Leki w grupie
„szczepionka polisacharydowa”

Szczepionki polisacharydowe to preparaty immunologiczne, których działanie opiera się na wykorzystaniu oczyszczonych polisacharydów otoczkowych bakterii jako antygenów. Mechanizm ich działania polega na stymulacji produkcji przeciwciał skierowanych przeciwko tym strukturom bakteryjnym, co zapewnia ochronę przed zakażeniami wywoływanymi przez drobnoustroje wyposażone w otoczkę polisacharydową.

Do najważniejszych szczepionek polisacharydowych należą preparaty przeciwko Streptococcus pneumoniae (pneumokokom), Neisseria meningitidis (meningokokom) oraz Haemophilus influenzae typu b (Hib). Wśród dostępnych w Polsce szczepionek polisacharydowych można wymienić: Pneumovax 23 (przeciwko pneumokokom), Menomune (przeciwko meningokokom grup A, C, Y i W-135) oraz Act-Hib (przeciwko Hib).

Szczepionki polisacharydowe dzielą się na dwie główne podgrupy: klasyczne szczepionki polisacharydowe oraz skoniugowane szczepionki polisacharydowe. Klasyczne zawierają wyłącznie polisacharydy, natomiast skoniugowane mają polisacharydy połączone chemicznie z białkiem nośnikowym (np. toksoidem tężcowym, błoniczym lub białkiem błony zewnętrznej meningokoków), co znacząco zwiększa ich immunogenność, szczególnie u dzieci poniżej 2. roku życia.

Największą zaletą szczepionek polisacharydowych jest ich skuteczność w zapobieganiu poważnym, inwazyjnym chorobom bakteryjnym, takim jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, posocznica czy zapalenie płuc. Szczepionki skoniugowane oferują dodatkową korzyść w postaci indukowania pamięci immunologicznej i skuteczności u niemowląt.

Wśród ograniczeń wymienia się słabszą odpowiedź immunologiczną na klasyczne szczepionki polisacharydowe u dzieci poniżej 2. roku życia, krótkotrwałą ochronę wymagającą dawek przypominających oraz możliwość wystąpienia zjawiska hiporesponsywności immunologicznej przy wielokrotnym podawaniu. Do potencjalnych działań niepożądanych należą reakcje miejscowe (ból, zaczerwienienie w miejscu wstrzyknięcia) oraz ogólne (gorączka, złe samopoczucie), które zazwyczaj są łagodne i ustępują samoistnie.