Niewydolność nadnerczy może zagrażać życiu bez leczenia. Ścisła obserwacja pod okiem lekarza specjalizującego się w terapii hormonalnej, czyli endokrynologa, jest pomocna.28
Terapia zastępcza kortykosteroidami może pomóc w leczeniu niewydolności nadnerczy. Pacjenci z ALD potrzebują regularnych badań czynności nadnerczy.29
Leczenie niewydolności nadnerczy polega na podawaniu hormonów zastępczych (które są niezbędne do życia). Niewydolność nadnerczy może być leczona przy zastosowaniu terapii zastępczej glikokortykoidami i mineralokortykoidami.3031
Przeszczep komórek macierzystych
Transplantacja komórek macierzystych może być opcją spowolnienia lub zatrzymania postępu adrenoleukodystrofii u dzieci, jeśli ALD zostanie zdiagnozowana i leczona wcześnie. Komórki macierzyste mogą być pobierane z szpiku kostnego poprzez przeszczep szpiku kostnego.32
Przeszczep szpiku kostnego jest jak dotąd najbardziej skuteczną metodą leczenia X-ALD. Należy jednak zauważyć, że przeszczep szpiku kostnego nie był skuteczny u pacjentów z zaawansowanym zajęciem neurologicznym, ale tylko u pacjentów we wcześniejszych stadiach choroby.33
W przypadku chłopców, u których rozwija się zaawansowana postać mózgowej ALD, ważny będzie również wkład specjalistycznych zespołów opieki nad objawami lub opieki paliatywnej.34
Terapia genowa
Identyfikacja genu, który ulega mutacji w X-ALD, stanowi duży krok naprzód w badaniach nad tą chorobą. Możliwa staje się terapia genowa, która jest metodą zastąpienia wadliwego genu funkcjonalną kopią. Ten rodzaj terapii jest obecnie badany na modelach zwierzęcych X-ALD.35
Matki pacjentów mówiły również o swojej nadziei na nową alternatywę leczenia w stosunku do HSCT (przeszczepu krwiotwórczych komórek macierzystych). Terapia genowa z użyciem wektorów lentiwirusowych dla ALD wykazała bezpieczeństwo i skuteczność i oczekuje się, że będzie wykorzystywana w przyszłości.36
Stanford Medicine Children’s Health jest jednym z tylko czterech ośrodków w USA, które oferują terapię genową dla ALD.37
Leczenie wspomagające
Lekarze mogą przepisać leki pomagające w objawach takich jak napady padaczkowe czy sztywność mięśni. Inne leczenie wspomagające obejmuje:38
- Fizjoterapię
- Wsparcie psychologiczne
- Edukację specjalną
Fizjoterapia może pomóc złagodzić skurcze mięśni i zmniejszyć sztywność mięśni. Lekarz może zalecić wózki inwalidzkie i inne urządzenia do poruszania się, jeśli jest to konieczne.40
Inne leczenie obejmuje leki, które pomagają łagodzić objawy, takie jak sztywność i napady padaczkowe, oraz fizjoterapię, która może pomóc złagodzić skurcze mięśni i zmniejszyć sztywność mięśni.41
Specjalistyczna opieka pielęgnacyjna
Opieka nad dzieckiem z ALD
Diagnoza rzadkiej choroby jest często szokująca i oznacza wprowadzenie zmian w życiu. Diagnoza adrenoleukodystrofii (ALD) nie jest wyjątkiem. Ponieważ ta choroba zwykle dotyka dzieci, rodzice również muszą wprowadzić zmiany w swoim życiu.42
Istnieje kilka rzeczy, o których należy stale pamiętać, wychowując dziecko z ALD, aby zapewnić jak najlepsze przygotowanie do przyszłości:43
- Rodzice powinni edukować się na temat samej choroby, w tym objawów i progresji
- Powinni być świadomi opcji leczenia
- Powinni być świadomi wszelkich usług lub urządzeń, których ich dzieci mogą potrzebować, takich jak wózki inwalidzkie, ortezy lub inne urządzenia adaptacyjne
