Leki w grupie
„glikokortykosteroid do stosowania miejscowego”

Glikokortykosteroidy do stosowania miejscowego to grupa leków przeciwzapalnych, przeciwalergicznych i immunosupresyjnych stosowanych na skórę, błony śluzowe i do inhalacji. Działają poprzez hamowanie aktywności komórek układu immunologicznego, zmniejszenie wydzielania mediatorów zapalnych oraz stabilizację błon komórkowych, co prowadzi do redukcji stanu zapalnego, świądu i innych objawów dermatoz.

Leki te dzielą się na cztery klasy w zależności od siły działania: od słabych (klasa IV) przez średnio silne (klasa III), silne (klasa II) do bardzo silnych (klasa I). Do najczęściej stosowanych substancji czynnych należą: hydrokortyzon (Hydrocortisonum, Laticort), prednizolon (Dermovate), triamcynolon (Polcortolon), fluocinolonu acetonid (Flucinar), betametazon (Beloderm, Diprosone), klobetazol (Dermovate) oraz mometazon (Elocom, Elitasone).

Największe zalety glikokortykosteroidów miejscowych to szybkie działanie przeciwzapalne, łatwość aplikacji, dostępność w różnych postaciach (maści, kremy, żele, lotiony, pianki, roztwory) oraz możliwość długotrwałego stosowania preparatów o słabszym działaniu. Są one podstawową formą terapii w wielu chorobach skóry, takich jak atopowe zapalenie skóry, łuszczyca, wyprysk kontaktowy czy liszaj płaski.

Główne niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem miejscowych glikokortykosteroidów to możliwość wystąpienia działań niepożądanych, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu preparatów o silnym działaniu. Obejmują one: ścieńczenie naskórka i skóry właściwej, rozstępy, teleangiektazje, zanik przydatków skóry, trądzik posteroidowy, przebarwienia lub odbarwienia skóry. Przy stosowaniu na dużych powierzchniach lub pod okluzją może dojść do wchłaniania ogólnoustrojowego i wystąpienia objawów charakterystycznych dla steroidoterapii systemowej.

W zależności od siły działania glikokortykosteroidy miejscowe dzielimy na: bardzo silne (klasa I) jak klobetazol, betametazon dipropionian; silne (klasa II) jak betametazon walerianian, flutikazon, mometazon; średnio silne (klasa III) jak fluocynonid, triamcynolon, hydrokortyzon maślan; oraz słabe (klasa IV) jak hydrokortyzon, prednizolon. Wybór odpowiedniej klasy zależy od rodzaju i nasilenia choroby, lokalizacji zmian oraz wieku pacjenta.