białko transportowe OATP1B1 i BCRP
Białka transportowe OATP1B1 (Organic Anion Transporting Polypeptide 1B1) oraz BCRP (Breast Cancer Resistance Protein) odgrywają kluczową rolę w farmakokinetyce wielu leków i związków endogennych. OATP1B1, kodowane przez gen SLCO1B1, jest zlokalizowane głównie w błonie sinusoidalnej hepatocytów, gdzie odpowiada za wychwyt wątrobowy substratów z krwi do wnętrza komórek wątroby.
BCRP (znane również jako ABCG2) jest transporterem z rodziny ATP-binding cassette, który funkcjonuje jako pompa odpływowa, usuwająca substraty z komórek. Zlokalizowany jest w wielu barierach tkankowych, w tym w nabłonku jelit, łożysku i barierze krew-mózg, a także w hepatocytach, gdzie uczestniczy w wydzielaniu substratów do żółci.
Polimorfizmy genów kodujących OATP1B1 i BCRP mogą istotnie wpływać na farmakokinetykę leków będących ich substratami, prowadząc do zmienności międzyosobniczej w odpowiedzi na leczenie. Szczególnie istotny jest polimorfizm SLCO1B1*5 (c.521T>C), który wiąże się ze zwiększonym ryzykiem miopatii indukowanej statynami poprzez obniżenie aktywności transportera i zwiększenie stężenia statyn w osoczu.
Liczne leki, w tym statyny, niektóre leki przeciwnowotworowe, przeciwwirusowe i przeciwzapalne, są substratami tych transporterów. Interakcje lekowe na poziomie OATP1B1 i BCRP mogą prowadzić do istotnych klinicznie konsekwencji, w tym zwiększonego ryzyka działań niepożądanych lub zmniejszonej skuteczności terapeutycznej.
Znajomość roli tych transporterów ma kluczowe znaczenie w medycynie spersonalizowanej, umożliwiając optymalizację dawkowania leków u pacjentów z określonymi wariantami genetycznymi oraz przewidywanie potencjalnych interakcji lekowych opartych na mechanizmach transporterowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ezehron Duo 40 mg + 10 mg
Ezehron Duo jest lekiem złożonym przeznaczonym dla dorosłych pacjentów z hipercholesterolemią, którzy wcześniej stosowali rozuwastatynę i ezetymib w tych samych dawkach, co w wybranym wariancie produktu (15 mg + 10 mg, 30 mg + 10 mg lub 40 mg + 10 mg). Standardowa dawka to 1 tabletka na dobę, niezależnie od posiłku, przy jednoczesnym stosowaniu diety hipolipemizującej. Lek nie jest wskazany do inicjacji terapii – leczenie należy rozpocząć od pojedynczych substancji czynnych, a następnie przejść na lek złożony po ustaleniu odpowiednich dawek. Dawkowanie rozuwastatyny wymaga modyfikacji u pacjentów powyżej 70. roku życia, z umiarkowaną niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <60 ml/min), u osób pochodzenia azjatyckiego oraz u pacjentów z ryzykiem miopatii, gdzie zalecana dawka początkowa wynosi 5 mg, a dawka 40 mg jest przeciwwskazana w niektórych przypadkach. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek lub umiarkowaną i ciężką niewydolnością wątroby stosowanie Ezehron Duo jest przeciwwskazane.
aktywna choroba wątroby, białko transportowe, białko transportowe OATP1B1 i BCRP, ciężka niewydolność nerek, hipercholesterolemia, inhibitor proteazy, klirens kreatyniny, lek wiążący kwasy żółciowe, miopatia, niewydolność nerek, obniżenie stężenia lipidów, polimorfizm genetyczny, rabdomioliza, rozuwastatyna i ezetymib, rozuwastatyna wapnia, rytonawir z atazanawirem, skala Childa-Pugha, zaburzenia czynności wątroby