- Należy nosić urządzenie alarmowe w nagłych przypadkach, ponieważ wielu pracowników medycznych nie jest świadomych ALD
Jeśli chodzi o edukację, ważne jest, aby przekazać wszelkie informacje szkole dziecka, aby była jak najlepiej przygotowana do radzenia sobie z wszelkimi możliwościami. Obejmuje to informacje medyczne, leczenie, skutki uboczne i wszelkie leki, które muszą być podawane w godzinach szkolnych. Mogą być również niezbędne specjalne usługi, takie jak winda lub specjalny plan edukacyjny.46
Dzieci z ALD mogą nie być w stanie w pełni uczestniczyć w zajęciach, zwłaszcza w wychowaniu fizycznym, dlatego należy porozmawiać z lekarzem o najlepszym planie dla szkoły.47
Wsparcie dla opiekunów
Opieka jest wymagającym zadaniem niezależnie od zaburzenia osoby. Ale w przypadku rzadkich chorób, takich jak adrenoleukodystrofia (ALD), może być szczególnie wymagająca, biorąc pod uwagę specyficzne typy tej choroby i szeroki zakres objawów.48
Oto kilka wskazówek dla rodziny i przyjaciół, którzy wspierają opiekunów ALD, pomagając upewnić się, że nie są oni wyczerpani lub przeciążeni:49
- Stresująca natura opieki oznacza, że opiekunowie mogą nie zawsze być w stanie wyjaśnić chorobę osobom wokół nich
- Opiekunowie, czy to członkowie rodziny, czy profesjonaliści, mogą wahać się przed proszeniem o pomoc
- Słowo wsparcia może również mieć duże znaczenie w łagodzeniu obaw opiekuna
- Możesz również zasugerować grupy wsparcia ALD, do których mogą dołączyć
Biorąc pod uwagę napięte harmonogramy i stałą uwagę, jakiej potrzebują pacjenci, opiekunowie mogą nie zawsze być w stanie spędzać czas z przyjaciółmi i rodziną. W zależności od zadania mogą oni potrzebować odłożyć już podjęte zobowiązania, skrócić rozmowy lub być poza zasięgiem przez dłuższe okresy czasu.52
Ciągła uwaga poświęcana osobom z przewlekłą chorobą może być męcząca dla każdego, tym bardziej dla podstawowych opiekunów, którzy są stale na służbie. Należy obserwować bardziej powszechne oznaki depresji, zanim przekształcą się one w coś poważniejszego.53
Koordynacja opieki
Opieka nad pacjentami z ALD wymaga wkładu wielu różnych specjalistów opieki zdrowotnej. Pacjenci z ALD są prowadzeni w klinice dziedzicznych zaburzeń metabolicznych przez specjalistów medycyny metabolicznej. Ważny będzie wkład zespołów endokrynologicznych w monitorowanie i leczenie niewydolności nadnerczy. Zespoły neurologiczne zapewnią wkład dla tych, którzy mają problemy z cALD i (później w życiu) z adrenomieloneuropatią.54
Ze względu na wiele narządów dotkniętych chorobą i różnorodne potrzeby pacjentów z adrenoleukodystrofią, zaleca się podejście interdyscyplinarne. Zespół opieki zdrowotnej powinien obejmować co najmniej endokrynologów, neurologów, genetyków i psychologów.55
Zapewnienie opieki skoncentrowanej na pacjencie dla osób z adrenoleukodystrofią wymaga wspólnego wysiłku pracowników służby zdrowia, w tym lekarzy, zaawansowanych praktyków, pielęgniarek i farmaceutów. Skuteczna komunikacja interdyscyplinarna sprzyja środowisku współpracy, w którym informacje są udostępniane, pytania są zachęcane, a obawy są szybko rozwiązywane. Koordynacja opieki jest kluczowa w zapewnieniu bezproblemowej i wydajnej opieki nad pacjentem.56
W przypadku opieki nad dziećmi z ALD i ich rodzinami wymagany jest zespół wsparcia, w tym pediatrzy, doradcy genetyczni, specjaliści metaboliczni i neurologowie.57
Jakość życia i wsparcie dla pacjentów
