spastyczność wynikająca z obrażenia rdzenia kręgowego
Wskazanie

Spastyczność wynikająca z obrażenia rdzenia kręgowego to powikłanie neurologiczne objawiające się wzmożonym napięciem mięśniowym, mimowolnymi skurczami mięśni oraz zwiększonymi odruchami ścięgnistymi. Pojawia się ona u 65-78% pacjentów z urazem rdzenia kręgowego, zazwyczaj rozwijając się w ciągu pierwszych miesięcy po urazie. Patofizjologicznie wynika z braku hamującego wpływu ośrodków wyższych na aktywność rdzeniową, co prowadzi do nadmiernej pobudliwości motoneuronów.

Leczenie spastyczności po urazie rdzenia kręgowego wymaga podejścia wielokierunkowego. W farmakoterapii stosuje się leki doustne takie jak baklofen (Baclofen, Baklosan), tizanidyna (Sirdalud), diazepam (Relanium), tolperizon (Mydocalm) czy dantrolene (Dantrium). W przypadkach opornych na leczenie doustne wykorzystuje się baklofen podawany dokanałowo za pomocą pompy baklofenowej. Toksynę botulinową (Botox, Dysport, Xeomin) stosuje się miejscowo przy ograniczonej spastyczności.

Kluczowymi elementami terapii są również fizykoterapia, regularne ćwiczenia rozciągające, pozycjonowanie oraz stosowanie ortez. W wybranych przypadkach stosuje się zabiegi neurochirurgiczne, takie jak selektywna rizotomia grzbietowa czy mielotomia. Nowoczesne podejście obejmuje również elektrostymulację nerwowo-mięśniową oraz terapie z wykorzystaniem wirtualnej rzeczywistości.

Największymi wyzwaniami w leczeniu spastyczności po urazie rdzenia kręgowego są: indywidualizacja terapii (spastyczność może mieć zarówno negatywne, jak i pozytywne aspekty dla pacjenta), ryzyko skutków ubocznych leków (senność, osłabienie, zaburzenia funkcji wątroby), rozwój tolerancji na leki oraz trudności w utrzymaniu długoterminowej skuteczności terapii. Istotnym problemem jest również znalezienie równowagi między redukcją spastyczności a zachowaniem funkcjonalności mięśni, która czasem jest wspierana przez pewien stopień wzmożonego napięcia mięśniowego, szczególnie w kontekście pionizacji i transferów.