Leki w grupie
„preparaty odżywcze”

Preparaty odżywcze to specjalistyczne produkty medyczne stosowane w celu uzupełnienia diety w niezbędne składniki odżywcze, gdy spożycie w ramach normalnej diety jest niewystarczające lub gdy stan kliniczny pacjenta wymaga zwiększonej podaży określonych składników. Preparaty te zapewniają zrównoważoną mieszankę makro- i mikroelementów, witamin, minerałów i innych substancji odżywczych, które mogą być podawane doustnie, dojelitowo lub pozajelitowo.

W grupie preparatów odżywczych wyróżniamy kilka głównych podgrup. Doustne suplementy pokarmowe (ONS) zawierają skoncentrowane źródła składników odżywczych i są dostępne w formie płynów, proszków, tabletek lub kapsułek. Preparaty do żywienia dojelitowego są podawane przez zgłębnik lub przetokę odżywczą bezpośrednio do przewodu pokarmowego. Natomiast preparaty do żywienia pozajelitowego dostarczają składniki odżywcze bezpośrednio do krwiobiegu, z pominięciem przewodu pokarmowego.

Do najważniejszych preparatów odżywczych należą: Nutridrink, Resource, Fresubin, Ensure (preparaty doustne wysokoenergetyczne), Cubitan, Nutricomp, Nutrison (preparaty do żywienia dojelitowego), oraz Aminoven, Nutriflex, Smoflipid, Vitalipid (komponenty do żywienia pozajelitowego). Wśród substancji czynnych znajdują się aminokwasy (np. glutamina, leucyna), trójglicerydy MCT, kwasy omega-3, witaminy, mikroelementy oraz elektrolity.

Największymi zaletami stosowania preparatów odżywczych jest możliwość precyzyjnego dostarczenia niezbędnych składników odżywczych pacjentom z niedożywieniem lub ryzykiem niedożywienia, poprawa stanu odżywienia i wyników leczenia, skrócenie czasu hospitalizacji oraz zmniejszenie ryzyka powikłań związanych z niedożywieniem. Preparaty te są szczególnie wartościowe u pacjentów onkologicznych, geriatrycznych, po zabiegach operacyjnych oraz z chorobami przewlekłymi.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem preparatów odżywczych obejmują ryzyko zespołu ponownego odżywienia (refeeding syndrome) u pacjentów znacznie niedożywionych, możliwość wystąpienia zaburzeń metabolicznych, powikłań infekcyjnych (szczególnie przy żywieniu pozajelitowym), przeciążenia układu krążenia oraz zaburzeń elektrolitowych. W przypadku preparatów doustnych mogą wystąpić problemy z tolerancją pokarmową, biegunki lub zaparcia. Istotne jest także ryzyko interakcji z lekami oraz potencjalne alergeny zawarte w preparatach.

Ze względu na zastosowanie kliniczne wyróżniamy preparaty odżywcze standardowe (ogólnego zastosowania) oraz specjalistyczne, przeznaczone dla konkretnych grup pacjentów, np. preparaty dla diabetyków (Diasip, Glucerna), preparaty dla pacjentów z niewydolnością nerek (Nepro, Renilon), preparaty dla pacjentów z chorobami wątroby (Hepatical), preparaty dla pacjentów z chorobami płuc (Pulmocare) oraz immunomodulujące z arginininą, glutaminą i kwasami omega-3 (Impact, Reconvan).