Jakość życia ma ogromne znaczenie dla pacjentów z tak ograniczonym czasem życia. Opieka medyczna musi być zindywidualizowana dla pacjentów z ALD w sposób, który poprawi ich jakość życia, skupiając się na poradnictwie, zarządzaniu zachowaniem i interwencjach mających na celu rozwiązanie trudności komunikacyjnych i wzmocnienie relacji społecznych.58
Rozumienie progresji choroby
Zrozumienie progresji choroby w ALD jest niezbędne dla skutecznego wsparcia pacjenta. Opracowanie odpowiednich strategii opieki i leczenia postępujących objawów jest niezbędne do utrzymania jakości życia pacjenta.59
Dlatego lekarze i pielęgniarki powinni pomagać pacjentom w utrzymywaniu przyjaźni i wspieraniu ich codziennego życia. Nowi pracownicy służby zdrowia muszą w pełni zrozumieć szybką progresję choroby i jej wpływ na zdrowie psychiczne pacjentów.60
Ustalenia tego badania sugerują, że członkowie rodziny pacjentów z ALD są dotknięci obciążeniem opieki i życiem społecznym. Progresja choroby wymaga różnych rodzajów opieki, w tym odsysania, karmienia przez rurki i przemieszczania, zwłaszcza u nastolatków z mózgową ALD. Dlatego dostosowanie ról rodzinnych może być konieczne, aby rozwiązać zwiększone obciążenie opieką.61
Systemy wsparcia
Wraz z postępem ALD pacjenci korzystają z różnorodnego wsparcia oprócz hospitalizacji, w tym usług dziennych, placówek mieszkalnych i domowej opieki pielęgniarskiej. Jednak stało się jasne, że istniały wyzwania w ocenie tych usług, szczególnie w koordynowaniu ich wykorzystania.62
Szkoły odgrywają kluczową rolę we wspieraniu dzieci z ALD. Matki chciały współpracować ze szkołą i nauczycielami, aby ich dzieci czuły się komfortowo. Warto zauważyć, że niektóre szkoły dostosowywały się do dzieci z niepełnosprawnościami, dodając poręcze i tworząc fora dyskusyjne. Jednak matki obawiały się, że ich dzieci będą dotknięte wszelkimi problemami ze szkołą i odpowiednio dostosowywały swoje interakcje ze szkołą.63
Zapewnienie wsparcia pacjentom i członkom rodziny jest wymagane po zdiagnozowaniu ALD. Oprócz zajęcia się objawami, należy wziąć pod uwagę wsparcie w codziennym życiu i obciążenie opieką. Ponadto istnieje kilka wyzwań i możliwości poprawy systemów leczenia i wsparcia. Dlatego łączenie odpowiednich osób wspierających i systemów wsparcia zgodnie z postępującymi i dziedzicznymi cechami ALD jest kluczowe.64
Rola rodziny i edukacji
Kiedy dziecko ma rzadką chorobę, taką jak adrenoleukodystrofia, wpływa to na całą rodzinę. Dlatego Centrum Terapii Rzadkich Chorób (CRDT) w UPMC Children’s Hospital of Pittsburgh traktuje rodziców jako partnerów w opiece nad ALD ich dziecka.65
W CRDT każde dziecko zdiagnozowane z rzadką chorobą otrzymuje dostosowany plan leczenia i opiekę skoncentrowaną na rodzinie. Zespół będzie rozmawiał z rodzicami o tym, jak mogą opiekować się swoim dzieckiem w domu. Na koniec wizyty rodziny będą miały plan opieki ALD dostosowany do potrzeb ich dziecka.66
Plan leczenia dziecka powinien być również udostępniany szkole lub przedszkolu. Wszelcy administratorzy, nauczyciele i pielęgniarki powinni mieć kopię planu. Zapewni to, że wiedzą, jakiej opieki mogą potrzebować zapewnić w ciągu dnia, i co zrobić w przypadku jakichkolwiek problemów związanych z chorobą lub leczeniem.67
Aktualne wyzwania i przyszłość leczenia
