późna reakcja nadwrażliwości

Późna reakcja nadwrażliwości (ang. delayed-type hypersensitivity, DTH) to odpowiedź immunologiczna typu IV według klasyfikacji Gella i Coombsa. W przeciwieństwie do reakcji natychmiastowych, objawia się po upływie 24-72 godzin od kontaktu z antygenem. Proces ten jest mediowany głównie przez limfocyty T i makrofagi, a nie przez przeciwciała.

Mechanizm późnej reakcji nadwrażliwości polega na aktywacji limfocytów T pomocniczych typu 1 (Th1), które wydzielają cytokiny prozapalne, takie jak interferon gamma (IFN-γ), interleukina-2 (IL-2) i czynnik martwicy nowotworów (TNF). Te mediatory prowadzą do rekrutacji i aktywacji makrofagów oraz innych komórek zapalnych w miejscu kontaktu z antygenem.

Klinicznie późna reakcja nadwrażliwości manifestuje się jako rumień, obrzęk i stwardnienie tkanek. Przykłady obejmują alergiczne kontaktowe zapalenie skóry (np. reakcja na nikiel, lateks), reakcję tuberkulinową, odrzucanie przeszczepów oraz niektóre choroby autoimmunologiczne. Test skórny tuberkulinowy (próba Mantoux) jest klasycznym przykładem diagnostycznego wykorzystania mechanizmu późnej nadwrażliwości.

Leczenie późnej reakcji nadwrażliwości obejmuje usunięcie czynnika wywołującego, stosowanie glikokortykosteroidów miejscowo lub ogólnoustrojowo oraz leków immunosupresyjnych w cięższych przypadkach. W profilaktyce kluczowe znaczenie ma unikanie kontaktu z rozpoznanymi alergenami kontaktowymi.

Powiązane wpisy

  1. 16.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl