Leki w grupie
„leki azotanowe”

Leki azotanowe, znane również jako nitraty, to grupa związków farmakologicznych działających poprzez uwalnianie tlenku azotu (NO), który jest silnym wazodylatatorem. Ich głównym mechanizmem działania jest rozszerzanie naczyń krwionośnych, szczególnie żylnych, co prowadzi do zmniejszenia obciążenia wstępnego serca, a w większych dawkach również do rozszerzenia tętnic, zmniejszając obciążenie następcze. W efekcie zmniejszają zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen i poprawiają przepływ krwi w naczyniach wieńcowych.

Leki azotanowe są powszechnie stosowane w leczeniu choroby niedokrwiennej serca, szczególnie dławicy piersiowej. Główne substancje czynne z tej grupy to: nitrogliceryna (glicerolu triazotan), izosorbidu diazotan (ISDN) oraz izosorbidu monoazotan (ISMN). Na polskim rynku dostępne są preparaty zawierające nitroglicerynę, takie jak Nitrocard, Nitromint, Sustonit; izosorbidu diazotan występuje w preparatach Isordil, Sorbonit; a izosorbidu monoazotan w lekach Effox, Mono Mack, Mononit.

Ze względu na czas działania, azotany dzielimy na krótkodziałające (nitrogliceryna podjęzykowa), średniodziałające (izosorbidu diazotan) i długodziałające (izosorbidu monoazotan, preparaty o przedłużonym uwalnianiu). Krótkodziałające nitraty są stosowane doraźnie w napadach dławicy piersiowej, natomiast preparaty o dłuższym czasie działania używane są w terapii przewlekłej.

Największą zaletą stosowania leków azotanowych jest ich szybkie działanie przeciwdławicowe – nitrogliceryna podjęzykowa przynosi ulgę w ciągu kilku minut od zastosowania. Są one również skuteczne w leczeniu ostrego obrzęku płuc (poprzez zmniejszenie obciążenia wstępnego) oraz mogą być pomocne w kontroli ciśnienia tętniczego w przełomie nadciśnieniowym.

Głównym niebezpieczeństwem związanym ze stosowaniem azotanów jest rozwój tolerancji, która pojawia się przy regularnym przyjmowaniu bez przerw w leczeniu. Dlatego zaleca się stosowanie ich z przerwą nocną. Inne istotne działania niepożądane to hipotonia ortostatyczna, bóle głowy i zaczerwienienie twarzy. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania azotanów jest jednoczesne przyjmowanie inhibitorów fosfodiesterazy typu 5 (np. sildenafil), co może prowadzić do niebezpiecznego spadku ciśnienia tętniczego. Należy również zachować ostrożność u pacjentów z kardiomiopatią przerostową, stenozą aortalną oraz przy niskim ciśnieniu wyjściowym.