Wyzwania w zarządzaniu ALD/AMN obejmują rozwiązywanie obciążeń emocjonalnych, takich jak stres opiekuna i poczucie winy genetycznej, oraz poprawę dostępu do specjalistycznej opieki. Przyszłe badania są kluczowe dla zrozumienia dorosłego ALD/AMN, w tym biomarkerów i zaawansowanych technik obrazowania dla lepszej stratyfikacji ryzyka i wyników leczenia.68
Opracowanie interwencji specyficznych dla choroby i rozszerzenie opcji terapeutycznych poprawi jakość życia dotkniętych osób. Dodatkowo, neurolodzy muszą pozostać zaznajomieni z pojawiającymi się terapiami i badaniami klinicznymi, aby oferować kompleksową, multidyscyplinarną opiekę.69
Adrenoleukodystrofia jest poważnym schorzeniem. Może powodować poważne niepełnosprawności neurologiczne i może prowadzić do śmierci. Opieka wspierająca może pomóc zapewnić ulgę w objawach. Leczenie często koncentruje się na łagodzeniu objawów, a nie na leczeniu choroby. Przyszłe badania mogą dalej poszukiwać lepszych, bardziej skutecznych opcji leczenia dla osób z tą chorobą.70
Matki również mówiły o swoich nadziejach na nową alternatywę leczenia w stosunku do HSCT. Terapia genowa z użyciem wektorów lentiwirusowych dla ALD wykazała bezpieczeństwo i skuteczność i oczekuje się, że będzie wykorzystywana w przyszłości.71
Znaczenie wczesnej interwencji
Wczesna interwencja może oferować najlepszą szansę na skuteczne leczenie. Jeśli zauważysz oznaki u swojego dziecka, w tym zmiany behawioralne lub poznawcze, porozmawiaj z lekarzem. Im wcześniej rozpocznie się leczenie ALD, tym lepsze szanse na spowolnienie choroby.72
Dzieci, które otrzymują wczesne i ciągłe leczenie X-ALD, mogą mieć lepsze wyniki zdrowotne niż te, które go nie otrzymują. Wczesny przeszczep komórek macierzystych może pomóc zapobiec problemom u dzieci z objawami ze strony układu nerwowego. Leczenie działa najlepiej, jeśli jest podawane, gdy zmiany dopiero zaczynają się w mózgu, zanim stanie się to rozległe i zaczną się objawy ze strony układu nerwowego.73
Jest to szczególnie ważne w kontekście rzadkości choroby. ALD jest rzadką chorobą, a wielu lekarzy i klinicystów może nie być z nią zaznajomionych. Posiadanie łatwo dostępnych informacji, które można im przekazać, może poprawić opiekę zdrowotną dla pacjenta.74
Badania przesiewowe noworodków
Jeśli badanie krwi wykaże, że niemowlę ma ALD, lekarz omówi, jak utrzymać je w zdrowiu. Zazwyczaj obejmuje to okresowe monitorowanie niewydolności nadnerczy za pomocą badania krwi i wykonywanie badania rezonansu magnetycznego (MRI) co 6 do 12 miesięcy w celu wykrycia zmian związanych z chorobą mózgową dzieciństwa.75
X-ALD to choroba genetyczna, którą niemowlęta zwykle dziedziczą po biologicznej matce. Ważne jest, aby porozmawiać z lekarzem o tym, które leczenie jest najlepsze dla niemowlęcia. Celem leczenia jest zapobieganie problemom zdrowotnym spowodowanym przez tę chorobę.76
Standardowe leczenie to przeszczep komórek macierzystych krwi, ale wyniki zależą od wczesnego wykrycia choroby. Z tego powodu przeprowadza się badania przesiewowe noworodków. Terapia genowa jest również badana w przypadku mózgowej postaci ALD.77
Dobra wiadomość jest taka, że istnieją metody leczenia CALD, w tym nowa terapia genowa, które mogą zatrzymać spadek funkcji mózgu w CALD i pozwolić dzieciom prosperować, jeśli zostaną podane wystarczająco wcześnie. Wiele stanów teraz włącza ALD do rutynowych badań przesiewowych noworodków lub wkrótce rozpocznie, co pozwala na wykrycie i leczenie choroby wcześnie.78
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.